Ziyosfera

Ibn Moja

Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Язид Ибн Можа ар-Рабъий ал-Қазвиний [1] ( арабча: ابو عبد الله محمد بن يزيد بن ماجه الربعي القزويني‎‎ ; (т. 209/824, 273/887) одатда Ибн Можа номи билан машҳур бо'либ, о'рта асрларда форсча [2] бўлган ҳадис олими бўлган. У сунний исломнинг олтита каноник ҳадис то'пламининг охиргисини - Сунани Ибн Можани тузган. [3][4]

Биографияси

Қазвин шаҳри, Ибн Можанинг туг'илган ва вафот этган жойи ко'рсатилган ҳозирги Эрон харитаси

Ибн Можа 824-йилда ҳозирги Эроннинг Қазвин вилояти Қазвин шаҳрида туғилган. CЕ/209 Ҳижрий [5] Рабиъа қабиласидан бўлган ( мавло ) оилага. [6] Можа отасининг лақаби бо'либ, бобосининг лақаби эмас, онасининг исми ҳам эмас эди, буни да'во қилганларнинг акси. Охиридаги ҳāъ талаффузда тўхтаганда ҳам, давом этишда ҳам унлисиз бўлади, чунки у арабча бўлмаган исм. [6]

У о'з шаҳрини тарк этиб, Ислом олами бо'йлаб Ироқ, Макка, Левант ва Мисрни зиёрат қилди. У Ибн Абу Шайба (у орқали ас- Сунаннинг чорак қисми ўтган), Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Нумайр, Жубора ибн ал-Муғаллис, Иброҳим ибн ал-Мунзир ал-Муғаллим, Химамибаҳн, Иброҳим ибн ал-Мунзир ал-Муҳамибун, Ҳимамибаҳн, Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Нумайрдан та’лим олган. Улар давридан Румҳ, Довуд ибн Рашид ва бошқалар. Абу Яъло ал-Халилий Ибн Можани "ишончли ( сиқаҳ ), кўзга кўринган, келишилган, диний обрўли, илм ва ёд олиш қобилиятига эга", деб мақтади. [7]

Ёзган китоблари

Имом Ибн Можа ҳаммаси бўлиб 32 та китоб ёзганлар. Шулардан энг машҳурлари: «Сунани Ибн Можа» (ҳадис китоблари), «Тафсири Ибн Можа» (тафсир китоблари), «Тарихи Ибн Можа» (тарих китоблари). У зотдан Муҳаммад Исо ал-Абҳарий, Абу Умар Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Маданий, Али ибн Иброҳим ал-Қаттон, Сулаймон ибн Язид ал-Фолий, Абу Тоййиб Аҳмад ибн Руҳ ал-Бағдодийлар дарс олишган ва ҳадис ривоят қилишган.

Ибн Можанинг ўзлари ва китоблари тўғрисидаги уламолар кўп мақтовли сўзларни айтишган. Абу Яъло ал-Ҳалимий айтадилар: «Ибн Можага одамлар ишониб, ҳадис илмида у кишига суянадилар». Муҳаммад ибн Жаъфар ал-Каттоний ўзларининг «Рисолати ал-мустатрофа» китобларида шундай келтирадилар: «Уламолар Ибн Можанинг „Сунан“ китобларини ишончли, кучли ва фиқҳ илмида катта фойда беришини кўриб, олтинчи саҳиҳ китоб»,- деб тан олишди".

Ибн Тоҳир айтадилар: «Кимки Ибн Можанинг ҳадис китобларига қараса, боблари кўплиги, бир ҳадис қайта такрорланмаслиги ва ҳадисларнинг чиройли тартибда ёзилганлигини кўриб, ҳақиқатда у зотни ҳадис жамлашда ва китоб ёзишда қандай яхши йўл тутганларини билади. Бу китоб жуда машҳур бўлмаса ҳам, ўзига яраша обрў-эътибори бордир».

Сунан 1500 боб ва 4000 га яқин ҳадисдан иборат. [8] Уни тугатгандан со'нг, у о'з даврининг ҳадис олими Абу Зур'а ар-Розийга о'қиб берди ва у шундай деди: "Менимча, одамлар буни қо'лларига олишса, бошқа то'пламлар ёки уларнинг ко'пчилиги ҳам бо'лар эди”. [8]

Шогирдлар ва қилган ба'зи ишлари

Ибн Можа кўплаб шогирдлар етиштирган бўлиб, у кенг қамровли олим бўлган. Ибн Можа ўз асригача яшаган кишилар ҳамда шаҳарлар ҳақида "Китаб ут-Тарих" ("Тарих китоби"), Қуръон шарҳи ҳисобланмиш "Тафсир ал-Қуръон ал-Карим" ("Қуръони Каримга тафсир") асарларини ёзган. Ибн Можанинг асосий асари — "Китаб ус-Сунан"ни мусулмон олимларининг кўпчилиги "Сиҳаҳ ас-ситта" ("Олти саҳиҳ ҳадислар тўплами") га олтинчи тўплам сифатида киритган. Бу асар 32 қисм, 1500 бобдан иборат бўлиб, унда 4341 та ҳадис жам қилинган, улардан 3002 таси бешта "Саҳиҳ" тўпламларида берилган ҳадислар билан мос келади. 1339 та ҳадис эса қўшимча ҳисобланади. Ибн Можанинг "Китоб ас-Сунан" асарига Ҳофиз Жалолиддин ас-Суютий (1505-йил в.э.) ва Шайх ас-Синди Ал-Мадиний (1725-йил в.э.) шарҳлар ёзишган.[9]

Вафот этиши

Заҳабийнинг ёзишича, Ибн Можа тахминан 887 йил 19 февралда/ рамазон ойига саккиз кун қолганда, ҳижрий 273 йил [10] ёки ал-Каттонийнинг ёзишича, 887/273 ёки 889/275 йилларда вафот этган. . [11] У Қазвин шаҳрида вафот этган. [11]

Адабиётлар

  • Суҳаиб Ҳасан Абдул Г'аффор, Сунан Ибн Можага таянган ҳолда мусулмонлар орасида ҳадис танқиди, ИФТА ва тарг'ибот бо'йича Исломий тадқиқотлар бо'йича раислиги: Риёд 1984 йил.ИСБН 0-907461-56-5ИСБН 0-907461-56-5 .
  • Браун, Жонатан АC 'Ибн Можанинг канонизацияси: сунний ҳадис канонини шакллантиришда саҳиҳлик ва фойдалилик'. 169–81-бетлар Écритуре де л'ҳистоире эт проcессус де cанонизатион данс лес премиэрс сиècлес де л'ислам . Режиссёр Антуан Боррут. Ревуэ дес мондес мусулманс эт де ла Мéдитерранéэ 129. Аих-эн-Провенcе: Университаирес де Провенcе матбуоти, 2011 йил.
  • Робсон, Жеймс. “Ибн Можанинг “Сунан” асари нақл”, Семицҳунослик журнали 3 (1958): 129–41.

Манбалар

  1. ↑ „Абоут - Сунан Ибн Мажаҳ - Суннаҳ.cом - Сайингс анд Теачингс оф Пропҳет Муҳаммад (صلى الله عليه و سلم)“. суннаҳ.cом. 2021-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-декабр.
  2. ↑ Тҳе Cамбридге ҳисторй оф Иран., Репр. Фре: , Лондон: Cамбридге У.П., 1975 — 471-бет. ИСБН 978-0-521-20093-6. 
  3. ↑ ал-Дҳаҳаби, Муҳаммад ибн Аҳмад. Тадҳкират ал-Ҳуффаз (Арабиc) ал-Му`аллими: . Ҳйдерабад: Да`ират ал-Ма`ариф ал-`Утҳманийяҳ, 1957 — 636-бет. 
  4. ↑ Лудwиг W. Адамеc (2009), Ҳисториcал Диcтионарй оф Ислам, п.139. Сcареcроw Пресс. ИСБН 0810861615.
  5. ↑ ал-Дҳаҳаби, Муҳаммад ибн Аҳмад. Тадҳкират ал-Ҳуффаз (Арабиc) ал-Му`аллими: . Ҳйдерабад: Да`ират ал-Ма`ариф ал-`Утҳманийяҳ, 1957 — 636-бет. 
  6. ↑ 6,0 6,1 ал-Каттани, Муҳаммаҳ ибн Жа`фар. ал-Рисалаҳ ал-Мустатрафаҳ, севентҳ (Арабиc) Муҳаммад ибн Муҳаммад ал-Каттани: , Беирут: Дар ал-Башаир ал-Исламийяҳ, 2007 — 12-бет. 
  7. ↑ ал-Дҳаҳаби, Муҳаммад ибн Аҳмад. Тадҳкират ал-Ҳуффаз (Арабиc) ал-Му`аллими: . Ҳйдерабад: Да`ират ал-Ма`ариф ал-`Утҳманийяҳ, 1957 — 636-бет. 
  8. ↑ 8,0 8,1 ал-Дҳаҳаби, Муҳаммад ибн Аҳмад. Тадҳкират ал-Ҳуффаз (Арабиc) ал-Му`аллими: . Ҳйдерабад: Да`ират ал-Ма`ариф ал-`Утҳманийяҳ, 1957 — 636-бет. 
  9. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
  10. ↑ ал-Дҳаҳаби, Муҳаммад ибн Аҳмад. Тадҳкират ал-Ҳуффаз (Арабиc) ал-Му`аллими: . Ҳйдерабад: Да`ират ал-Ма`ариф ал-`Утҳманийяҳ, 1957 — 636-бет. 
  11. ↑ 11,0 11,1 ал-Каттани, Муҳаммаҳ ибн Жа`фар. ал-Рисалаҳ ал-Мустатрафаҳ, севентҳ (Арабиc) Муҳаммад ибн Муҳаммад ал-Каттани: , Беирут: Дар ал-Башаир ал-Исламийяҳ, 2007 — 12-бет. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi