Haydar Muhammad sahifasining manbasini koʻrish

{{ismdoshlar|Haydar}}
{{Yozuvchi bilgiqutisi
| tasvir                   = Haydar Muhammad.jpeg
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1936|01|22}}
| tavallud_joyi            = {{Tavallud joyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston SSR]]
| vafot_sanasi             = {{vafot sanasi va yoshi|2022|10|09|1936|01|22}}
| vafot_joyi               = {{Vafot etgan joyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]]
| mukofotlari              = {{Doʻstlik ordeni}}
}}
'''Haydar Muhammad''' ([[1936-yil]] 22-yanvar [[Toshkent]] — [[2022-yil]] 9-oktyabr, shu yerda) — Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi, shoir va dramaturg, [[Doʻstlik ordeni|„Doʻstlik“ ordeni]] sohibi<ref>{{veb manbasi |url=https://daryo.uz/2022/10/09/ozbekistonda-taniqli-shoir-va-dramaturg-haydar-muhammad-vafot-etdi/ |sarlavha=Oʻzbekistonda taniqli shoir va dramaturg Haydar Muhammad vafot etdi |familiya= |ism= |muallif= |muallif-havola= |sana= |yil= |muharrir= |vebsayt=Daryo.uz |nashriyot= |joylashuv= Toshkent|sahifalar= |til=oʻzbekcha |format= |kirish sanasi=9.10.22 |url-status= |arxiv-url= |arxiv-sana= |iqtibos= |ref=}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://press.natlib.uz/uz/editions/1472|sarlavha=„Xalq so‘zi" gazetasi 2014-yil 23-avgust soni  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi "O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining yigirma uch yilligi munosabati bilan Fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, adabiyot, madaniyat, san’at, ma’naviyat va ma’rifat, ommaviy axborot vositalari hamda ijtimoiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida» gi farmon|Qaralgan sana=19.10.2024|sana=http://press.natlib.uz/|qaralgan sana=2024-10-19|arxivsana=2025-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250126034149/https://press.natlib.uz/uz/editions/1472}}</ref>.

== Taʼlim ==
Nizomiy nomidagi [[Toshkent pedagogika universiteti|Toshkent davlat pedagogika]] institutining kechki filologiya boʻlimini tugatgan (1966)<ref>https://milliycha.uz/haydar-muhammad-1936/</ref>.

== Faoliyati ==
[[Oʻzbekiston]] teleradiosida muharrir (1965-1976), Madaniyat ishlari vazirligida masʼul vazifalarni (1976-1980) bajargan. Koʻp yillar Hamza nomli Akademik drama teatrida adabiy emakdosh vazifasida xizmat qilgan.

== Asarlari ==
Uning birinchi sheʼriy toʻplami „Koʻnglim mening“ nomi bilan 1975-yilda nashr boʻlgan. Shundan soʻng „Olchamning tugʻilgan kuni“ (1978), „Yoʻllaringga mushtoqman“ (1979), „Ipak gilamlar“ (1990), „Hazilkash shoh“ (Saylanma, 1994) kabi sheʼriy va dramatik asarlari, toʻplamlari chop etilgan.
Haydar Muhammad musiqa janrining juda koʻp turlari uchun sheʼrlar yozgan, „Shoir ovozi“ dostoni (Sayfi Jalil musiqasi), „Yoshligim“ syuitasi (D. Zokirov), „Mening oppoq qoʻshigʻim“ kabi turkumlari (Bahrillo Lutfullayev musiqasi) shular jumlasidandir. Uning „Toshkentning nozanin malikasi“ (Manas Leviyev musiqasi), „Koʻngil — chinni piyola“ (1987, Komil Kenjayev musiqasi), „Kuyovlar konkursi“ (1991, R. Azizxoʻjayev bilan T. Hasanov musiqasi), „Har kimki vafo qilsa…“ (1994, [[Bobur]] haqida. A. Ismoilov, S. Hayitboyev musiqasi) kabi musiqali drama va komediyalari tomoshabinlarga manzur boʻlgan.
Haydar Muhammadning "Xotinlar „gap“idan chiqqan hangoma" (1990), [[Sabʼai sayyor|"Sabʼai sayyor"]] (1991, Navoiy dostoni asosida), „Hazilkash shoh“ (1994), „Sehrgar va ayyor“ (1994), „Jinoyat ustida ushlansin“ (1996), „Elyor botir“ (1985) kabi drama va komediyalari Hamza nomidagi Oʻzbek Davlat akademik drama teatri, Muqimiy nomli respublika musiqali teatri, viloyat teatrlarida sahnalashtirilgan. „Toshkentning nozanin malikasi“, „Koʻngil — chinni piyola“, „Kuyovlar konkursi“ asarlari esa [[Tojikiston]], [[Qirgʻiziston]] teatrlarida ham sahna yuzini koʻrgan.
"Xotinlar „gap“idan chiqqan hangoma" komediyasi asosida suratga olingan „Temir erkak“ filmi respublikamizda eng koʻp tomoshabin koʻrgan asarlardan biridir.
Haydar Muhammadning qator latifa, intermediya, hajviy hikoyalari „Mushtum“ jurnali va gazetalarida chop etilib, „Tabassum“ radiostudiyasi hamda televizion miniatyuralar teatrida foydalanib kelinadi.
Respublikamiz xalq teatrlari adibning „Ipak gilamlar“, „Navoiy bir kuni“, „Ulugʻbek sharofati“, [[Abu Rayhon Beruniy|"Beruniy]]ning baxt eshigi", „Sevgi jazavasi“, [[Sobir Rahimov|"Sobir Rahimov]] va xoin", „Chiroyli ayolning iltimosi“ kabi asarlarini ham sahnalashtirgan.
Haydar Muhammad tarjimasida ozarboyjon dramaturgi Anorning „Zanjir yoki qiyofalar“ (Muqimiy teatri), turkman dramaturgi H. Muxtorning „Nevarali kelin“ (Samarqandagi H. Olimjon nomli teatr), boshqird dramaturgi Farid Bogdanovning „Tungi mehmon“ (Hamza nomli oʻzbek Davlat akademik drama teatri) kabi asarlari oʻzbek sahnasiga chiqqan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Muhammad, Haydar}}