Irving Penn
Ирвинг Пенн (инглизча: Ирвинг Пенн, туғ.1917-йил 16-июн, Плаинфилд, Ню-Жерси) — 2009-йил 7- октабр, Ню-Ёрк) — америкалик фотограф ва сан'ат муҳаррири, ХХ асрнинг энг нуфузли фотографларидан бири, мода фотографиясининг энг муҳим вакили[1].
Режиссор Артур Пенннинг катта акаси.
Ҳаёт ва ижод
Пенн 1917-йилда инқилобдан кейин Россияни тарк этган яҳудий муҳожирлар оиласида туғилган. Унинг ота-онаси соацоз Гаршон Пенн ва ҳамшира Сониа Греэнберг. Ўн саккиз ёшида Ирвин Филаделфия Сан'ат музейи қошидаги Сан'ат мактабида Алексей Бродович билан тўрт йиллик реклама дизайни курсига ўқишга кирди[2]. Касб-ҳунарга ўргатиш билан бир вақтда Пенн Ҳарпер'с Базаарда курер бўлиб ишлаган ва рассомнинг шогирди бўлиб, унга поябзал эскизларини чизишда ёрдам берган. 1938-йилда у ўқишни тугатди ва Жуниор Леагуэ журналининг бадиий муҳаррири бўлди, кейин "Сакс Фифтҳ Авенуэ" ҳашаматли дўконида худди шундай лавозимга ўтди. Йигирма беш ёшида у ишни ташлаб, кичик жамғармалари билан Мехико шаҳрига жўнади ва у ерда бир йил давомида расм чизди ва ниҳоят ўзининг ҳақиқий да'ватини англади.
Ню-Ёркка қайтиб, Пенн интервюдан муваффақиятли ўтди ва Вогуэ сан'ат муҳаррири Александр Либерманга мурожаат қилди, у Ирвингни ёрдамчи сифатида ёллади. 26 ёшли дизайнернинг муқоваси қандай бўлиши кераклиги ҳақида ўз фикри бор эди, лекин журнал ходимлари фотографлари билан келиша олмади. Кейин Либерман унга камерани ўзи олишни маслаҳат берди ва 1943-йил 1-октябрда Ирвинг Пенннинг биринчи фотосурати Вогуэ муқовасида пайдо бўлди[1].
Пенннинг фотосуратлари ўзи томонидан ихтиро қилинган турли хил техникалардан фойдаланиш билан ажралиб туради, улар тўпламини доимий равишда тўлдиради[2]. Мисол учун, у фотосуратчининг сўзларига кўра, ёпиқ жойга тақлид қилиб, ўз моделини бурчакка жойлаштирди. Ба'зи моделлар ўзларини хотиржам ҳис қилишди, бошқалари эса ўзларини тузоқ ёки қамоқхона камерасида ҳис қилишди. Пенн биринчилардан бўлиб бир хил оқ ёки кулранг фонда моделни суратга олди. У Учинчи авенюдаги дўкондан антиқа гилам сотиб олиб, ундан бир неча ой фойдаланди; Жон Дюи ва Алфред Хиткок унинг фонида суратга олинган. Гиламнинг турли қисмлари оҳанг ва нақш билан фарқ қилар эди ва фотограф ҳар бир модел учун ўзига хос фон қисмини танлаши мумкин эди.
Ирвинг Пенннинг яна бир лойиҳаси турли касблар вакилларининг иш кийимларини кийган ва ўз касбининг атрибутларини ушлаб турган бир қатор портретларини ўз ичига олади. Ҳар бир модел оқ фонда эди ва ён томондан ёритилган; бу ёруғлик Пенннинг кўпгина портрет ишларига хосдир.
Фотосуратчи кўп йиллар давомида, ўлимигача Вогуэ мода журнали учун суратга тушганлиги билан машҳур бўлди. Вогуэ (Америка, Британия ва Франсия нашрлари)даги фотосуратлардан ташқари, Пенннинг иши Ню-Ёркдаги Замонавий сан'ат музейи, Метрополитан сан'ат музейи, Аддисон Америка сан'ати галереяси, Балтимор музейи каби кўплаб йирик тўпламларда жойлашган. Арт Унинг шахсий кўргазмалари, хусусан, Ню-Ёрк Метрополитан сан'ат музейида ва Вашингтондаги Миллий галереяда бўлиб ўтди. 1958-йилда Пенн "Популар Пҳотограпҳй" журнали томонидан дунёдаги энг яхши ўнта фотосуратчилардан бири деб топилди[1].
Фотосуратчи камида олтита китоб чоп этган[2].
Пенн мода модели Лиза Фонссагривесга уйланган. 1952-йилда оилада Том исмли ўғил туғилди. У металл дизайнери бўлди[3].
У 2009-йил 7-октябрда 92 ёшида Манҳаттендаги ўз уйида вафот этди[2].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 ҳттпс://фотогора.ру/?п=12613
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „архив нусхаси“. 2022-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-июл.
- ↑ „Знаменитый фотограф Ирвин Пенн и его культовые снимки“ (ру-ру). Cамералабс. 2021-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 15-январ.