Iroqda islom

Ироқда ислом тарихи Муҳаммаднинг ҳаётлик даврига — қарийб 1400 йил олдинга бориб тақалади. Ироқ мусулмонлари икки хил мазҳабга амал қиладилар: шиа ислом (кўпчилик) ва сунний ислом (озчилик).

Диний шаҳарлар

Ироқда шиа ва сунний мусулмонлар учун муҳим бўлган кўплаб диний шаҳарлар жойлашган. Бағдод асрлар давомида исломий илмлар маркази бўлган ва Аббосийларнинг пойтахти бўлиб хизмат қилган. Бағдод, шунингдек, Ироқнинг Қозимия деб номланувчи ҳудудида икки таниқли шиа имомларининг ватанидир. Карбало шаҳри 680-йил 10-октябрда бўлиб ўтган Карбало жанги натижасида шиа исломида катта обрўга эга. Нажаф шаҳри Али ибн Абу Толиб („Имом Али“ номи билан ҳам танилган) қабри жойлашган жой сифатида машҳур бўлиб, шиалар уни солиҳ халифа ва биринчи имом деб биладилар. Шаҳар ҳозирда бутун шиа ислом оламидан келган буюк зиёрат маркази бўлиб, фақат Макка ва Мадина кўпроқ мусулмон зиёратчиларни қабул қилиши тахмин қилинмоқда. Куфа шаҳри машҳур олим Абу Ҳанифанинг ватани бўлиб, унинг таълимотига халқаро миқёсда кўплаб сунний мусулмонлар амал қилади. Куфа Али даврида ҳам Рашидун халифалигининг пойтахти бўлган. Самаррада ал-Аскарий масжиди ҳам жойлашган бўлиб, унда мос равишда ўнинчи ва ўн биринчи шиа имомлари Али ал-Ҳадий ва Ҳасан ал-Аскарий мақбаралари бор. Бундан ташқари, Муҳаммаднинг баъзи аёл қариндошлари Самаррада дафн этилган.

Демографияси

Ироқ аҳолисининг диний мансублиги ҳақидаги маълумотлар ноаниқ. Аҳолининг 95-99 фоизи мусулмонлар^[1]^[2]. CИА Wорлд Фаcтбоокнинг 2015-йилги ҳисоб-китобларга кўра, мусулмонларнинг 29-34% суннийлик ва 61-64% шиалик йўналишига амал қилишади^[1]. Пеw Ресеарч томонидан 2011-йилда ўтказилган сўровга кўра, мусулмонларнинг 51 фоизи шиа, 42 фоизи эса сунний^[2].