Ziyosfera

Ism kuni

Исм куни — чўқинтириш пайтида насронийга номи берилган авлиёнинг хотираси куни. Монахлар истисно бўлиб, улар исм кунини авлиёнинг хотираси кунида нишонлашади, унинг номи соч қирқиш пайтида уларга берилган. Исм кунини туғилган кун билан адаштирмаслик керак.

Фаришта куни — гарчи бу кунни чўқинтириш куни деб аташ мумкин бўлса-да, кўп ҳолларда исм кунининг бошқа номидир. Исм куни бу ҳолда номдош авлиёнинг хотира кунига тўғри келиши ёки келмаслиги мумкин.

Исм куни — қироллик оиласи аъзоси, бошқа юқори мартабали шахснинг исм куни[1]. Бу сўз бугунги кунда ҳам православ патриархларининг исм куни билан боғлиқ ҳолда қўлланади. „Исм куни“ умумий ном санасига ҳам тегишли бўлиши мумкин, гарчи бу фойдаланиш баъзан эскирган деб ҳисобланса-да[1]. Қандай бўлмасин, этимологик жиҳатдан „исм куни“ сўзи „исмдошлик“ (ундан олинган) сўзи билан боғланган[2].

Ном кунларини нишонлаш анъанаси Россияда ХВИИ-асрда пайдо бўлган.

Авлиёлар хотира кунлари

Черков календарининг ҳар кунида бирор-бир авлиёнинг хотираси (қоида тариқасида, бир нечта) нишонланади, масалан, Римлик шаҳид Татяна хотираси куни 12 (25) январда Рус православ черкови бошқа авлиёларнинг хотирасини ҳам ёдга олади, жумладан, Сербия архиепископи, Санкт Савва; руҳоний Мартиниани Белозерский; шаҳид Мертий; Шаҳид Пётр Авессаломит; руҳоний Евпраксия Тавенисская[3].

Черков йилининг кунларига кўра тартибга солинган авлиёларнинг исмлари „Азизлар“ ёки „Ойлик калом“ китобида мавжуд; алифбо тартибида тартибланган айни номлар „Исмлар китоби“да мавжуд.

Чўқинтириш исми

Православликда ном бериш учун маълум қоидалар мавжуд. Шу сабабли, чўқинтириш пайтида, чўқинтириладиган одамнинг исми авлиёлар орасида бўлмаслиги мумкин.

Бундай ҳолларда улар оҳангдош ном оладилар: Дина — Евдокия, Анжелика — Ангелина, Жан — Ёҳанна, Милан — Милица.

Алиса чўқинтириш пайтида православликни қабул қилишдан олдин Элис исмини олган шаҳид Александра Феодоровна Романова хотирасига Александра исмини олади.

Шуни ҳам ёдда тутиш керакки, Светлана номининг черков версияси Фотиния, Викторияники — Ника.

Исм куни қандай аниқланади

Авлиёларнинг исмлари Азизлар тақвими — православ черкови томонидан ҳурматга сазовор бўлган азизлар рўйхатига киритилган. Унда номдош кўплаб авлиёлар бор, шунинг учун кимнингдир исм кунини аниқлаш ҳар доим ҳам осон эмас. Турли хил вариантлар мумкин.

  • Агар бирор киши болалигида чўқинтирилган бўлса ва православ муҳитида ўсган бўлса, болаликдан у ўз исм кунини яхши билади.
  • Христиан бир нечта авлиёлар орасидан ўзига айниқса яқин бўлганини мустақил равишда танлаши мумкин. Шунга кўра, бу авлиёнинг хотираси куни ном кунлари бўлади.
  • Христианлар учун исм куни сифатида улар кўпинча худди шу номдаги авлиёнинг (яъни, бу насроний номи билан аталган авлиёнинг) туғилган кунидан кейинги (бошқача сўз билан айтганда — худди шу номдаги авлиёнинг хотираси, туғилган кунига энг яқин, агар сиз календарга кўра олдинга ҳисобласангиз) хотира кунини кўриб чиқадилар. Мисол учун, бу ёндашув билан, 20-ноябрда туғилган Анна 3-декабрда Форснинг муқаддас шаҳиди Анна хотираси кунида ўз ном кунини нишонлайди.

Шу билан бирга, улар чўқиниш вақтида аллақачон улуғланган авлиёни танлайдилар. Шундай қилиб, 2000-йилда Епископлар Кенгаши бўлиб ўтди, унда Россиянинг янги шаҳидлари ва истиғфорчилари (авлиёлар қаторига киритилган) улуғланди. Масалан, Янги шаҳидларни улуғлашдан олдин чўқинтирилган Кетрин, унинг ҳомийси сифатида Муқаддас Буюк шаҳид Кетрин бўлади. Кенгашдан кейин туғилган Кетрин, хотира санаси туғилган кунига яқинроқ бўлган авлиё Екатеринани танлаши мумкин.

Янги авлиёлар улуғланганда, уларнинг ҳомийлари сифатида қабул қилиниши мумкин бўлган авлиёларнинг рўйхати ҳам ўзгаради.

Исм куни аналоглари

Сербияда бутун оила ва бутун авлод ҳомийсининг „Хоч шарафи“ деб номланган куни бор[4]. У энг катта байрамлардан бири сифатида нишонланади.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 [диc.аcадемиc.ру/диc.нсф/огегова/239906 Тезоимеництво] // С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. Толковий словар Ожегова. 1949-1992.
  2. ↑ Толковий словар живого великорусского язика Владимира Даля
  3. ↑ „ТАТЬЯНИН ДЕНЬ. СВТ. САВВЫ, архиеп. СЕРБСКОГО. ИКОН БОЖЬЕЙ МАТЕРИ "АКАФИСТНАЯ" И "МЛЕКОПИТАТЕЛЬНИЦА"“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-январ.
  4. ↑ „Патриарх Сербский Павел намерен отметить Крестную Славу дома / Новости / Патриархия.ру“. 2008-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 21-сентябр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi