Hercule Poirot

Erkyul Puaro (fransuzcha: Hercule Poirot)- taniqli ingliz yozuvchisi Agata Kristining adabiy qahramoni, asli belgiyalik bo’lgan xususiy detektiv bo’lib, 1920-1975 yillarda nashr etilgan 33 ta roman, 54 ta hikoya va 1 ta pyesaning bosh qahramoni va ular asosida filmlar, teleseriallar, teatr va radio ko'rsatuvlari suratga olingan. Puaro Miss Marpl bilan birga Agata Kristi asarlaridagi ikkita asosiy qahramondan biridir. Hozirda asarni 2019-yilda Erkyul Puaro haqida 3 ta detektiv romanni nashr etgan boshqa ingliz yozuvchisi Sofi Xanna davom ettirmoqda.

Tashqi ko'rinish va shaxsiy sifatlari

Puaroning uyi, Whitehaven Mansions

Erkyul Puaro kichik bo'yli, ovalsiman boshga ega, sochlari esa qora lekin yoshi o'tgan sayin bo'yashni boshlaydi (ba'zi ekranlashtirilgan versiyalari kal sifatida tasvirlangan), yashil rangdagi "mushuk ko'zli", qat'iy tartibga keltirilgan kiyimlar, poyabzal (laklangan charm poyabzal) va uning mag'rurligi nishonasi boʻlgan mo'ylov. Puaroning kiyinish uslubi yillar davomida eskirgandek tuyuladi, lekin u bundan voz kechmaydi. Puaro har doim uyini toza saqlaydi. Uning uyida mukammal tartib hukmronlik qiladi va hamma narsa o'z o'rnida. Kiyimlari hamisha toza, ustida zarracha chang yo‘q. Deyarli aqldan ozdiradigan darjadagi tartibga bo’lgan ishtiyoq unga jinoyatlarni ochishda ham yordam beradi. Puaro juda aniq va o'zi bilan cho’ntak soati olib yuradi. U har doim bank hisobidagi qat'iy belgilangan balansga amal qiladi - 444 funt 4 shilling 4 pens.

Puaro kamtar emas va o'zini ochiqchasiga buyuk odam deb ataydi (Devid Sushe bosh rolni ijro etgan ITV serialida bu xususiyat Puaro uchun detektivning zaifligini yashirib turadigan niqob sifatida ko'rsatilgan). U tergovni dramatik yakun, hatto ba'zan esa teatr elementlari bilan tugatishga harakat qiladi. Shuning uchun o’z xulosalarini u hech qachon kapitan Gastingsga ham, inspektor Jeppga ham oshkor qilmaydi, aksincha barcha tafsilotlarni hamda keyingi jumboqning yechimini oxiriga qoldiradi.

Tergov jarayonida oshkor qilgan oilaviy dramalar va sevgi sirlarini, hatto ba'zi mayda jinoyatlarni ham, faqat zarurat tug'ilgandagina ularni ommaga e’lon qiladi.

Grafinya Vera Rusakova (inglizcha: Countess Vera Rossakoff') - Puaroning uzoq yillik sevgisi hisoblanadi ("Bolьshaya chetvyorka" romani).

Angliyada ot’kazgan butun umri davomida Puaro hech qachon ayollarga qiziqish bildirmagan..Ayollar uning zaif tomoni ekanligini uning o’zi ta’kidlaydi, lekin u hech kimni sevib qolmaydi. Detektiv faqat bir marta, politsiyada ishab yosh va navqiron paytida Virjiniya Mesnar ismli qizni sevib qolgan, ammo bu ishqiy munosabatlar uzoq davom etmagan.

Puaro ingliz tilida yaxshi gapiradi, lekin ba'zida alohida inglizcha so’zlarni unutib kuchli aksent bilan gapiradi. Buni u “Tragediya v tryox aktax” romanida shunday izohlaydi: agar u kuchli aksent bilan gapirsa, hamma uni ingliz tilida ham gapira olmaydigan oddiy chet ellik deb o‘ylay boshlaydi va unga bo’lgan e’tibor kamayadi. Bu esa o’z navbatida Puaroga qotilni cho’chitmasdan qo'lga olishda yordam beradi.

Hayoti

[[Fayl:Poirot Investigates.jpg|left|thumb| “Puaro vedyot sledstvie”to'plamining muqovasi]] Puaroning o'zi "Tragediya v tryox aktax" kitobida shunday deydi: "... yoshligimda men kambag'al edim va ko'p aka-uka va opa-singillarim bor edi... Belgiyada bir qancha muddat politsiyada ishladim... keyin urush boshlandi, Men yarador bo'ldim... Meni Angliyaga davolanish uchun yuborishdi va o’sha yerda qoldim... "

Puaro belgiyalik muhojir, sobiq politsiyachi bo’lib. Bu u haqidagi birinchi kitobda (umuman olganda adibaning ilk romani) "Zagadochnoe proisshestvie v Staylze"da nima uchun bunday tajribali izquvar qishloqda ishsiz ekanligiga tushuntirish bo’lib xizmat qildi - chunki, roman yozilayotgan paytda Belgiya (1916-yil, 1920-yilda nashr etilgan) Birinchi jahon urushi davrida Germaniya tomonidan bosib olingan edi. Agata Kristi oʻzining “Tarjimai hol” asarida oʻzi yashagan Torki shahrida koʻplab belgiyalik muhojirlar bo’ganligini ta’kidlab o’tadi.

Detektiv nima uchun Herkule (Gerkules nomining fransuzcha shakli) deb nomlanganligi haqida ko'plab tahminlar mavjud: ba’zilar yozuvchi Mari Bellok Lounds tomonidan yaratilgan obrazga ya’ni Herkul Popoga ishora qiladilar; boshqalar esa Gilbert Chestertonning Gerkule Flambeausi haqida gap ochishadi; Puaro ismining kelib chiqishi haqidagi tahminlardan yana biri "Londonda yashovchi belgiyalik nafaqadagi politsiyachi janob Puare" bo’lib, u Frank Evans Xaueldan tomonidan ilgari surilgan. Puare - bu juda keng tarqalgan fransuz familiyasi bo’lib, ammo Puaro unday emas. Fransuz tilida “Puaro” luku-poreyu fransuzcha: poireau deb talaffuz qilinadi.

Edgar Poning Ogyust Dyupen va Artur Konan Doylning Sherlok Xolmslari Puaroning detektiv janrdagi raqiblari edi. Alfred Meyson tomonidan yaratilgan inspektor Ano Puaroga o'xshashligiga ishora qilinadi.

Ozgina muddat Puaro xususiy detektiv bo'lib ishladi va o'zining detektiv agentligiga ham ega edi, u yerda Miss Lemon ismli ayol ham ishlagan. Ko'pgina romanlarning voqealari aynan shu yerdan boshlanadi. Puaroning so'nggi ishi ya’ni tavsifida detektiv agentlik tasvirlanadigan "Podvigi Gerakla" to'plamida nashr etilgan. Keyingi asarlarda detektiv agentlik haqida gapirilmaydi. Biroq, Puaro hali ham havaskor sifatida emas, balki professional xususiy detektiv sifatida ish olib boradi.

Puaro butun Angliyada mashhur bo'la boshlaydi, hatto davlat ahamiyatga ega boʻlgan tergovlarni ham olib boradi. U ko'p jinoyatlarni ochib beradi va deyarli hech qachon xato qilmaydi. Uning yagona mag'lubiyati 1893-yilda Belgiyada sodir bo'ladi va Agata Kristi tomonidan "Korobka shokolada" qissasida tasvirlangan va "Zagadka Edxauza" romanida ham eslatib o'tilgan. Puaro bir necha bor "sahnani tark etishga" urinib ko'radi, lekin u qaerda paydo bo'lmasin, jinoyatlar uning oyog’i ostidan chiqib boradi.

Birinchi romanning o’zidayoq Puaro ancha keksa odam edi va undan keyin yana o'n yil yashadi. Biroq, Agata Kristi hech qachon o'z asarlarida ham, sharhlarida ham Puaroning aniq yoshi yoki tug'ilgan sanasi haqida hech qanday gap ochmagan. Agata Kristi romanlari, agar boshqacha aytilmagan bo'lsa, yozilishi bilan bir vaqtda sodir bo'ladi. Bundan kelib chiqib shuni aytish mumkinki, Puaro juda sekin qariydi va shu asnoda 100 yildan ortiq umr ko’radi.

1930-yilda Agata Kristi Puaroni "chidab bo'lmas", 1960-yilda esa "yomon, dabdabali, zerikarli, o'zini o'ylaydigan, kamharakat" va "kichkina ikkiyuzlamachi" deb atagan. Ammo o'quvchilar uni sevishardi va Kristi bu ularning oldidagi burchi deb hisoblaganligi uchun ham personajni tark etmadi. Bundan tashqari, adiba Puaro obrazini muharrirlar tomonidan bepul tahrirlanishidan va sahna asarlarida modernizatsiya qilinishidan himoya qiladi, ayniqsa 1931-1934 yillarda detektiv rolini aktyor Ostin Trevor o'ynagan va umuman mo'ylovsiz tasvirlangan film trilogiyasi chiqqanidan so’ng. Puaro Agata Kristining o’limidan bir yil oldin 1975-yilda nashr etilgan “Zanaves” romanida vafot etadi. Voqealar Angliyada ya’ni u muvaffaqiyat qozongan faoliyatini boshlagan joyda, Stylesda bo'lib o'tadi. Herkul Puaroning nekrologi Nyu-York Taymsning birinchi sahifasida chop etilgan yagona to’qima qahramon edi: "1975-yil 6-avgust. Taniqli belgiyalik detektiv Herkul Puaro vafot etdi.

Belgiyaning Elzel qishlog'idagi Erkyul Puaro yodgorligi, uning aholisi o'z qishlog'ini qahramonning tug'ilgan joyi deb bilishadi (bu Kristi yoki boshqa hech kim tomonidan tasdiqlanmagan)

Hozirgi paytda personajning mualliflik huquqi yozuvchining nabirasi Metyu Pritchardga tegishli.

Uslub

Gerkule nomi qadimgi qahramon Gerkulesdan (Gerkules) kelib chiqqan, ammo u ajoyib jismoniy kuch orqali o'z jasoratlarini bajargan bo'lsa, Puaro esa buni miyasining "kichik kulrang hujayralari" yordamida amalga oshirgan.

Puaroning usuli barcha faktlarni, ular qanchalik ahamiyatsiz bo‘lib ko‘rinmasin, bitta rasmga bog‘lashdan iborat. U guvohla bergan ko'rsatmalarning eng kichik tafsilotlarigacha eslab qolishga qodir. Bundan tashqari, u juda kuzatuvchan - uning ko'zidan biron bir dalil yashirina olmaydi. Aynan shu tafsilotlar uni muammoni to'g'ri yechimiga olib keladi.

Haqiqatga intilish va uyalish hissining yo'qligi unga boshqa odamlarning narsalarini titishga, xatlarini o'qishga va suhbatlarni eshik ortidan tinglab olishga imkon beradi. Gastings esa, odatdagi ingliz janoblari kabi, har doim bunday usullarga qarshi norozilik bildiradi. Puaro ham psixologik tajribalar muxlisidir. Bunday tajribalar unga bir necha bor qotilni aniqlashga imkon bergan. Puaro detektiv roli haqida shunday deydi :Andoza:Tsitata “Drama v tryox aktax” romanida Puaro shunday deydi:Andoza:Tsitata

Hamrohlari

Ko'pincha Puaroga kapitan Gastings hamroh bo'ladi (1940-yilgacha 8 ta roman va ko'pgina hikoyalarda). Puaro ko'p jinoyatlarni tergov qilishda yolg'iz o'zi bo’ladi, ammo ba'zida Miss Lemon, Ariadna Oliver yoki katta inspektor Jepphamrohlik qiladi.Romanlarning birida esa Puaroga hamrohlik qilayotgan personajning o’zi qotil bo’lib chiqadi. "Kartы na stol", "Smertь na Nile" va boshqa romanlarda Puaro tergov ishlarini Kristining boshqa qahramonlari bilan birga olib boradi. “Tragediya v tryox aktax”, “Chasы” va “Svidanie so smertьyu” romanlarida Puaro asosiy rol o’ynamasada, lekin yakunda jumboqning yechimini o’zi topadi.

Kapitan Artur Gastings

Birinchi kitobning o’zidayoq Puaro Belgiyada avvalroq tanishib qolgan kapitan Gastings bilan uchrashadi va ular do'st bo’lib qolishadi. Artur Gastings, shuningdek, Gerkul Puaro ishtirokidagi so'nggi kitob “Zanaves”da mavjud bo’lib, u yerda u bosh qahramonga aylanadi va buyuk detektivning o'limidan keyin syujet sirini ochib beradi.

Artur Gastings - iste'fodagi harbiy, jasur hushyor jentlmen, o'z davri Angliyasining haqiqiy vakili; rivojlangan tasavvurga ega, Puaroning jasur va sodiq do'sti. U o’zini "ayollarni yaxshi tushunaman" deb hisoblaydi, lekin ko’pincha kutganidan boshqacha bo’lib chiqadi; deyarli har bir kitobda u hamdardlik va achinishdan tortib, oshiq bo'lish va hatto muhabbatgacha bo’lgan tuyg'ularni his qiladigan ayollarni uchratadi ("Ubiystvo na pole dlya golьfa"). Puaro Gastingsni unchalik aqlli emas, ammo haqiqatga “qoqila olish” qobiliyati bilan foydali deb hisoblaydi.

"Bezmolvnogo svidetelya" asarining oxirida kapitan Bob ismli kuchukga ega bo'ladi. Gastings yosh qo'shiqchi Dalsi Dyuvinga ("Ubiystvo na pole dlya golьfa") turmushga chiqadi va u bilan Argentinaga jo'naydi, u yerda ikki o'g'il va ikki qizli bo’lishadi. Ba'zan u Angliyaga ish bilan yoki Puaronikiga tashrif buyurish uchun keladi. Uning rafiqasi “Zanavesa” voqealaridan oldin vafot etadi va uning Judit ismli katta qizi paydo bo'ladi.

Ariadna Oliver

Ariadna Oliver Kristining deyarli barcha keyingi romanlarida Puaroga hamrohlik qiladi. U Gastingsning o‘rnini egallaydi va shu bilan birga an’anaviy detektivlik uslubini qo’llaydi: u tasodifan Puaroga to‘g‘ri qaror qabul qilishga yordam beradigan nimanidur gapirib qo’yadi. U ilk marta Puaro bilan "Kartы na stol" romanida uchrashadi va Missis Oliver ishtirok etgan oxirgi kitob "Slonы umeyut pomnitь" hisoblanadi.

Ellik oltidan ortiq romanlar yozgan detektiv yozuvchi Ariadna Oliver Agata Kristi uchun o'z-o'zinini karikaturasi edi. Uning bosh qahramoni Finn Sven Gerson adibaning allaqachon undan charchagan edi, ammo u o'quvchilar va nashriyotlarni xursand qilib, u haqida yozishda davom etardi. Puaro hech qachon uning asarlariga qiziqish bildirmagan. Ma’lumki, u spirtli ichimliklarni va ommaviy nutqni yomon ko’radi, lekin olmalarni xush ko'radi; soch turmagi, shlyapalari va kiyimlarni tez-tez o'zgartiradi.

Katta inspektor Jepp

Skotland-Yardning katta inspektori Jepp Puaro haqidagi deyarli barcha romanlarda mavjud. U odatda tergovchiga yordam berish uchun hech narsa qilmaydi, faqat rasmiy tekshiruv o'tkazadi. Birinchi marta "Tainstvennoe proisshestvie v Staylz" romanida paydo bo'ladi. U Puaro bilan Belgiyada tanishishadi. Ayrim asarlarda katta inspektorning asosiy roli fosh etilgan qotilni hibsga olish bilan cheklanadi. U paydo boʻlgan so'nggi roman - bu “Raz, dva — pryajku zastegni ”.

Miss Lemon

Miss Lemon Puaroning kotibasi bo’lib, hamma romanlarda ham uchramaydi. Miss Lemonning roli unchalik katta emas. Puaro detektiv agentligi bo’lgani kabi, kotibaga ham ega bo’lishi kerak albatta. U Puaroga nafaqat kotiba sifatida yordam beradi, ba’zida tergovlarda ham muhim rol o’ynaydi. Aqlli ayol.

Ehtimoliy namuna

A.Kristi o‘z yozib qoldirgan xotiralarida, yangi detektiv romani uchun bosh qahramonni o‘ylab topganida paytida, Birinchi jahon urushidan Torkiga qochib kelgan Belgiya aholisini yodga olganini yozadi, biroq u Puaro haqiqatdan mavjudligi haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘rsatma bermaydi:Andoza:Nachalo tsitatы

«  "Nega men o’ylab topgan izquvar belgiyalik bo'lmasligi kerak?" - o'yladim men.  Qochqinlar orasidan istalgan odamni topish mumkin edi. Masalan, juda yosh bo’lmagan nafaqadagi sobiq politsiyachiga qanday qaraladi?  O'shanda qilgan xatoyim natijada mening izquvarim endi yuz yoshdan oshdi!

— Agata Kristi, Avtobiografiya

XXI asrda iste'fodagi dengiz zobiti Maykl Klapp o'z oilasining tarixini o'rganar ekan, tasodifan buvisining yozuvlaridan Torkida abida bilan bir ko’chada yashagan, Herstalning Liege shaharchasidan bo’lgan, jandarm haqidagi ma’lumotga duch keladi. Qochqinning ismi va yoshini, o'g'lining ismi va yoshidan kelib chiqqan holda Jak Jozef Amoire ekanligini aniqlash mumkin edi, u 1858-yilda tug'ilgan va yosh Kristi bilan 1915-yil 6-yanvar kuni xayriya kechasida tanishgan.

Asarlar

Xronologik tartibdagi asarlar ro'yxati

1. Korobka konfet / The Chocolate Box (hikoya) (hikoyada, “Gastings, Styles ishidagi qiyinchiliklarimizni eslaysizmi?”, gaplari mavjud, shuning uchun bu hikoyani oldingilardan deb bo’lmaydi)
2. Zagadochnoe proisshestvie v Staylze / The Mysterious Affair at Styles (roman)
3. Poxiщenie premьer-ministra / The Kidnapped Prime Minister (hikoya)
4. Nasledstvo Lemezyurьe / The Lemesurier Inheritance (hikoya)
5. Delo na Balu pobedы / The Affair at the Victory Ball (hikoya)
6. Ischeznovenie mistera Devenxeyma / The Disappearance of Mr. Davenheim (hikoya) (1924)
7. Plimutskiy ekspress / The Plymouth Express (hikoya)
8. Zagadka deshyovoy kvartirы / The Adventure of the Cheap Flat (hikoya)
9. Cherteji submarinы / The Submarine Plans (hikoya)
10. Ischeznovenie klepemskoy kuxarki / The Adventure of the Clapham Cook (hikoya)
11. Kornuollьskaya tayna / The Cornish Mystery (hikoya)
12. Tragediya v Marsdon-Menor / The Tragedy at Marsdon Manor (hikoya)
13. Ubiystvo v Xanters-Lodj (Tayna oxotnichьego doma) / The Mystery of Hunter’s Lodge (hikoya)
14. Mestь faraona (Tayna egipetskoy grobnitsы) / The Adventure of the Egyptian Tomb (hikoya) (1953)
15. Perepolox v otele «Grand Metropoliten» (Poxiщenie dragotsennostey v «Grand Metropoliten») / The Jewel Robbery at the Grand Metropolitan (hikoya)
16. Tayna Market-Beyzinga / The Market Basing Mystery (hikoya)
17. Korolь tref / The King of Clubs (hikoya)
18. Tayna smerti italьyanskogo grafa (Ubiystvo grafa Foskatini) / The Adventure of the Italian Nobleman (hikoya)
19. Dvoynaya ulika / The Double Clue (hikoya)
20. Priklyuchenie Djonni Ueyverli / The Adventure of Johnnie Waverly (hikoya)
21. Propavshee zaveщanie / The Case of the Missing Will (hikoya)
22. Zateryannыy priisk / The Lost Mine (hikoya)
23. Kraja v million dollarov / The Million Dollar Bond Robbery (hikoya)
24. Dama pod vualьyu/ The Veiled Lady (hikoya)
25. Tayna «Zvezdы Zapada» / The Adventure of «The Western Star» (hikoya) (1924)
26. Ubiystvo na pole dlya golьfa / The Murder on the Links (roman)
27. Dvoynoy grex / Double Sin (hikoya)
28. Priklyuchenie rojdestvenskogo pudinga / The Adventure of the Christmas Pudding [Boshqa nomi: The Theft of the Royal Ruby] (hikoya)
29. Bolьshaya chetvyorka / The Big Four (roman)
30. Ubiystvo Rodjera Ekroyda / The Murder of Roger Ackroyd (roman)
31. Tayna «Golubogo poezda» / The Mystery of the Blue Train (roman)
32. Kvartira na chetvyortom etaje / The Third Floor Flat (hikoya)
33. Neudachnik / The Under Dog (hikoya)
34. Osinoe gnezdo / Wasps' Nest (hikoya)
35. Tayna ispanskogo sunduka / The Mystery of the Spanish Chest [Ancha keyingi nashrdagi nomi: Tayna bagdadskogo sunduka / The Mystery of the Baghdad Chest] (hikoya)
36. Zagadka Endxauza / Peril at End House (roman)
37. Smertь lorda Edjvera / Lord Edgware Dies [Boshqa nomi: Thirteen at Dinner] (roman)
38. Chyornыy kofe / Black Coffee (pyrsa, Charlz Osborn tomonidan roman sifatida qayta ishlangan)
39. Ubiystvo v Mesopotamii / Murder in Mesopotamia (roman)
40. Ubiystvo v «Vostochnom ekspresse» / Murder on the Orient Express [Boshqa nomi: Murder in the Calais Coach] (roman)
41. Tragediya v tryox aktax / Three Act Tragedy [Boshqa nomi: Murder in Three Acts] (roman)
42. Smertь v oblakax / Death in the Clouds [Boshqa nomi: Death in the Air] (roman)
43. Chto v sadike rastyot u Meri? / How Does Your Garden Grow? (hikoya)
44. Zerkalo mertvetsa / Dead Man’s Mirror [Boshqa nomi: Vtoroy udar gonga / The Second Gong] (hikoya)
45. Ubiystva po alfavitu / The A.B.C. Murders [Boshqa nomi: Alphabet murders] (roman)
46. Bezmolvnыy svidetelь / Dumb Witness [Boshqa nomi: Poirot Loses a Client] (roman)
47. Morskoe rassledovanie / Problem at Sea (hikoya)
48. Treugolьnik na Rodose / Triangle at Rhodes (hikoya)
49. Neveroyatnaya kraja / The Incredible Theft (hikoya)
50. Ubiystvo v proxodnom dvore / Murder in the Mews (hikoya)
51. Kartы na stol / Cards on the Table (roman)
52. Smertь na Nile / Death on the Nile (roman)
53. Vstrecha so smertьyu / Appointment with Death (roman)
54. Rojdestvo Erkyulya Puaro/ Hercule Poirot’s Christmas [Boshqa nomlari: Murder for Christmas, A Holiday for Murder] (roman)
55. Jyoltыe irisы / Yellow Iris (hikoya)
56. Son / The Dream (roman)
57. Raz, dva — pryajku zastegni / One, Two, Buckle My Shoe [Boshqa nomlari: Overdose of Death, The Patriotic Murders] (roman)
58. Pechalьnыy kiparis / Sad Cypress (roman)
59. «Nemeyskiy lev» / «The Nemean Lion» (hikoya)
60. «Lerneyskaya gidra» / «The Lernaean Hydra» (hikoya)
61. «Kerineyskaya lanь» / «The Arcadian Deer» (hikoya)
62. «Erimanfskiy veprь» / «The Erymanthian Boar» (hikoya)
63. «Avgievы konyushni» / «The Augean Stables» (hikoya)
64. «Stimfaliyskie ptitsы» / «The Stymphalean Birds» (hikoya)
65. «Kritskiy bыk» / «The Cretan Bull» (hikoya)
66. «Koni Diomeda» / «The Horses of Diomedes» (hikoya)
67. «Poyas Ippolitы» / «The Girdle of Hyppolita» (hikoya)
68. «Stado Geriona» / «The Flock of Geryon» (hikoya)
69. «Yabloki Gesperid» / «The Apples of Hesperides» (hikoya)
70. «Ukroщenie Tserbera» / «The Capture of Cerberus» (hikoya)
71. Zlo pod solntsem / Evil Under the Sun (roman)
72. Dvadtsatь chetыre chyornыx drozda / Four and Twenty Blackbirds (hikoya)
73. Pyatь porosyat / Five Little Pigs [Boshqa nomi: Murder in Retrospect] (roman)
74. Loщina / The Hollow [Boshqa nomi: Murder after Hours] (roman)
75. Bereg udachi / Taken at the Flood [Boshqa nomi: There Is a Tide] (roman)
76. Missis Makginti s jiznьyu rasstalasь / Mrs McGinty’s Dead [Boshqa nomi: Blood Will Tell] (roman)
77. Posle poxoron / After the Funeral [Boshqa nomi: Funerals are Fatal] (roman)
78. Xikori Dikori Dok / Hickory Dickory Dock [Boshqa nomi: Hickory Dickory Death] (roman)
79. Glupostь mertvetsa / Dead Man’s Folly (roman)
80. Koshka sredi golubey / Cat Among the Pigeons (roman)
81. Chasы / The Clocks (roman)
82. Tretьya devushka / Third Girl (roman)
83. Vecherinka v Xellouin / Hallowe’en Party (roman)
84. Slonы mogut pomnitь / Elephants Can Remember (roman)
85. Zanaves / Curtain (roman)
86. Erkyulь Puaro i Putanitsa v Grinshore/ (roman) bu novella hayratlanarli darajada chang bosgan arxivlarda 70 yil davomida qolib ketgan.

“Puaro vedyot sledstvie”, “Ubiystvo v proxodnom dvore”, “Podvigi Gerakla”, ”Priklyuchenie rojdestvenskogo pudinga” va “Rannie dela Puaro” kabi hikoyalar to’plamlari ham Erkyul Puaroga bag’ishlangan.

Puaroga bag'ishlangan asarlarida Agata Kristi ko'pincha britaniyaliklarning ksenofobiyasiga, ularning xorijliklarga nisbatan past nazar bilan qarash va dimog’dorlik kabi munosabatlariga kinoyali tarzda ishora qiladi. Erkyul Puaroning o'zi ham doimo xuddi shunday munosabatga duch keladi.

Odatda, buyuk Agata Kristining qalamiga mansub bo’lgan detektiv asarlar darhol chop etishga yuborilgan. Ammo “Erkyulь Puaro i Putanitsa v Grinshore” nomli asar 70 yil davomida chang bosgan arxivlarda qolib ketgan. Mashhur detektiv Erkyul Puaroni uning uzoq yillik do'sti, detektiv yozuvchi Ariadne Oliver Devonshirdagi Greenshore-Housega zudlik bilan kelishini iltimos qilib qo’ng’iroq qiladi. Ma'lum bo'lishicha, uyda katta bayram rejalashtirilayotgan va uni "Qotil ovi" nomli qiziqarli o'yinni tashkil etishga taklif qilishgan. O'yin ishtirokchilari noaniq bo’lgan ishoralardan foydalangan holda, uy atrofidan mehmonlardan biri rolini o'ynayotgan "murdani" topishlari va "qotil" ni fosh qilishlari kerak edi. Ariadna Puarodan unga tashkilotchilikda yordam berishini iltimos qiladi va buyuk belgiyalik buni rad eta olmaydi. Ammo o'yin allaqachon avjiga chiqqan paytda ishtirokchilar "murdani" topishdi va uning haqiqiy ekanligi ma'lum bo'ldi! Shunday qilib, o'yin tugadi. Qotilning izidan esa Erkyul Puaroning o'zi turardi...

Sofi Xannaning kitoblari

2013-yilda Kristi asarlariga boʻlgan mualliflik huquqlarining katta qismi va qahramon sifatida Erkyul Puaro ustidan mualliflik huquqiga ega boʻlgan Agatha Christie Limited kompaniyasi yosh amerikalik adiba Sofi Xannaga Puaro haqida yangi roman yozishni taklif qilgani ma'lum bo'ldi va u rozi boʻlgan. Ayni paytda Xanna qalamidan Puaro haqidagi 3 ta detektiv roman chiqdi, ularda kapitan Gastings o'rniga voqealar rivojini o’z nomidan hikoya qilayotgan Skotland-Yard inspektori Edvard Ketchpul personaji taqdim etilgan. Barcha kitoblar Eksmo nashriyoti tomonidan rus tiliga tarjima qilingan va nashr etilgan.

1. Erkyulь Puaro i Ubiystva pod monogrammoy (inglizcha: The Monogram Murders) (2014).. Roman Agata Kristiga bag'ishlangan.
2. Erkyulь Puaro i Shkatulka s sekretom(inglizcha: Closed casket) Roman "Metyu va Jeyms Pritchard va butun oila, sevgi bilan" ga bag'ishlangan.
3. Tayna tryox chetvertey (inglizcha: The Mystery of Three Quarters) (2018). Roman “Menga ko‘p narsani o‘rgatish uchun ko‘p kuch sarflagan Faith Tilleray”ga bag‘ishlangan.

• “Alibi” (film, 1931-yil)
• “Chyornыy kofe” (film, 1931-yil)
• “Smertь lorda Edjvera” (1934)
• Ubiystvo v „Vostochnom ekspresse“ (1974)
• “Smertь na Nile” (1978)
• “Zlo pod solntsem” (1982)
• “Trinadtsatь za obedom” (1985)
• “Zagadka mertvetsa” (1986)
• “Ubiystvo v tryox aktax” (1986)
• “Svidanie so smertьyu” (1988)
• “Zagadka Endxauza” (SSSR, 1989)
• «Puaro Agatы Kristi» (1989—2014) — bosh rolni Devid Sushe o’ynagan britaniya seriali. Hammasi bo’lib 70 ta film suratga olingan.
• “Neudacha Puaro” — “Ubiystvo Rodjera Ekroyda” romaniga asoslangan, 2002-yilda suratga olingan rus teleseriali. Erkyul Puaro rolida — Konstantin Raykin
• Ubiystvo v „Vostochnom ekspresse” (2017)
• Ubiystva po alfavitu (teleserial, 2018)
• «Smertь na Nile» (2022)

Kompyuter o'yini

Izquvar xuddi shu nomdagi roman asosida yaratilgan Agatha Christie: Murder on the Orient Express(Agata Kristi: Ubiystvo v “Vostochnom ekspresse”) (2006) o‘yinining bosh qahramoni. Erkyulga esa “Puaro” teleserialida ushbu rolni ijro etgan Devid Sushe ovoz bergan.

Puaro rolining ba’zi ijrochilari

thumb| Ostin Trevor 1931-yilda Puaro rolida

Ostin Trevor

Puaro rolining birinchi ijrochisi. Birinchi marta “Ubiystvo Rodjera Ekroyda”romani asosida suratga olingan “Alibi” (1931) filmida paydo boʻlgan. Shuningdek, u "Chyornыy kofe" va "Smertь lorda Edjvera" filmlarida rol ijro etgan. Trevorning qiyofasi adabiy na’munaning ko'rinishiga mos kelmaydi chunki uning mo'ylovi yo'q.

Albert Finni

U 1974-yilda suratga olingan Ubiystvo v „Vostochnom ekspresse“ filmida Puaro rolini ijro etgan. Film, xuddi Albert Finni singari, Oskarga nomzod boʻlgan, ammo mukofotlanmagan.

Piter Ustinov

Piter Ustinov 1988 yilda “Svidanie so smertьyu” filmidagi Puaro rolida.

Piter Ustinov detektiv haqida 6 ta filmda (1978-1988)suratga tushgan: “Smertь na Nile”, “Zlo pod solntsem”, “Trinadtsatь za obedom”, “Zagadka mertvetsa”, «”Ubiystvo v tryox aktax” va “Svidanie so smertьyu”

Devid Sushe

left|thumb| Devid Sushe Puaro rolida Devid Sushe eng yaxshi Puaro deb hisoblanadi. U yigirma besh yil davomida Agata Kristining Puaro teleserialidagi Puaro rolini ijro etdi. U hikoya va romanlar asosida suratga olingan 70 ta filmda suratga tushgan. Serial BAFTA mukofotining 5 ta nominatsiyasidan 4 tasiga loyiq deb topilgan, Kristofer Gunning esa serial va filmlar uchun bastalagan musiqasi uchun Ivor Novello mukofotiga nomzod boʻlgan. Devid Sushe ketma-ket uch yil (1989-yildan 1992-yilgacha) Puaro roli uchun BAFTA mukofotiga nomzod boʻlgan, lekin hech qachon unga sazovor bo’la ololmagan. Lekin Xyu Freyzer Gastings roli uchun BAFTA mukofotiga sazovor bo’lgan.

Kennet Brana

U Puaro rolini ijro etishni o‘zi rejissyorlikUbiystvo v „Vostochnom ekspresse“ (2017)filmidan boshlagan. U rolni ijro etishni “Smertь na Nile” romanining 2022-yilda ekranlashtirilgan filmida davom ettirdi.

Boshqa

• Toni Rendel (1965) — “Ubiystva po alfavitu” filmida.
• Ien Xolm (1986) — “Ubiystvo po knige” filmida.
• Anatoliy Ravikovich (1989) — “Zagadka Endxauza”
• Alfred Molina (2001) — “Ubiystvo v Vostochnom ekspresse” filmida.
• Konstantin Raykin (2002) — “Neudacha Puaro” filmida.
• Jon Malkovich (2018) — uch qismli telefilm “Ubiystva po alfavitu” (teleserial, 2018)da.

Adabiyotlar

• Bogatыryov A. V.. Entsiklopediya Erkyulya Puaro. M.: Izdatelьstvo «Pero», 2021. ISBN 978-5-00189-026-3. 
• Kristi, Agata.. Vrata sudьbы: Roman; Zanaves: Roman; Zabыtoe ubiystvo: Roman; rasskazы // Sobranie sochineniy v 20 tomax. M.: Artikul-Print, 2003. ISBN 5-93776-029-8. 
• Kristi, Agata. Avtobiografiya // Sobranie sochineniy / Per. s angl., sost. A. Titov. M.: Artikul-print, 2003 — 656-bet. ISBN 5-93776-029-8. 
• Kristi, Agata; Karran, Djon.. Sekretnыy arxiv Agatы Kristi. M.: Eksmo, 2010. ISBN 978-5-699-42753-6. 
• Morgan, Djanet.. Jiznь Damы Agatы: Biografiya // Agata Kristi. Sobranie sochineniy. M.: Artikul-print, 2002. ISBN 5-93776-026-3. 
• Kristi, Agata.. Bibliografiya proizvedeniy A. Kristi, izdannыx na russkom yazыke // Tainstvennoe proisshestvie v Staylz: Romanы. Rasskazы. Krasnoyarsk: Knijnoe izdatelьstvo, 1990 — 456—459-bet. ISBN 5-7479-0172-9. 

Havolalar

• Puaro xarakteri