Hangul
Ҳангул (корейсча: 한글 Ҳан'гул (Жанубий Кореяда) ёки 조선글 Чосўн'гул (Шимолий Кореяда)) корейс миллий алифбосидир.
Унли ҳарфлар
10 Тамал унлилар
ㅏ ㅑ ㅓ ㅕ ㅗ ㅛ ㅜ ㅠ ㅡ ㅣ
11 Ярим унлилар
ㅘ ㅝ ㅙ ㅞ ㅐ ㅔ ㅒ ㅖ ㅚ ㅟ ㅢ
Ундош (Товушлар) ҳарфлар
14 Тамал ундошлар
ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅅ ㅇ ㅈ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ
Жанубий Кореяда Ҳангул (инглизча: /ˈҳɑːнɡуːл/ ҲАҲН-гоол[1]) ва Шимолий Кореяда Чосŏн'гŭл номи билан танилган корейс алифбоси корейс тилининг замонавий расмий ёзув тизимидир. Бешта асосий ундошнинг ҳарфлари уларни талаффуз қилиш учун ишлатиладиган нутқ органларининг шаклини акс эттиради ва улар фонетик хусусиятларни ко'рсатиш учун тизимли равишда о'згартирилади; шунга о'хшаб, унли ҳарфлар бир-бирига бог'лиқ товушлар учун мунтазам равишда о'згартирилиб, ҳангул тилини о'зига хос ёзув тизимига айлантиради. У бўғинли алифбо сифатида тавсифланган, чунки у алифбо ва бўғин ёзуви тизимларининг хусусиятларини ўзида мужассам этган, гарчи у абугида бўлиши шарт эмас.
Ҳангул 1443 йилда Буюк Қирол Сежонг томонидан корейслар томонидан корейс тилини ёзишда асосий ёзув сифатида фойдаланилган Хитой-Корея ханжа логографикига тўлдирувчи (ёки муқобил) сифатида хизмат қилиб, саводхонликни ошириш мақсадида яратилган. Гожосеон даврида (минг йилдан ортиқ вақтни қамраб олган ва милоддан аввалги 108-йилда тугайди), классик хитой тилидан фойдаланиш билан бирга. Натижада, Ҳангул дастлаб корейс зиёлилари томонидан қораланди ва ёмонланди. Ёзув эонмун ("халқ ёзуви", йīмī, йāн) номи билан танилди ва Корея ХХ аср о'рталарида Япониядан мустақил бо'лганидан кейинги о'н йилликлар ичида асосий корейс ёзувига айланди.
Замонавий ҳангул орфографиясида 24 та асосий ҳарф ишлатилади: 14 та ундош ҳарф ва 10 та унли ҳарф. Шунингдек, асосий ҳарфларнинг бирлашиши натижасида ҳосил бўлган 27 та мураккаб ҳарф мавжуд: 5 та замон ундош ҳарфи, 11 та мураккаб ундош ҳарф, ва 11 та мураккаб унли ҳарфлар. Асл алифбодаги тўртта асосий ҳарф энди ишлатилмайди: 1 та унли ҳарф ва 3 та ундош ҳарф. Корейсча ҳарфлар алифбо ҳарфлари тартибланган ҳолда бўғин блокларида ёзилади. икки о'лчовда. Масалан, корейсча “асал ари” (ккулбеол) сўзи ㄲㅜㄹㅂㅓㄹ эмас, гаэба деб ёзилади. Бо'г'инлар ундош ҳарф билан бошланади, кейин унли ҳарф, кейин эса батчим деб аталадиган бошқа ундош ҳарф (корейсча:받침 даэwон). Агар бўғин унли товуш билан бошланса, ундош ㅇ (нг) унсиз ўрин эгалловчи вазифасини бажаради. Бироқ, ㅇ гапни бошлаганида ёки узоқ паузадан кейин қо'йилса, у глоттал то'хташни билдиради.
Бо'г'инлар асосий ёки замон ундошлари билан бошланиши мумкин, лекин мураккаб эмас. Унли товуш асосий ёки мураккаб, иккинчи ундош эса асосий, мураккаб ёки чекланган миқдордаги замон ундошлари бо'лиши мумкин. Бо'г'ин қандай тузилганлиги унли белгисининг асосий чизиг'и горизонтал ёки вертикал бо'лишига бог'лиқ. Агар асосий чизиқ вертикал бо'лса, биринчи ундош ва унли иккинчи ундошнинг устига (агар мавжуд бо'лса) ёзилади, лекин горизонтал асосда барча компонентлар юқоридан пастга қараб алоҳида ёзилади.
Ан'анавий хитой ва япон ёзувларида, шунингдек, Шарқий Осиёдаги бошқа ко'плаб матнларда бо'лгани каби, корейсча матнлар ҳам ан'анавий тарзда юқоридан пастгача, о'нгдан чапга ёзилар эди, ба'зан стилистик мақсадларда ҳам шундай. Бироқ, энди корейс тили одатда чапдан о'нгга ёзилади, япон ва хитой тилларидан фарқли о'лароқ, со'злар орасидаги бо'шлиқлар ажратувчи вазифасини бажаради. Ҳангул - Шимолий ва Жанубий Корея бо'йлаб расмий ёзув тизими. Бу Хитойнинг Жилин провинсиясидаги Янбиан Корея автоном префектураси ва Чангбай Корея автоном округидаги ҳамкорликдаги расмий ёзув тизими. Ҳангул, шунингдек, Cиа-Cиа тилида чекланган фойдаланишни ко'рган.
Яна қаранг
Ҳаволалар
 | Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |