Haymana
Ҳаймана — Туркиянинг Ўрта Анадолу минтақасидаги Анқара вилоятидаги шаҳарча ва туман ҳисобланади. 2010-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, туман аҳолиси 33,886 кишини ташкил қилади, улардан 9,091 нафари Ҳаймана шаҳрида истиқомат қилади[1]. Туман 2,976 км2 (1,149 кв ми) майдонни эгаллайди, ўртача баландлиги эса 1259 м.
Ҳаймана | |
|---|---|
| Мамлакат | Туркия |
| Туман | Ҳаймана |
| Аҳолиси | 9,091 киши |
Этимологияси
1074-йилда ёзилган Маҳмуд Қошғарийнинг "Девону луғотит турк"асарига кўра, ҳаймана туркчада дашт маъносини билдиради[2].
Яна бир гўёки " Ҳаймана „номи форс тилида“ чодир бу" ҳашаматли "деган маънони ҳам англатади ва бу ном Ҳайманеъдан Усмонлилар империяси даврида минтақадаги барча кўчманчилардан келиб чиққанлигини кўрсатишимиз мумкин бўлади, бугунги кунда бу ерда „Буюк“ ва „кичик“ номи билан аталади. Бу бахциз ҳодисалар „икки Ҳаймане“ бирлашиш жой „Ҳайманетейн“ сифатида танилган.
Тарихи
Дерекўй деган қишлоғида жойлашган Гавур Калеси қал’асида 1930 ва 1998-йилларда археологик қазилма ишлари бошланган эди. Натижалар унинг муҳим Фригия турар жойи эканлигини кўрсатмоқда. Бундан ташқари, Туркҳöюк ва Ояcа қишлоқларида жойлашган тумуллар бу ҳудудда Хеттар даврида ҳам аҳоли яшаганлигини исботлайди[3].
Рим ва Византия ҳукмронлиги даврларидан кейин бу ҳудуд 1127-йилда салжуқий турклар томонидан босиб олинган эди. Кўседағ жангидан сўнг бир муддат Илхонликлар назоратига ўтганди. ХИВ аср ўрталарида бу ҳудуд Усмонлилар империяси томонидан қўшиб олинди. 1402-йилда Анқара жангидан сўнг темурийлар қисқа муддат ҳукмронлик қилгандан сўнг, у Усмонлилар империяси томонидан қайта босиб олинган эди[3].
Демографияси
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1881 | 23 356 | — |
| 1907 | 33 878 | +45.1% |
| 1940 | 35 130 | +3.7% |
| 1950 | 41 379 | +17.8% |
| 1965 | 48 908 | +18.2% |
| 1970 | 51 256 | +4.8% |
| 1975 | 53 275 | +3.9% |
| 1980 | 56 171 | +5.4% |
| 1985 | 60 823 | +8.3% |
| 1990 | 55 527 | −8.7% |
| 2000 | 54 087 | −2.6% |
| 2007 | 39 310 | −27.3% |
| 2008 | 40 537 | +3.1% |
| 2009 | 34 912 | −13.9% |
| 2010 | 33 886 | −2.9% |
| 2011 | 32 705 | −3.5% |
| 2012 | 31 058 | −5.0% |
| 2013 | 42 566 | +37.1% |
| 2014 | 31 176 | −26.8% |
| 2015 | 28 355 | −9.0% |
| 2016 | 28 127 | −0.8% |
| 2017 | 27 277 | −3.0% |
| 2019 | 30 930 | +13.4% |
Ёш тузилиши нисбатан
Ҳаймана тумани аҳолиси нисбатан ёшлари нисбатан жуда тез қарийди.
Маъмурий тузилмаси
Шаҳарлар
- Балçıкҳисар
- Бумсуз
- Çалış
- Синдирен
- Юртбейли
Қишлоқлари
- Аҳıрлıкую
- Актепе
- Алаҳаcıлı
- Алтıпıнар
- Атакöй
- Баҳçэcик
- Бостанҳüйüк
- Боялıк
- Боğазкая
- Бüйüкконакгöрмез
- Бüйüкяğcı
- Cиҳанşаҳ
- Cингирли
- Cулук
- Çайраз
- Çэлтикли
- Демирöзü
- Дерекöй
- Девеcи
- Девеcипıнарı
- Дурупıнар
- Дурутлар
- Эмирлер
- Эсен
- Эскикışла
- Эвcи
- Эвлияфакı
- Гедик
- Гедикли
- Гüзелcекале
- İнcирли
- Караҳоcа
- Карапıнар
- Карасüлейманлı
- Караöмерли
- Катранcı
- Каваккöй
- Керпиçкöй
- Кесиккавак
- Кıзıлкоюнлу
- Киразоğлу
- Кутлуҳан
- Кüçüкконакгöрмез
- Кüçüкяğcı
- Пıнарбаşı
- Саатли
- Сарıдеğирмен
- Сарıгöл
- Сазаğасı
- Сериняйла
- Сıрçасарай
- Синанлı
- Синcик
- Соğулcа
- Сöğüттепе
- Şэрефлигöкöзü
- Табаклı
- Тепекöй
- Тойçайıрı
- Тüркҳüйüк
- Тüркşэрефли
- Ямак
- Япракбайıрı
- Яйлабейи
- Еникöй
- Ергöмü
- Еşилкöй
- Еşилюрт
- Юкарıсебил
Таниқли резидентлари
- Омер Öзкан, турк пластик жарроҳи бўлиб Анталиядаги Акдениз университети доценти 2012-йилда Туркияда биринчи марта тўлиқ юз трансплантациясини амалга оширган гуруҳга раҳбарлик қилган[4].
- Бурҳан Сöнмез, ёзувчи
- Ҳаймана қамоқхонасида кўп йиллар давомида таниқли шахслар, жумладан, тарихчи Фикрет Баşкая, ташқи алоқалар профессори Ҳалук Гергер, Ишчилар партияси (Туркия) раҳбари Дўғу Перинчек, сиёсацҳунос Ялчин Кучук ва драматург Билгесу Эренус (иккиси ўз мақолаларини бирга нашр этган) бўлган.
Манбалар
- ↑ ГеоҲиве. „Статистиcал информатион он Туркей'с административе униц“. Қаралди: 2008-йил 27-март.
- ↑ „Анкара'нıн илçэ исимлери“.
- ↑ 3,0 3,1 Муниcипалитй оф Ҳаймана, Туркей. „Бриэф ҳисторй оф Ҳаймана“ (тр). 2014-йил 1-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 27-март.
- ↑ „Докторумуз ÖЗКАН'ı Зиярет Эттик - Ҳаймана ҲАБЕР-Ҳаймана'нıн Гüнcел Ҳабер Газетеси-Ҳаймана'нıн Ҳабер - ҲаберҲаймана - Ҳайманаҳабер- Ҳаймана Газете, Ҳайманагазетеси“. 2012-йил 12-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 11-январ.