Itoigava sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti|nomi=Itoigava|asl nomi={{nobold|{{lang|ja|糸魚川市}}}}|mavqe=[[Yaponiyadagi shaharlar|Shahar]]
<!-- images, nickname, motto -->|tasvir=Itoigawa Montage.jpg|bayroq=Flag of Itoigawa, Niigata.svg|gerb=Emblem of Itoigawa, Niigata.svg|asos solingan=100 AD
1889-yil 1-aprel|aholi=41333|sanalgan yil=2020-yil 31-dekabr|sayt={{Rasmiy sayt|1=http://www.city.itoigawa.lg.jp/}}|rasmiy til=yapon|vaqt mintaqasi=+9:00|mamlakat=Yaponiya|mintaqa=Chubu viloyati|telefon kodi=025-552-1511|zichlik=41.333|maydon=746,24}}
[[Fayl:Tsutsuishi_2.jpg|thumb| Tsutsuishi shahar manzarasi]]
[[Fayl:Tsutsuishi_funaya.jpg|thumb| Tsutsuishi funaya]]
{{Nixongo|'''Itoigawa'''|糸魚川市|Itoigawa-shi}} [[Yaponiya|Yaponiyaning]] [[Niigata prefekturasi|Niigata prefekturasida]] joylashgan shahardir. 2020-yil 31-yanvar holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 41,333 kishi, [[aholi zichligi]] esa 1 km<sup>2</sup>ga 55 kishidan toʻgʻri kelgan. Shaharning umumiy maydoni 746,24 kvadrat kilometr (288,12 mi²) ni tashkil etadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.city.itoigawa.lg.jp|sarlavha=Itoigawa official statistics|sana=1-yanvar 2021-yil|nashriyot=Itoigawa City|qaralgan sana=3-yanvar 2021-yil}}</ref>.

== Geografiyasi ==
Itoigava Niigata prefekturasining uzoq janubi-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, shimolda [[Yapon dengizi]], janubda [[Nagano prefekturasi]] va gʻarbda [[Toyama prefekturasi]] bilan chegaradosh. Shaharning bir qismi Chubu-Sangaku milliy bogʻi yoki Myokko-Togakushi Renzan milliy bogʻi chegara hududida oʻrnashgan. Itoigava shuningdek, mahalliy plyajlarda topilishi mumkin boʻlgan nefrit toshi bilan ham mashhur. Itoigava, shuningdek, Itoigava-Sizuoka tektonik chizigʻiga oʻz nomini beradi, bu asosiy yoriq Itoigavadan, Suva koʻli orqali Shizuoka prefekturasidagi [[Shizuoka]] shahrigacha davon etib, Fossa Magnaning gʻarbiy chegarasini tashkil qiladi.

=== Atrofdagi munitsipalitetlar ===

* [[Niigata prefekturasi]]
** [[Jotsu, Niigata|Jotsu]]
** [[Myoko, Niigata|Myoko]]
* [[Nagano prefekturasi]]
** [[Otari, Nagano|Otari]]
** [[Hakuba]]
* [[Toyama prefekturasi]]
** [[Asahi, Toyama|Asahi]]

=== Iqlimi ===
Itoigava nam iqlimga ega (Köppen ''Cfa'') boʻlib, issiq va nam yoz hamda sovuq qish faslida kuchli qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Itoigavada oʻrtacha yillik harorat {{Convert|14.4|°C}} ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori {{Cvt|2901.5|mm}} boʻlib, dekabr eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat {{Convert|26.6|°C}} atrofida va eng past harorat yanvarda, taxminan {{Convert|3.6|°C}} atrofida boʻladi. Bundan tashqari, Itoigava Yaponiyadagi eng yuqori issiq kunlik minimumga ega boʻlib, bu koʻrsatkich 2019-yil 15-avgustda — {{Convert|31.3|°C}} ni tashkil etgan<ref>[https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rankall.php?prec_no=54&block_no=0539&year=&month=&day=&view=h0 最高気温の低い方から (各地点の観測史上1位の値を使ってランキングを作成)]</ref>.{{Joy iqlimi
 | Uzunlik    = 
 | Joylashuv oʻrni = Itoigava (1991−2020)
 | Joy_ot = Itoigava (1991−2020)
 | Manba  = [[Yaponiya Meteorologiya Agenligi]]<ref name=normals>
  {{veb manbasi
  | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_amd_ym.php?prec_no=54&block_no=0539&year=&month=&day=&view=
  | sarlavha = 平年値（年・月ごとの値）
  | access-date = 2012-08-10
  | publisher = [[Yaponiya Meteorologiya Agenligi]]}}</ref><ref>
  {{veb manbasi
  | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_a.php?prec_no=54&block_no=0539&year=&month=&day=&view=
  | sarlavha = 観測史上1～10位の値（年間を通じての値）
  | access-date = 2012-08-10
  | publisher = [[Yaponiya Meteorologiya Agenligi]]}}</ref>

 | Yan_oʻr =             | Yan_oʻr_yogʻin = 354.8
 | Fev_oʻr =             | Fev_oʻr_yogʻin = 255.5
 | Mar_oʻr =             | Mar_oʻr_yogʻin = 204.5
 | Apr_oʻr =             | Apr_oʻr_yogʻin = 135.1
 | May_oʻr =             | May_oʻr_yogʻin = 120.5
 | Iyn_oʻr =             | Iyn_oʻr_yogʻin = 168.0
 | Iyl_oʻr =             | Iyl_oʻr_yogʻin = 237.8
 | Avg_oʻr =             | Avg_oʻr_yogʻin = 223.3
 | Sen_oʻr =             | Sen_oʻr_yogʻin = 251.4
 | Okt_oʻr =             | Okt_oʻr_yogʻin = 232.4
 | Noy_oʻr =             | Noy_oʻr_yogʻin = 341.0
 | Dek_oʻr =             | Dek_oʻr_yogʻin = 407.4
 | Yil_oʻr =             | Yil_oʻr_yogʻin = 2901.5

 | Yan_oʻr_min =0.9         | Yan_oʻr_maks = 7.0
 | Fev_oʻr_min =0.7         | Fev_oʻr_maks = 7.4
 | Mar_oʻr_min =2.9         | Mar_oʻr_maks = 10.9
 | Apr_oʻr_min =7.9         | Apr_oʻr_maks = 16.3
 | May_oʻr_min =12.9         | May_oʻr_maks = 21.2
 | Iyn_oʻr_min = 17.7        | Iyn_oʻr_maks = 23.4
 | Iyl_oʻr_min = 22.3        | Iyl_oʻr_maks = 28.5
 | Avg_oʻr_min = 23.6        | Avg_oʻr_maks = 30.3
 | Sen_oʻr_min =  19.7       | Sen_oʻr_maks = 26.6
 | Okt_oʻr_min =  14.0       | Okt_oʻr_maks = 21.3
 | Noy_oʻr_min =    8.2     | Noy_oʻr_maks = 15.7
 | Dek_oʻr_min =     3.4    | Dek_oʻr_maks = 10.2
 | Yil_oʻr_min =     11.2    | Yil_oʻr_maks = 18.3

 | Yan_m_min =-5.3          | Yan_m_maks = 17.5
 | Fev_m_min = -5.2         | Fev_m_maks = 23.6
 | Mar_m_min =   -3.1       | Mar_m_maks = 26.0
 | Apr_m_min =    -1.3      | Apr_m_maks = 30.7
 | May_m_min =     5.1     | May_m_maks = 31.8
 | Iyn_m_min =    10.7      | Iyn_m_maks = 34.7
 | Iyl_m_min =     15.4     | Iyl_m_maks = 37.2
 | Avg_m_min =      17.2    | Avg_m_maks = 38.9
 | Sen_m_min =     11.4     | Sen_m_maks = 37.6
 | Okt_m_min =     4.8     | Okt_m_maks = 35.1
 | Noy_m_min =   0.8       | Noy_m_maks = 27.0
 | Dek_m_min =   -4.2       | Dek_m_maks = 23.5
 | Yil_m_min =     -5.3     | Yil_m_maks = 38.9
}}

== Demografiyasi ==
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-niigata.php Itoigawa population statistics]</ref>, Itoigava aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda kamaygan va hozir uning soni bir asr avvalgidan kamroq hisoblanadi.{{Historical populations|1920|58,580|1930|63,103|1940|64,019|1950|78,727|1960|77,641|1970|67,785|1980|61,488|1990|56,803|2000|53,021|2010|47,702|2020|40,765}}

== Tarixi ==
Hozirgi Itoigava hududi qadimgi Echigo viloyatining bir qismi boʻlgan. Tarixiy jihatdan, ''Itoigava shio no-michi'' (tuz yoʻli) yakunida joylashgan boʻlib, u Yapon dengizidan Shinano viloyati orqali Edoga tuz yetkazib beragan. Edo davrida Itoigava shahri Itoigava domenining qal’a shahri hisoblangan. [[Meydzi isin|Meiji restavratsiyasidan]] soʻng, 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan Itoigava Niigata, Nishikubiki tumanidagi shaharchaga aylantirildi.

Zamonaviy shahar 1954-yil 1-iyunda yaratilgan. 2005-yil 1-aprelda No va Omi shaharlari (ikkalasi Nishikubiki tumanidan) Itoigavaga birlashtirildi.

=== Eng qadimgi maʼlum boʻlgan jadeitdan foydalanish madaniyati ===
Itoigavada koʻplab [[jadeit]] munchoqlari va bolta dastalari, shuningdek, [[Neolit|neolit davriga oid]] jadeit ustaxonalari qoldiqlari topilgan. Ushbu munchoqlar va boltalar butun Yaponiya va Koreya yarim orolida sotilgan shuningdek, Itoigava mintaqasida joylashgan dunyodagi eng qadimgi jadeitdan foydalanish madaniyati vakillari tomonidan ishlab chiqarilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.tateshinakougen.gr.jp/jomon/kijima|muallif=Kijima|ism=Tsutomu|til=ja|sarlavha=Jomon kijima}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.academia.edu/7634520|sarlavha=International Jomon Culture Conference Bulletin 1 2004 (English version)|qaralgan sana=30-iyun 2016-yil}}</ref>.

== Hukumat ==
Itoigava toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Itoigava Niigata prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzodan hissa qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Niigata 6-okrugi tarkibiga kiradi.

== Iqtisodiyoti ==
Baliq ovlash tijorati, [[Ohaktoshlar|ohaktosh]] va sement ishlab chiqarish mahalliy iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari hisoblanadi

== Taʼlim tizimi ==
Itoigavada shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 14 ta davlat boshlangʻich maktabi va toʻrtta davlat oʻrta maktabi shuningdek, Niigata prefekturasi taʼlim byurosi tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi. Shahar va prefekturada nogironlar uchun bittadan maxsus taʼlim maktabi ham bunyod etilgan.

== Transporti ==

=== Temir yoʻl ===
[[Fayl:Shinkansen_jrw.svg|15x15px]] — [[Hokuriku Shinkansen]]

* Itoigava

[[Fayl:JR_logo_(west).svg|20x20px]] JR Gʻarbiy yoʻli — [[Oito liniyasi]]

* Hiraiva — Kotaki — Nechi — Kubiki-Ōno — Himekava — Itoigava

[[Fayl:Echigo-TOKImeki_logomark.svg|25x25px]] [[Echigo Tokimeki temir yo'li]] — [[Nihonkai Hisui liniyasi]]

* Ichiburi — Oyashirazu — Ōmi — Itoigava — Kajiyashiki — Uramoto — Nō — Tsutsuishi

[[Fayl:Ainokaze_Toyama_Railway_logo.png|25x25px]] [[Ainokaze Toyama temir yo'li]]

* Ichiburi

=== Magistral yoʻl ===

* [[Fayl:JP Expressway E8.svg|20x20px]] Hokuriku tezkor yoʻli — Oyashirazu IC, Itoigava IC, Nō IC
* Milliy yoʻnalish 49
* Milliy yoʻnalish 290
* Milliy yoʻnalish 8
* Milliy yoʻnalish 148

== Mahalliy diqqatga sazovor joylar ==

Itoigavaning butun hududi „Itoigava Global Geopark“ boʻlib, u oʻzining ajoyib geologik merosi, taʼlim dasturlari va loyihalari shuningdek geoturizmni ragʻbatlantirilishi tufayli Yaponiya geoparklar tarmogʻi va Global geoparklar tarmogʻining aʼzosi hisoblanadi<ref>[http://www.geo-itoigawa.com/eng/ Itoigawa Global Geopark]</ref>.
Shahar oʻziga xos qora rangdagi [[yakisoba]] bilan mashhur<ref>Trautlein, Steve, „[http://www.japantimes.co.jp/text/fg20120824st.html The chow-down tour of Kantoʻs local dishes] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120927231513/http://www.japantimes.co.jp/text/fg20120824st.html |date=27-sentabr 2012-yil }}“, ''[[Japan Times]]'', 24 August 2012, p. 15</ref>.
Itoigava, shuningdek, oʻzining noyob ''bugaku'', turli anʼanaviy yapon ijrochilik sanʼati bilan ham mashhur. Itoigavada Bugakuni Hakusan ziyoratgohi va Amatsu ziyoratgohida boʻlib oʻtadigan festivallar boʻlib oʻtadi, festival milliy miqyosda muhim nomoddiy madaniy boylik sifatida belgilangan.

=== Milliy tarixiy joylar ===

* [[Chōjagahara hududi]], Jomon davri arxeologik manzilgoh
* [[Terachi manzilgohi]], Jomon davri arxeologik manzilgoh
* [[Matsumoto Kaido]], qadimgi avtomagistral

== Itoigavaning taniqli odamlari ==

* Shoir Ryokan (1758—1831) Itoigava uning sobiq qishlogʻi ekanligi haqida yozgan<ref>One Robe, One Bowl; the Zen poetry of Ryokan. transl. John Stevens. 9th Ed. John Weatherhill, Inc., Tokyo. 1988.</ref>.
* [[Hideki Hosaka]], yaponiyalik professional kurashchi (Frontier Martial-Arts Wrestling, All Japan Pro Wrestling va Pro Wrestling Zero- Onedagi faoliyati bilan tanilgan)

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.city.itoigawa.lg.jp/ Rasmiy veb] -sayt {{In lang|ja}}
{{Niigata}}{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Niigata prefekturasidagi shaharlar]]
[[Turkum:Yaponiyadagi geoparklar]]
[[Turkum:Itoigava, Niigata]]