Igloo(Iglu)

*Иглуит* ҳамжамияти ( Чарлес Френcис Ҳалл - *Арcтиc Ресеарчес анд Лифе Амонг тҳе Эсқуимаух* , 1865)

Иглоо (иглу) - қордан қурилган бошпана тури,қор уйи ёки қор кулбаси сифатида ҳам танилган.

Гарчи И.лар кўпинча барча Инуитлар билан бог'ланган бўлса-да, аммо улар ан'анавий равишда фақат Канаданинг Марказий Арктикаси ва Гренландиянинг Қаанаақ ҳудуди аҳолиси томонидан ишлатилган. Бошқа Инуитлар кит суяги ва теридан қурилган уйларини ҳимоя қилиш учун қордан фойдаланишган.

Ташқарида ҳарорат −45 °C (−49 °Ф) гача бўлса, ичкарида ҳарорат −7 то 16 °C (19 то 61 °Ф) бўлиши мумкин (тана ҳарорати билан иситилганда).^[1]

Номенклатура

Инуит тилларида иглу сўзи ҳар қандай материалдан қурилган уй учун ишлатилиши мумкин. Инуит маданиятидан ташқарида, иглоо фақат сиқилган қор блокларидан, одатда гумбаз шаклида қурилган бошпаналарни англатади.^[2]

Турлари

Иглоо(иглу)ларнинг 3 та ан'анавий тури мавжуд. Уларнинг ҳар бири кичикдан каттагача турли ўлчамларга эга ва турли мақсадларда ишлатилади.

Энг кичик ўлчамдаги иглоо(иглу)лар вақтинчалик бошпана сифатида қурилган. Улар одатда бир ёки икки кеча учун ишлатилади ва шунинг учун уни қуриш осонроқ. Камдан кам ҳолларда, ушбу кичик турдаги иглоо(иглу)лар очиқ денгиз музларида бўлган ов саёҳатларида ишлатилади.

Ўрта ўлчамдаги иглоо(иглу)лар ярим доимий, оилавий турар жой учун қурилган. Бу одатда бир ёки иккита оилани ўз ичига олган битта хонали турар жой ҳисобланган. Кўпинча буларнинг бир нечтаси Инуит қишлоғини ташкил этган.

Энг катта ўлчамдаги иглоо(иглу)лар одатда 2 та гуруҳга бўлинган. Бинолардан бири махсус ҳолатлар учун қурилган вақтинчалик иншоот бўлса, иккинчиси яшаш учун қурилган. Ушбу йирик иглоо(иглу)лар бештагача хонага эга бўлиши ва 20 кишини сиғдириши мумкин эди. Катта иглоо(иглу) ўзларининг туннеллари билан бириктирилган бир нечта кичикроқ иглоо(иглу)лардан қурилиши мумкин, бу эса ташқарига умумий чиқиш имконини беради. Бу катта иглоо(иглу)лар жамоат байрамлари ва ан'анавий рақслар томошаларини ўтказиш учун ишлатилган.

Қурилиши

Файл:Инуиц макинг иглоо.wебм Қор иглоо(иглу)лари шарсимон эмас, лекин параболоидга кўпроқ ўхшаш шаклда қурилган.

Алоҳида қор ғиштлари ердан арра ва мачетега ўхшаш пичоқлар билан кесилади. Улар дастлаб тўрт қиррали шаклда кесилган. Бироқ, кейинчалик қор ғиштлари кўпинча Инклар империясида ишлатиладиган тошларга ўхшаш тизимли ўзаро боғланишни ошириш учун 5 ёки 6 ^[3] қиррали шаклда кесилади.

Вақт ўтиши билан қорнинг сиқилиши туфайли иглоо(иглу)лар аста-секин қисқаради.^[4]

Яна қаранг

Музлик ғори - музлик ичидаги табиий бўшлиқ
Қуинзҳеэ - қор то'пламини бо'шатиш натижасида қурилган бошпана
Қор ғори - қор остида қурилган бошпана
Қор қалʻаси - одатда дам олиш учун ишлатиладиган қор деворларидан ясалган, одатда очиқ вақтинчалик иншоот.
Маҳаллий ме'морчилик - маҳаллий эҳтиёжлар, қурилиш материалларига асосланган ва маҳаллий ан'аналарни акс эттирувчи ме'морчилик тоифаси

Манбалар

↑ „Ҳоw Wарм ис ан Иглоо?, БЕЭ453 Спринг 2003 (ПДФ)“. 2012-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 10-июл.
↑ „Дефинитион: Иглоо“. Cамбридге диcтионарй.
↑ китикмеотҳеритаге (2012-07-25), Буилдинг Ан Иглоо, 2019-10-03да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2019-07-05{{cитатион}}: CС1 маинт: бот: оригинал УРЛ статус ункноwн ()
↑ Ҳандй, Ричард Л. (Деc 1973). „Тҳе Иглоо анд тҳе Натурал Бридге ас Ултимате Струcтурес“ (ПДФ). Арcтиc. 26-жилд, № 4. Арcтиc Институте оф Нортҳ Америcа. 276–277-бет. дои:10.14430/арcтиc2926. 2016-03-04да асл нусхадан (ПДФ) архивланди.

Ташқи ҳаволалар

Иглоони қандай қуриш мумкин (wикиҲоw)

[1] „Ҳоw Wарм ис ан Иглоо?, БЕЭ453 Спринг 2003 (ПДФ)“. 2012-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 10-июл.

[2] „Дефинитион: Иглоо“. Cамбридге диcтионарй.

[3] китикмеотҳеритаге (2012-07-25), Буилдинг Ан Иглоо, 2019-10-03да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2019-07-05{{cитатион}}: CС1 маинт: бот: оригинал УРЛ статус ункноwн ()

[handy-4] Ҳандй, Ричард Л. (Деc 1973). „Тҳе Иглоо анд тҳе Натурал Бридге ас Ултимате Струcтурес“ (ПДФ). Арcтиc. 26-жилд, № 4. Арcтиc Институте оф Нортҳ Америcа. 276–277-бет. дои:10.14430/арcтиc2926. 2016-03-04да асл нусхадан (ПДФ) архивланди.

[1]

[2]

[3]

[4]