Ibn Mulhim
Макин уд-Давла ал-Ҳасан ибн Али ибн Мулҳим ибн Динор ал-Уқайлий, шунингдек Ибн Мулҳим Фотимийлар халифалиги саркардаси. Фотимийларнинг Ифриқияни қайта эгаллаш ҳаракатига бошчилик қилган ва Сурияга қарши ҳарбий юришлар уюштирган. 1058—1060-йилларда Ҳалаб ноиби, 1062-йилда эса Жунд ал-Урдунннинг ҳарбий ноиби лавозимларида ишлаган.
| Ал-Ҳасан ибн Али ибн Мулҳим ал-Уқайлий | |
|---|---|
 Ибн Мулҳимнинг тўлиқ исми ёзилган безакли муҳр | |
| Фотимийлар халифалигининг Ҳалабдаги ноиби | |
|
Мансаб даври 1058-йил август – 1060-йил апрел | |
| Ўтмишдоши | Муъизз уд-Давла Симал |
| Вориси | Асад уд-Давла Атийя |
Ҳаёти
Келиб чиқиши
Ибн Мулҳим арабларнинг Бану Уқайл қабиласига мансуб бўлган[1]. Қарматлар даври, 9-аср охирларида қабила жанубда жойлашган Ҳаврондан шимолдаги Фурот водийсигача бўлган Сурия чўлида ўз қароргоҳини барпо этган[2]. Ибн Мулҳимнинг бобоси Мулҳим ибн Динор Мисрнинг Ихшидийлар сулоласи ҳукмдори Абулмиск Кафур (ҳ. 966–968) даврида Жунд Димашқнинг Ҳаврон ва Батҳанийя туманлари ҳокими лавозимида хизмат қилган[1]. Ибн Мулҳимнинг амакиси Абулқайс Ҳамид ибн Мулҳим Мисрда яшаган ва Фотимий халифа ал-Ҳаким даврида, 1009-йилда Жунд Димашқ ҳокими лавозимида ишлаган[1].
Ҳарбий фаолияти
Ибн Мулҳим Фотимийлар хизматига киргач, вазир Абу Муҳаммад ал-Язурий уни Ифриқияни Зирий ҳукмдор ал-Муъизз ибн Бадис қўлидан қайтариб олиш учун юборади[3]. Вазир аввалроқ Риё ва Зуғбада яшовчи Бану Ҳилол қабилаларини Зирийлар ҳудудига бостириб киришга ундаган эди. Бу воқеа Ибн Бадисни қарши ҳужумга мажбур қилган. Бироқ, унинг қўшинлари Ҳайдарон жангида мағлубиятга учраган[3]. Ҳилолий уруғлар ўлжа устида жанжаллашгач, низони бартараф этиш учун Ибн Мулҳим юборилган. Шундан сўнг, Зирийлар пойтахти Қайравонни қамал қилиш мақсадида қабиланинг бадавий жангчиларидан фойдаланган[3]. Ибн Бадис Қайравонга қамалда қолганда, Ибн Мулҳим минтақанинг қолган қисмини забт этишга киришиб, Габес ва Ифриқиянинг кўплаб қишлоқларини қўлга киритади[3]. Зирийлар қўшинининг асосини ташкил қилган отлиқ қўшинларга эга Бербер конфедерацияси – Санҳожаларнинг бир етакчиси Ибн Мулҳим томонига ўтиб, Габес шаҳри ноиби этиб тайинланди. Шу билан бирга, Риё қабиласи сардори қишлоқ ҳудудлар ноиби этиб тайинланди[3]. Ибн Мулҳим Қоҳирага қайтиб келади. Ўзи билан бирга Фотимийлар халифаси ал-Мустансирга (ҳ. 1036–1094) содиқлик билдирмоқчи бўлган бир қанча Ифриқия зодагонлари ҳамда Ҳайдарондан олинган ўлжалардан халифага тегишли улушни олиб келади[3]. Шаҳарда дабдаба ва иззат-икром билан кутиб олинади[3].
1055-йилда ал-Язурий Ибн Мулҳимни Византия империясининг Суриянинг шимолий соҳил ҳудудида, Антиохия яқинида жойлашган ерларига қарши ҳарбий юришга жўнатди[4]. Бу ҳаракат Византия маликаси Тҳеодоранинг Мисрдаги оғир қурғоқчилик даврида ғалла бўйича сўровни рад этишига жавобан юз берган[4]. Бироқ, Византия флоти Фотимийлар қўшинига қарши чиқиб, Ибн Мулҳимни асир олади[4]. 1056-йил июл ойида Тҳеодоранинг вафотидан сўнг, Византия ва Фотимийлар ўртасидаги иттифоқ қайта тикланиб, Ибн Мулҳим озодликка чиқарилган[5]. Ибн Мулҳим яна Сурия шимолидаги Фотимийлар қўшини қўмондони бўлади. 1058-йилда Ҳалабнинг мирдосий амири Тҳимал ибн Солиҳ ўз лавозимини Байрут ҳамда Акко ҳокимлиги билан алмаштиришга рози бўлгач, Ибн Мулҳим Ҳалаб ҳокими этиб тайинланади[5]. Ҳалаб 1060-йилда Тҳималга қайтарилиб, Ибн Мулҳим Акко ҳокимлигига тайинланади[6][7]. Шунингдек, Ибн Мулҳим Тибериас ҳокими ҳам бўлган[7]. Аслида, Жунд ал-Урдунннинг (Иордан вилояти) ҳарбий ҳокими ҳам эди[2]. Шунингдек, Ибн Мулҳим зиммасига ҳудудда истиқомат қилувчи қабилалар, Бану Фазора ва Бану Сулаймга раҳбарлик қилиш вазифаси ҳам юклатилган. Бу икки қабила, Бану Уқайл сингари, Қайс конфедерациясига мансуб эди[7].
Манбалар
Адабиётлар
- Бианқуис, Тҳиэррй. Дамас эт ла Сйриэ соус ла доминатион фатимиде (359-468/969-1076): эссаи д'интерпрéтатион де чрониқуэс арабес мéдиéвалес, Волуме 2. Институт франçаисе де Дамас, 1989.
- Бретт, Мичаэл. Фатимид Эмпире. Эдинбургҳ Университй Пресс, 2017. ИСБН 978-0-7486-4077-5.
- Гил, Моше. А Ҳисторй оф Палестине, 634–1099. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1997. ИСБН 0-521-59984-9.