Инсайт (инглизча: инсигҳт), - узоқ давом этган ақлий фаолият натижаси бўлган муаммонинг ечимини тўсатдан онгли равишда топиш (қаранг: Эврика) . Психотерапияда идрок инсоннинг ўз аҳволи ёки муаммосининг сабабларини англашини англатади, бу тушунча ва катарсис билан бирга келади [1] .

Тафаккурнинг пайдо бўлишига инсон фаолиятининг ўзгариши ёрдам беради. Бундан ташқари, бизнес ўйинлари ва ақлий ҳужум каби махсус технологиялар мавжуд [1] . Шунингдек, психодрамада ҳам фаол қўлланади .

Психологияда инсайт атамаси

Инсигҳт тушунчаси гесталт психологиясининг ажралмас қисмидир . Ушбу атама биринчи марта 1925-йилда Волфганг Коҳлер томонидан ишлатилган. Коҳлернинг одамсимон маймунлар билан ўтказган тажрибаларида, уларга фақат билвосита ҳал қилиниши мумкин бўлган вазифалар таклиф қилинганида, бир нечта муваффақияциз синовлардан сўнг, маймунлар фаол ҳаракатларни тўхтатиб, шунчаки атрофдаги нарсаларга қарашни бошлаганлари, шундан сўнг улар тезда ўзларига келишлари мумкинлиги кўрсатилган.

Кейинчалик бу концепция Карл Дункер ва Макс Вертхаймер томонидан инсон тафаккурининг мулки сифатида қўлланган бўлиб, унда қарорга батафсил таҳлил натижасида эмас, балки бутунни спекулятив тушуниш орқали эришилади.

Шу нуқтаи назаридан Пономарев идрок интуитив, онгсиз, ечим топишнинг қадимий жараёнлари ишининг натижасидир деган хулосага келади. .

Бундан ташқари, психологлар ушбу атамадан одам хотиралар тоифаси билан кўпроқ боғлиқ бўлган тушунчани бошдан кечирадиган ҳодисани тасвирлашда фойдаланадилар, аммо иккинчисидан нафақат ақлий тасвир шакллантирилиши, балки турли хил ҳиссиётлар ҳам пайдо бўлиши билан фарқланади. Ушбу хотирага хос бўлган модалликлардир .

Бундан ташқари, бу атама экстралогик тушунча маъносида ишлатилиши мумкин. Баъзи медитация амалиётларида, шунингдек, кучли дори-дармонларни қабул қилишда, одам у ҳақида ишончли маълумот бўлмаса, об’эктлар ёки материалларнинг хусусиятларига оид баъзи маълумотларни олиши мумкин.[манба керак] .

Шунингдек, инсайт тушунчасига тўғридан-тўғри экспериментлар ўтказилди [2], натижада „идрок мавжудлигига қарши кучли далил сифатида эътироф этилди“ [3] .

Психоанализда инсайт тушунчаси

Инсайт атамаси психоанализда инсоннинг ўз хатти-ҳаракатларининг мотивларини ўзгартириш, ўз психодинамикасини тезда англаш ва рамзий хатти-ҳаракатларнинг маъноларини тушуниш қобилияти сифатида тушунтиради.[4] :55

Инсайт — бу нафақат амалиёт учун, балки психоанализ назарияси учун ҳам зарур бўлган шахснинг жуда муҳим қобилиятидир. Кўпинча ҳатто психоаналитик даволанишнинг мақсади ҳам „зарур тушунчага эга бўлиш“ деб таърифланади, гарчи Фрейднинг ўзи айнан шу формуладан фойдаланмаган бўлсада.

Психиатрияда инсайт атамаси

Психиатрларнинг тиббий амалиётида „инсайт“ атамаси беморнинг ўз ақл- заковати ва ҳис-туйғуларининг бузилиши нафақат суб’эктив, балки об’эктив эканлигини аниқ тушуниш қобилиятини англатади, яъни улар руҳий касаллик фактини кўрсатади. .

Инсайт — бу шахснинг хавфсизлигидан далолат берувчи диагностик хусусиятлардан бири. Шундай қилиб, инсайтнинг йўқолиши психозга хосдир ва унинг мавжудлиги невротик бузилишдан далолат беради [4] :55 .

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 БРЭ 2008.
  2. ↑ Wеисберг Р. W., Алба Ж. W. Ан эхаминатион оф тҳе аллегед роле оф „фихатион“ ин тҳе солутион оф северал „инсигҳт“ проблемс // Жоурнал оф Эхпериментал Псйчологй: Генерал. 1981. Вол. 110. — П. 169—192.
  3. ↑ Задачи, эвристики, инсайт и другиэ непонятниэ вещи // Логос. 2014. № 1. — С. 97-108.
  4. ↑ 4,0 4,1 Чарльз Райкрофт. Критический словарь психоанализа. СПб.: Восточно-Европейский институт психоанализа, 1995. 

Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "плат" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.
Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "кон" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.
Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "баик" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.
Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "багад" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.

Манба хатоси: <реф> таг wитҳ наме "головин" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.

Адабиёт