Ҳартмут Мичел (де; 1948-йил 18-июлда туғилган) — немис биокимёгари. У 1988-йилда кимё бўйича Нобел мукофотига Фотосинтез жараёни учун муҳим аҳамиятга эга бўлган оқсиллар ва кофакторлардан ташкил топган интеграл мембрана оқсилининг биринчи кристалл тузилишини аниқлагани учун сазовор бўлган.[1][2][3][4]

Ҳартмут Мичел
Таваллуди 1948-йил 18-июл (1948-07-18) (78 ёш)
Лудwигсбург, Wüрттемберг-Баден, Аллиэд-оccупиэд Германй
Соҳаси Биокимё
Институтлар Макс Планк Биофизика институти, Сзилин университети
Машҳур ишлари ҳужайра мембранаси оқсилларни кристаллаштириш
Мукофотлари
Турмуш ўртоғи Элена Олкҳова
Веб-сайт биопҳйс.мпг.де/эн/мичел.ҳтмл

Ҳозирда у Хитойдаги Жилин университети профессори ҳисобланади.


Дастлабки ҳаёти ва таълими

У 1948-йил 18-июлда Лудwигсбург шаҳрида туғилган. Мажбурий ҳарбий хизматни ўтагач, Тюбинген университетида биокимё йўналишида таҳсил олган. Ўқишининг якуний йилида у Диэтер Оэстерҳелт лабораториясида АТФаза фаоллигини галобактерияларда ўрганган.

Фаолияти ва илмий тадқиқотлари

Мишел кейинчалик ҳужайра мембранасидаги оқсилларни кристаллаштириш устида ишлади. Бу тадқиқотлар уларнинг тузилишини энтген нурлари ёрдамида кристаллографик таҳлил ёрдамида аниқлаш учун муҳим аҳамиятга эга эди. 1988-йилда у Нобел мукофотини Жоҳанн Деисенҳофер ва Роберт Ҳубер билан биргаликда қўлга киритди. Дейзенхофер Мишел ва Хубер билан ҳамкорликда айрим фотосинтез қилувчи бактерияларда учрайдиган оқсил комплексининг уч ўлчамли тузилишини аниқлади. Фотосинтетик реаксия маркази деб аталадиган ушбу мембрана оқсили мажмуаси фотосинтезнинг содда турини бошлашда муҳим рол ўйнаши маълум эди.

1982–1985-йиллар оралиғида уч олим рентген нурлари ёрдамида кристаллографик таҳлил усулидан фойдаланиб, ушбу оқсил мажмуасини ташкил этувчи 10 000 дан ортиқ атомнинг аниқ жойлашувини аниқладилар. Уларнинг тадқиқотлари фотосинтез механизмларини умумий тушунишни кенгайтирди, ўсимликлар ва бактериялардаги фотосинтез жараёнлари ўртасидаги ўхшашликларни очиб берди ҳамда мембрана оқсилларини кристаллаштириш методологиясини яратди.[5]

1987-йилдан буён у Германиянинг Франкфурт ам Маин шаҳридаги Макс Планк Биофизика институтининг Молекуляр мембрана биологияси бўлими директори ҳамда Франкфурт Гёте университетининг биокимё профессори лавозимида фаолият юритиб келмоқда.

2026-йилда Мишел Хитойнинг Чангчун шаҳридаги Сзилин университетида тўлиқ ставкали профессор лавозимини қабул қилди. Унинг фаолияти амалиётга йўналтирилган тиббиёт дори воситаларини ишлаб чиқиш ва тузилмавий биология соҳаларини қамраб олиши кутилмоқда.[6]

Мукофотлари ва ютуқлари

1986-йилда у Леополдина Германия Миллий Фанлар академияси илмий тадқиқотлар соҳасидаги энг юксак мукофот ҳисобланган Готфрид Вилгелм Лейбниц мукофотини Германия тадқиқотлар жамғармаси томонидан қўлга киритди. 1988-йилда у кимё бўйича Нобел мукофоти билан тақдирланди. 1989-йилда Утрехт университети ҳузуридаги Бейвут биомолекуляр тадқиқотлар маркази томонидан Бижвоэт медали билан тақдирланди.[7]

1995-йилда у аъзоси этиб сайланди.[8] Шу йили у Нидерландия Қироллик санъат ва фанлар академияси (КНАW)нинг хорижий аъзоси бўлди.[9] 2005-йилда эса Қироллик жамиятининг чет эллик аъзоси этиб сайланди.[10]

Манбалар

  1. ↑ „Аутобиограпҳиcал информатион он Ҳартмут ат www.нобел.орг“. Қаралди: 2021-йил 4-октябр.
  2. ↑ „П3 Ҳартмут Мичел“. www.сфб807.де. 2017-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 30-март.
  3. ↑ Иwата, С.; Остермеиэр, C.; Лудwиг, Б.; Мичел, Ҳ. (1995). "Струcтуре ат 2.8 Å ресолутион оф cйточроме c охидасе фром Параcоccус денитрифиcанс". Натуре 376 (6542): 660–9. дои:10.1038/376660а0. ПМИД 7651515. 
  4. ↑ Деисенҳофер, Ж.; Эпп, О.; Мики, К.; Ҳубер, Р.; Мичел, Ҳ. (1984). "Х-рай струcтуре аналйсис оф а мембране протеин cомплех". Жоурнал оф Молеcулар Биологй 180 (2): 385–98. дои:10.1016/С0022-2836(84)80011-Х. ПМИД 6392571. 
  5. ↑ Деисенҳофер, Ж.; Эпп, О.; Мики, К.; Ҳубер, Р.; Мичел, Ҳ. (1985). "Струcтуре оф тҳе протеин субуниц ин тҳе пҳотосйнтҳетиc реаcтион cентре оф Рҳодопсеудомонас виридис ат 3Å ресолутион". Натуре 318 (6047): 618–24. дои:10.1038/318618а0. ПМИД 22439175. 
  6. ↑ ҳттпс://www.сcмп.cом/неwс/чина/сcиэнcе/артиcле/3351541/нобел-лауреате-биочемист-ҳартмут-мичел-жоинс-жилин-университй-чина
  7. ↑ „Бижвоэт Медал“. Бижвоэт Cентер фор Биомолеcулар Ресеарч. 2017-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-сентябр.
  8. ↑ „Ҳартмут Мичел“. Герман Аcадемй оф Сcиэнcес Леополдина. Қаралди: 2021-йил 1-июн.
  9. ↑ „Ҳ. Мичел“. Роял Нетҳерландс Аcадемй оф Арц анд Сcиэнcес. 2016-йил 13-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 13-феврал.
  10. ↑ „Профессор Ҳартмут Мичел ФорМемРС“. Лондон: Роял Соcиэтй. 2015-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган.