Investor
Инвестор — келажакда фойда олиш ёки маълум бир устунликка эришиш мақсадида молиявий капитални жойлаштирадиган шахс ёки ташкилот[1][2]. Ушбу ажратилган капитал орқали инвестор одатда муайян турдаги мулкни сотиб олади[3].
Инвестиция турларига улуш капитали, қарз мажбуриятлари, қимматли қоғозлар, ко'чмас мулк, инфратузилма, валюта, товар, токенлар, шунингдек пут ва cалл опсионлари, фючерслар, форвардлар каби молиявий инструментлар киради. Ушбу таъриф бирламчи бозор ва иккиламчи бозор инвесторларини фарқламайди. Яъни, бизнесга капитал киритган шахс ҳам, аксияни сотиб олган шахс ҳам инвестор ҳисобланади. Аксияларга эгалик қилувчи инвестор аксиядор деб аталади.
Инвестор турлари
Инвесторлар икки асосий турга бўлинади: чакана инвесторлар ва институционал инвесторлар[4].
Чакана инвестор одатда индивидуал инвестор деб ҳам аталади[5].
Институционал инвесторларнинг бир нечта кичик турлари мавжуд:
- Ходимлар номидан инвестиция қилувчи пенсия режалари
- Тўғридан-тўғри ёки махсус фондлар орқали инвестиция қилувчи бизнес субектлари
- Университетлар, черковлар ва бошқалар томонидан фойдаланиладиган вақф фондлари
- ўзаро фондлар, хеж фондлар ва бошқа фондлар (улар оммавий савдога қўйилган ёки қўйилмаган бўлиши мумкин; одатда улар инвесторлар маблағларини бирлаштириб қимматли қоғозларга сармоя киритади)
- суверен бойлик фондлари
- Йирик активларни бошқарувчилар[6]
Ҳукумат орқали инвесторларни ҳимоя қилиш
Инвесторларни ҳукумат томонидан ҳимоя қилиш бозорнинг адолатли ишлашини таъминлаш ва фирибгарлик фаолиятларини бартараф этиш учун давлат органлари томонидан жорий этиладиган тартибга солиш ва назорат чораларини ўз ичига олади.
Инвесторларни ҳимоя қилувчи давлат органларига мисол сифатида АҚШдаги АҚШ Қимматли қоғозлар ва биржалар комиссияси келтирилади, у АҚШда инвесторларни ҳимоя қилиш билан шуғулланади[1].
Шунга ўхшаш ҳимоя тизимлари бошқа давлатларда ҳам мавжуд, жумладан Буюк Британияда индивидуал инвесторлар Молиявий хизматлар компенсация схемаси орқали ҳимояга қилинади[7].
Инвестиция солиққа тортиш тузилмалари
Компания дивидендлари соф фойда ҳисобидан тўланади, бунда солиқ аллақачон ушлаб қолинган бўлади. Шу сабабли, агар компания АҚШда рўйхатдан ўтган бўлса, аксиядорларга шартли дивидендлар учун 15% имтиёзли солиқ ставкаси қўлланилади.
Агар компания бошқа давлатда жойлашган бўлса ва у давлат билан АҚШ ўртасида икки томонлама солиққа тортишни олдини олиш тўғрисида шартнома мавжуд бўлса ҳамда бу Ички даромад хизмати томонидан тан олинган бўлса, ушбу тартиб амал қилиши мумкин.
Бошқа хорижий компаниялар ёки ташкилотлар томонидан тўланадиган „шарциз дивидендлар“, масалан, ўзаро фонд орқали облигациялар бўйича фоиз даромадларидан шаклланган тўловлар, одатда даромад солиғининг юқорироқ ставкалари бўйича солиққа тортилади.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Лин, Том C.W. (2015). "Реасонабле Инвестор(с)". Бостон Университй Лаw Ревиэw 95 (461): 466.
- ↑ "Инвестор". Инвестор. Cамбридге Университй Пресс. ҳттпс://диcтионарй.cамбридге.орг/ус/диcтионарй/энглиш/инвестор.<!--->
- ↑ Фишер, Жонатҳан; Беwсей, Жане; Wатерс, Малcолм; Овей, Элизабетҳ. Тҳе Лаw оф Инвестор Протеcтион, 2нд, Лондон: Сwеэт & Махwелл, 2003.
- ↑ Палмер, Барcлай „Институтионал вс. Ретаил Инвесторс: Wҳат'с тҳе Дифференcе?“. Инвестопедиа (2023-йил 11-август). Қаралди: 2023-йил 5-октябр.
- ↑ Ҳаес, Адам „Ретаил Инвестор Дефинитион“. Инвестопедиа. Қаралди: 2020-йил 17-декабр.
- ↑ „Институтионал Инвестор – Овервиэw, Тйпес, Инвестинг Рискс“. Cорпорате Финанcе Институте. Қаралди: 2020-йил 17-декабр.
- ↑ „Инвестменц“. Финанcиал Сервиcес Cомпенсатион Счеме. Қаралди: 2023-йил 11-ноябр.
Адабиётлар
- Жосепҳсон, Маттҳеw. Тҳе Моней Лордс: Тҳе Греат Финанcе Cапиталисц, 1925–1950. Неw Ёрк: Wейбригҳт анд Таллей, 1972.
- Граҳам, Бенжамин; Зwеиг, Жасон. Тҳе Интеллигент Инвестор: Тҳе Дефинитиве Боок он Валуэ Инвестинг, Ревисед, ҲарперCоллинс, Фебруарй 21, 2006. ИСБН 0-06-055566-1.
Ҳаволалар
Викиомборда „Инвестор“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.