Ismoil ibn Shuab
| Исмоил ибн Шуаб | |
|---|---|
| Тифлис амири | |
| Салтанат | ВИИИ аср — 813 |
| Ўтмишдоши | Нома’лум |
| Давомчиси | Муҳаммад ибн Атаб |
| Сулола | Шуабийлар |
| Дини | Суннийлик |
Исмоил ибн Шуаб ат-Тифлисий — Тифлис амирлигининг илк маълум ҳукмдори. Тифлис амирлиги маркази Грузиянинг Тбилиси шаҳри атрофида жойлашган ўрта асрлардаги араб давлати эди. Исмоилнинг ҳукмронлиги ВИИИ аср охиридан 813-йилгача давом этган бўлиб, асосан Яъқубий номли араб тарихчиси томонидан ҳужжатлаштирилган. У Исмоилнинг Аббосийлар халифалигига қарши қўзғолонлари ҳақида ёзган.
Ҳаёти
Исмоил Шуабийлар сулоласининг биринчи маълум аъзоси бўлиб, бу қудратли араб сулоласи 730-йиллардаги аббосийлар босқинидан бери Тбилисида барпо этилган эди. У ВИИИ аср охирига келиб Картлига юришларни бошқарган ҳарбий қўмондон Саййид ибн ал-Хайём ибн-Шуйбнинг ўғли бўлиши, ҳамда Али ибн Шуабнинг акаси бўлиши мумкин.
Тахминан ВИИИ аср охири атрофида Исмоил, эҳтимол халифа Ҳорун ар-Рашид томонидан, ат-Тифлис амири этиб тайинланиб, Грузиядаги араб бошқарувини бошқарган ва бу унвонни биринчи бўлиб олган. Ҳукмронлиги, эҳтимол, Або Тбилисийнинг шаҳид қилиниши даврига тўғри келади: у Грузин православ черкови эътиқодини тарғиб қилгани учун амирлик томонидан ўлдирилган насроний араб эди.
Исмоил ат-Тифлисий кучайиб бораётган Багратионийлар сулоласининг даъволарига рўбарў бўлишига тўғри келди. Бу сулоланинг шаҳзодаси Ашот Грузиянинг жануби-ғарбидан марказигача бўлган кенг ҳудудларни бошқариб, Тифлис амирлигини яккалаб қўйган эди[1]. Исмоил Кахети княз-эпископи Григол ҳамда Шарқий Кафказнинг тоғ қабилалари билан иттифоқ тузиб, Ашотга қарши уруш бошлади, бироқ Ксани жангида мағлуб бўлди[2].
809-йилда у Ҳорун ар-Рашид вафотидан сўнг юзага келган ворислик можаросидан фойдаланиб, Аббосийлар халифалигига қарши қўзғолон кўтарди. Бироқ Муҳаммад ибн Ҳорун ал-Амин бошчилигидаги ҳарбий юриш уни бўйсунишга қасамёд қилишга мажбур қилди. Тўрт йил ўтиб, Ал-Маъмун аббосийлар империясини эгаллаганидан кейин, у кахетилик Григол билан яна бир бор исён кўтарди. Бунга жавобан, Ал-Маъмун Ашот Багратионийни Иберия (Иверия) князи сифатида тан олиб, унга Исмоилни Тифлисдан қувиб чиқариш вазифасини юклади[3].
813-йилда Исмоил ибн Шуаб тарих саҳнасидан йўқолади ва унинг ўрнини Муҳаммад ибн Атаб эгаллайди.
Адабиётлар
- Броссет, Мариэ-Фéлиcитé. Ҳистоире де ла Гéоргиэ депуис л'Антиқуитé жусқу'ау ХИХе сиècле. Волуме И (фр). Саинт-Петерсбург: Империал Аcадемй оф Сcиэнcес, 1849.
- Сунй, Роналд Григор. Тҳе Макинг оф тҳе Георгиан Натион. Индианаполис: Индиана Стате Университй, 1988.
Манбалар
- ↑ Броссет 1849, с. 260.
- ↑ Броссет 1849, с. 261.
- ↑ Сунй 1988, с. 30.