Иля Ефимович Репин[а] (5-август [Э.У. 24-июл] 1844 – 29-сентябр 1930) Россиянинг таниқли рассоми бўлиб, ҳозирги Украина ҳудудида туғилган[3][4][5][6][б]. У ХИХ асрда Россиянинг энг машҳур рассомларидан бирига айланган. Унинг асосий асарлари орасида Волга бўйидаги кемаларни тортувчилар (1873), Курск вилоятидаги диний маросим (1880–1883), Иван Грозний ва унинг ўғли Иван (1885); ва Запороже казакларининг жавоби (1880–1891) кабилар бор. У шунингдек, ўз даврининг етакчи рус адабиёт ва санъат арбоблари, жумладан Михаил Глинка, Модест Муссоргский, Павел Третяков ва айниқса узоқ йиллик дўстлик муносабатларига эга бўлган Лев Толстойнинг портретларини чизганлиги билан ҳам танилган.

Иля Репин
Илья Репин

1887-йилда чизилган автопортрет
Таваллуди 5-август [Э.У. 24-июл] 1844
Чугуэв, Россия империяси (ҳозирги Украина)
Вафоти 29-сентябр 1930-йил(1930-09-29)
(86 ёшда)
Куоккала, Вийпур вилояти, Финляндия
Таълими Империал Бадиий Академия
Касби рассом: Реализм
Передвизҳники[1]
Турмуш ўртоғи Вера Шевцова (1872)
1887-йил ажрашган
Болалари 4 та, шу жумладан Юрий Репин [ру]
Мукофотлари Империал Бадиий Академияси медали (1871-йил) Империал Бадиий Академияси олтин медали (1871-йил)
Фахрий легион (1901-йил)
Имзоси

Репин Чугуэвда, Россия Империясида (ҳозирги Украина) туғилган. Унинг отаси Россия армиясининг Уҳлан полкида хизмат қилган, кейин отлар сотган[8]. Репин 16 ёшида иконалар чизишни бошлаган. У Санкт-Петербургдаги Император Бадиий санъат академиясига кириш имтихонларида биринчи уринишида муваффақияцизликка учраган, аммо 1863-йилда шаҳарга бориб, дарсларда қатнашган ва 1869 ва 1871-йилларда илк мукофотларини қўлга киритган. 1872-йилда Волга бўйлаб саёҳатдан сўнг, у Санкт-Петербургдаги Санъат академиясига ўз чизмаларини тақдим этган. Буюк герцог Александр Александрович унга „Волгадаги кемаларни тортувчилар“ катта ҳажмдаги расмини яратиш учун буюртма берган, бу унинг рассомчилик фаолиятини бошлаб берган. У Париж ва Нормандияда икки йил ютииб, биринчи импрессионист кўргазмаларини томоша қилган ва очиқ ҳавода расм чизиш техникасини ўрганган[9].

1885-йилда Иван Грознийнинг ўз ўғлини ғазабланиб ўлдириши тасвирлаган тарихий портрети катта жанжалга сабаб бўлиб, расм кўргазмадан олиб ташланган. Бу муваффақияцизликдан кейин, Репин бир қатор катта ютуқлар ва янги буюртмалар олишни бошган. 1898-йилда иккинчи хотини билан Финландиянинг Куоккала шаҳрида (ҳозирги Репино (Санкт-Петербург)), Санкт-Петербург яқинида „Пенатес“ номли қишлоқ уйини сотиб олган[9].

1905-йилда император ҳукумати кўча намойишларини бостиргандан сўнг, Иля Репин Бадиий санъат академиясидаги ўқитувлик лавозимидан кетган. У 1917-йилги Феврал инқилобини қўллаб-қувватлаган, аммо Октябр инқилобидан кейин болшевиклар томонидан қўлланган зўравонлик ва террордан даҳшатга тушган. 1917-йилда Россия Финландия Буюк Герсоглиги устидан назоратни йўқотган, бу Финландиянинг тўлиқ мустақиллигига эришшишга замин яратган. Бу воқеадан сўнг, Иля Репин 1925-йилда ўз асарлари кўргазмасида иштирок этиш учун ҳам Санкт-Петербург (Ленинград деб ўзгартирилган)га бориш имкониятига эга бўлмаган. Репин 1930-йил 29-сентябрда, 86 ёшида вафот этган ва Пенатесда дафн этилган. Унинг уйи эндиликда музей сифатида сақланмоқда ва ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси обекти ҳисобланади[10].

Галерея

Изоҳлар

  1. ↑
  2. ↑ Иля Репин замонавий Украина ҳудудида туғилиб ўсган, у вақтда Россия Империяси таркибида бўлган. У ҳам рус, ҳам украин тилларини яхши билган, аммо ўзини рус ҳисоблаган[7].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Москвинов, В. Н.. Репин в Москве. Мосcоw: Государственное издательство культурно-просветительской литературы, 1955 — 32-бет. 
  2. ↑ „Спецпроєкт "Справжні". Ілля Ріпин: художник, якого намагається привласнити росія - Фільтр“. Қаралди: 2023-йил 15-июн.
  3. ↑ „Иля Ефимович Репин | Биограпҳй, Арт, & Фаcц“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа. — „Украиниан-борн Руссиан паинтер“. Қаралди: 2020-йил 31-декабр.
  4. ↑ Иовлева, Л. И. „Репин, Ил’я“, . Грове Арт Онлине (эн). Охфорд Университй Пресс, 2003. ДОИ:10.1093/гао/9781884446054.артиcле.т071521. ИСБН 978-1-884446-05-4. „Руссиан оф Украиниан биртҳ“ 
  5. ↑ „Репин, Иля Эфимович“, Бенезит Диcтионарй оф Артисц (инглизча), Охфорд Университй Пресс, 2011-10-31, дои:10.1093/бенз/9780199773787.артиcле.б00151213, ИСБН 978-0-19-977378-7, қаралди: 2023-01-19, „Украиниан, 19тҳ–20тҳ cентурй, мале. Аcтиве ин Финланд фром 1917. ... Иля Эфимович Репин wас тҳе сон оф а солдиэр-сеттлер фром тҳе Руссиан Армй. Ин латер лифе ҳе wоулд драw он ҳис биртҳплаcе фор тҳе субжеcт маттер ин wоркс суч ас Тҳе Запорозҳе Cоссаcкс Wритинг а Реплй то тҳе Туркиш Султан.“
  6. ↑ „УЛАН Фулл Реcорд Дисплай: Репин, Ж. Ж. (Руссиан паинтер, 1844-1930)“. Унион Лист оф Артист Намес (Геттй Ресеарч). — „Натионалитиэс: Руссиан (преферред) / Украиниан“. Қаралди: 2023-йил 19-январ.
  7. ↑ Ланг, Wалтҳер К. (2002). „Тҳе Легендарй Cоссаcкс: Анарчй анд Натионалисм ин тҳе Cонcептионс оф Иля Репин анд Николаи Гогол“. Нинетеэнтҳ-Cентурй Арт Wорлдwиде. 1-жилд, № 1. „Тҳоугҳ Иля Репин wас борн анд броугҳт уп ин тҳе Украине анд споке флуэнт Украиниан, ҳе cонсидеред ҳимселф а Руссиан.“
  8. ↑ Стернине & Кириллина 2011, с. 14.
  9. ↑ 9,0 9,1 Иля Репин- Пеиндре л'âме Руссе, Cлауде Поммереау (муҳаррир), Беаух Арц Эдитионс, Париж, 2021-йил октябр, б. 15 (франсузча)
  10. ↑ Иля Репин- Пеиндре л'âме Руссе, Cлауде Поммереау (муҳаррир), Беаух Арц Эдитионс, Париж, 2021-йил октябр, б. 15-17 (франсузча)

Адабиётлар

Ҳаволалар