Hasan Saka
Ҳасан Ҳусну Сака (1886-йил 29-июл Трабзон 1960-йил, Истанбул), турк сиёсатчиси. Туркия Республикасининг Бош Вазири.
Ҳаёти
Ҳасан Сака 1886-йили Трабзонда таваллуд топган. У трабзонлик Ҳофиз Юнус афандининг ўғли, сак ўғиллари оиласидан. Бошланғич ва ўрта таълимни Трабзон бошланғич мактаби ва ўрта мактабда тамомлагандан кейин Истанбул Мерcан лицейини биринчи ўрин билан тамомлаган. 1908-йилда давлат хизмати мактабини тамомлаган. У Дивон-и Муҳасебатга киради. 1909-йилда у Франсияга таълим олиш учун юборилади. 1912-йил ноябр ойида Париж сиёсий фанлар мактабининг дипломатия бўлимини тамомлагандан сўнг, давлат хизмати мактабида иқтисод ва молия курсларидан дарс беради. 1915-йил апрел ойида Молия вазирлиги Варидат Дивиденд Солиқ Апелляция қўмитаси Бош бошқармасида у ўзининг васийлигига тайинланган. 1916-йил октабрда Эскишеҳир минтақавий иқтисод менежери бўлади. 1918-йил 4-сентабрда у давлат хизмати мактабида иқтисод ўқитувчиси унвонини олди.
Сиёсий ҳаёти
Усмонлилар парламентининг сўнги даврида Трабзон депутати этиб сайланган ва парламент тарқатилиб юборилгунга қадар хизмат қилган.
1921-йил 28-январда Туркия Буюк Миллат Мажлисининг биринчи даврида Трабзон депутати этиб сайланади ва парламентга киради. 1921-йил 19-майда молия вазирининг ўринбосари бўлади, 1922-йил 22-апрелда истеъфога чиқди ва бу лавозимни тарк этди. 1922-йил 11-майда у иқтисод ноиби этиб сайланади. ИИ.Муддат сайловларида Трабзондан яна депутат этиб сайланади. 1922-йил 24-сентабрда у иқтисод ноиби этиб қайта сайланади. 1923-йил 30-октабрда ташкил этилган 1-Исмет пошо ҳукуматида Иқтисодиёт вазири ўринбосари лавозимида ишлайди. 1924-йил 6-мартда 2-Исмет пошо ҳукуматида савдо ноиби этиб тайинланади. 1925-йил 3-мартда 3 -Исмет пошо ҳукуматида Молия вазири ўринбосари лавозимига тайинланади. 1926-йил 13-июлда у ўз лавозимидан истеъфога чиқади. 1926-йил 1-ноябрда Туркия Буюк Миллат Мажлиси раисининг ўринбосари этиб сайланади. Бу вазифа ИИИ. ва ИВ. вақти-вақти билан сақланиб қолган. Бешинчи муддатда Трабзон депутати этиб қайта сайланди ва 1935-йил 1-мартда раис ўринбосари бўлди. 1935-йил 1-ноябрда вице-президентликдан истеъфога чиқди. 1936-йил 24-октабрда Истанбулдан Анқарага кўчирилди ва Сиёсий фанлар мактабида умумий иқтисод профессори лавозимини эгаллади.
ВИ ВИИ ва ВИИИ даврларда Трабзондан депутат этиб сайланган ва 1944-йил 13-сентябрда ИИ. Сарачоғли кабинетида Ташқи ишлар вазирлигига олиб келинди. Режеп Пекер Вазирлар Маҳкамасида ҳам худди шу лавозимни сақлаб қолди. Унинг ваколати 1947-йил 9-сентябрда Вазирлар Маҳкамаси истеъфога чиқиши билан якунланади.
У Туркиянинг турли конгресс ва конференцияларда, хусусан Лозаннага вакиллик қилган, Болқон дўстлик жамиятига раислик қилган ва 1934-йили Истанбулда бўлиб ўтган парламент конференциясига раҳбарлик қилган, 1944-йил 13-сентабрдан 1947-йил 10-сентабргача Жумҳурият Халқ партияси парламент гуруҳига раҳбарлик қилади. Ундан ташқари Ташқи ишлар вазири бўлади. У 1945-йил июн ойида Сан-Франсискода Бирлашган Миллатлар Ташкилотини ташкил этиш мақсадида чақирилган конференцияда Туркия музокаралар делегацияси раҳбари сифатида иштирок этади.
1947-йил 10-сентябрда Бош вазир этиб тайинланади. 1948-йил 10 июнда ИИ. У ўз кабинетини тузади ва 1949-йил 9-январда Бош вазирликдан чиқади. У парламентдаги CҲП гуруҳи раиси сифатида қонунчилик вазифасини давом эттиради. У муддатда охирги марта Трабзондан депутат этиб сайланади. 1954-йилги сайловлар билан сиёсатдан кетади.