Ismoil ibn Bulbul
Абуториқ Исмоил ибн Булбул (арабча: أبو الصقر إسماعيل بن بلبل) (891-844/845)[1] — ал-Мўтамид (870—892 йиллар ҳукмронлиги) даврида Аббосийлар халифалигининг амалдори бўлиб, 878—892 йилларда халифалик вазири бўлиб фаолият олиб борган.
Исмоил ибн Булбул араб қабиласи бўлган Бану Шайбонга мансублигини даъво қилган бўлса-да, у форс ёки Месопотамиядан бўлган[1]. Аббосийлар расмий аъзолари сафларида кўтарилиб, подшоҳлик девонининг бошлиғи бўлган, 878-йилда подшоҳ ал-Муваффақ томонидан энг юқори фуқаролик лавозимига – вазирлик лавозимига тайинланган. Орадан озгина вақтдан сўнг у тахтдан олинган, аммо ўша йили қайта тикланган[1]. Шунга қарамай, ҳукуматдаги ҳақиқий ҳокимият ал-Муваффақнинг ўз котиби Саид ибн Махлад қўлида бўлган ва фақат 885/886 йилда Саид ибн Махлад кетиши билан Исмоил ҳақиқатан ҳам маъмурият бошлиғи бўлган[1]. Ҳатто ҳарбийларгача бўлган кенг кўламли ҳокимиятга эга эди. Айнан у давомий молиявий танқисликка дуч келиб, кейинги бир неча ўн йилликларда халифалик бошқарувида марказий шахсларга айланган икки савдогар ака-ука Аҳмад ибн ал-Фурат ва унинг укаси Алини ёллади[1].
Исмоил ибн Булбул шиаларга хайрихоҳ бўлиб, ал-Муваффақнинг ўғли, бўлажак халифа ал-Муътадид (892—902 йиллар ҳукмронлиги)нинг душмани ҳисобланиб, унинг ўсиб бораётган сиёсий ва ҳарбий қудратини зарарсизлантиришга уриниб кўрган.. Ал-Муваффақ 891-йил июн ойида вафот этган, унинг ўрнига ал-Му’тадид подшоҳ этиб тайинланганда, Исмоил ҳибсга олинган ва кўп ўтмай вафот этган[1].
Адабиётлар
Кеннедй, Ҳугҳ. Тҳе Пропҳет анд тҳе Аге оф тҳе Cалипҳатес: Тҳе Исламиc Неар Эаст фром тҳе 6тҳ то тҳе 11тҳ Cентурй, Сеcонд, Ҳарлоw: Лонгман, 2004. ИСБН 978-0-582-40525-7.