Jacques Charles

Жак Александр Сезар Чарлз (1746-йил 12-ноябр — 1823-йил 7-апрел) франсуз ихтирочи, олим, математик ва ҳаво шарчиси эди. Чарлз математика ҳақида деярли ҳеч нарса ёзмаган ва унга кўрсатилган нарсаларнинг аксарияти уни 1785-йил 12-майда Париж Фанлар академиясининг аъзоси бўлган бошқа Жак Чарлз билан адаштиргани учундир. Уни баъзан Геометр Чарлз деб аташган. (Қаранг: ЖБ Гоугҳ, Чарлз тҳе Обсcуре, Исис 70, #254, пгс 576-579) Ака- ука Чарлз ва Роберт 1783-йил августда дунёдаги биринчи учувчисиз водород билан тўлдирилган газ шарини учирдилар; кейин 1783-йил декабрда Чарлз ва унинг ёрдамчи учувчиси Николас-Луи Роберт бошқариладиган газ баллонида тахминан 1800 фут (550 м) баландликка кўтарилди. Уларнинг кўтариш учун водороддан кашшоф фойдаланишлари бу турдаги шарни Чарлиèре деб номланишига олиб келди (иссиқ ҳаво ишлатадиган Монтголфиэрдан фарқли ўлароқ).

Газлар қиздирилганда кенгайиш тенденциясини тавсифловчи Чарлз қонуни 1802-йилда Жозеф Луи Гей-Люсак томонидан ишлаб чиқилган, аммо у буни Жак Чарлзнинг нашр этилмаган ишига ҳисоблаган.

Чарлз 1795-йилда Фанлар академиясига сайланган ва кейинчалик Фанлар Академиясида физика профессори бўлган^[1].

Ҳаёти

Чарлз 1746-йилда Беаугенcй-сур-Луара шаҳрида туғилган. У ўзидан 37 ёш кичик креол аёл Жулиэ Франсуаза Боучауд дес Ҳéреттес (1784—1817) га турмушга чиқди. Хабар қилинишича, шоир Алфонс де Ламартин ҳам уни севиб қолган ва у Элвирнинг 1820-йилда ёзган автобиографик шеърий медитацияси „Ле Лаc“да („Кўл“) илҳом манбаи бўлган. вафот этган одамнинг нуқтаи назари. Чарлз ундан ошиб кетди ва 1823-йил 7-апрелда Парижда вафот этди.

Водород шарлари билан парвозлар

Биринчи водород шари

Жак Чарлз ва ака-ука Робертлар томонидан қурилган шарга Гонессада даҳшатга тушган қишлоқ аҳолиси ҳужум қилади. Уларнинг баъзилари ҳатто учадиган нарсаларга ўрганмагани учун унга ҳужум қила бошладилар.

Чарлз 1662-йилда Роберт Бойлнинг 100 йил олдин нашр этилган Бойл қонуни ва унинг замондошлари Генри Кавендиш, Жозеф Блек ва Тибериус Каваллоларнинг ишларини ўрганиб, водород шарлар учун мос кўтарувчи восита бўлади деган фикрни ўйлаб топди. У ҳунармандчиликни лойиҳалаштирди ва кейин ака- ука Роберт, Анне-Жан ва Николас-Луис билан биргаликда Париждаги Виcтоирес майдонидаги устахонасида уни қуриш учун ишлади. Ака-ука енгил, ҳаво ўтказмайдиган газ қопини яратиш методологиясини скипидар эритмасида каучукни эритиб, асосий конвертни ясаш учун бир-бирига тикилган ипак чойшабларини лаклаш орқали ихтиро қилди. Улар қизил ва оқ ипакнинг муқобил чизиқларидан фойдаланганлар, аммо лаклаш/каучуклаш жараёнининг ранги ўзгариши натижасида қизил ва сариқ ранг қолди.

Жак Чарлз ва ака-ука Робертлар дунёдаги биринчи водород билан тўлдирилган шарни 1783-йил 27-августда Бен Франклин томошабинлар орасида бўлган Чамп де Марсдан (ҳозирги Эйфел минораси жойлашган жой) учирдилар. Балон нисбатан кичик бўлиб, 35 куб метрли каучук ипак шар эди ва фақат тахминан 9 баллни кўтаришга қодир эди. кг (20 фунт). У ярим тонна темир парчасига чорак тоннага яқин сулфат кислота қуйиш натижасида ҳосил бўлган водород билан тўлдирилган. Водород гази балонга қўрғошин қувурлари орқали юборилди; лекин совуқ сувдан ўтмаганлиги сабабли, шарни тўлиқ тўлдиришда катта қийинчилик туғилди (газ ишлаб чиқарилганда иссиқ эди, лекин балонда совиганида у қисқарди). Кундалик инфляция бўйича ҳисоботлар чиқарилди; ва оломон шунчалик кўп эдики, 26-куни ҳаво шари тунда яширинча Чамп де Марсга, 4 километр масофага кўчирилди.

Шар 45 дақиқа давомида шимолга учиб, отда қувганлар томонидан таъқиб қилинди ва 21 километр узоқликдаги Гонессе қишлоғига қўнди, у ерда даҳшатга тушган маҳаллий деҳқонлар уни вилкалар ёки пичоқлар билан йўқ қилишган. Лойиҳа Бартҳелемй Фаужас де Саинт-Фонд томонидан ташкил этилган обуна томонидан молиялаштирилди.

Биринчи одамнинг водород шари билан парвози

1783-йил 1-декабр куни соат 13:45 (13:45) да Жак Чарлз ва ака-ука Роберт Париждаги Жардин дес Туилериэсдан янги бошқариладиган ҳаво шарини учирдилар. Жак Чарлзга Николас-Луи Роберт 380 куб метрлик, водород билан тўлдирилган шарнинг иккинчи учувчиси сифатида ҳамроҳлик қилди. Конвертда водород чиқариш валфи ўрнатилган ва сават осилган тўр билан қопланган. Қум баласти баландликни назорат қилиш учун ишлатилган. Улар тахминан 1800 фут (550 м) баландликка кўтарилишди ва 36 метрни қамраб олган 2 соат 5 дақиқалик парвоздан сўнг Неслес-ла-Валлега қуёш ботганда қўнди. км. Чарлз ва Николас-Луис тушаётганда, Герцог де Шартре бошчилигидаги отлиқ қувувчилар кемани ушлаб туришди.

Жак Чарлз кейин яна кўтарилишга қарор қилди, лекин бу сафар ёлғиз, чунки шар водороднинг бир қисмини йўқотган. Бу сафар у тезлик билан тахминан 3000 метр баландликка кўтарилди, у ерда яна қуёшни кўрди. У қулоғидаги оғриқли оғриқдан азоб чека бошлади, шунинг учун у газни чиқариш учун „клапан“ қилди ва 3 атрофида юмшоқроқ эрга тушди. км узоқликда Тоур ду Лай [фр] . Ака-ука Робертлардан фарқли ўлароқ, Чарлз бошқа учмади, гарчи унинг шарафига водород шари Чарлиэр деб аталган.

Маълум қилинишича, 400 минг томошабин учирилишга гувоҳ бўлган ва юзлаб кишилар қурилишни молиялаштиришга ёрдам бериш ва парвозни „яқиндан кўриш“ учун „махсус корпус“га кириш ҳуқуқини олиш учун ҳар бирига биттадан тож тўлаган. „Махсус қамал“ оломон орасида Америка Қўшма Штатларининг дипломатик вакили Бенжамин Франклин ҳам бор эди. Шунингдек, Жозеф Монтголфиэр ҳам бор эди, у Чарлздан шамол ва об-ҳаво шароитларини баҳолаш учун кичик, ёрқин яшил, учувчи шарни қўйиб юборишни сўраб шарафлаган.

Бу воқеа Жан-Франсуа Пилатр де Розиэр томонидан ака- ука Монтголфиэрларнинг иссиқ ҳаво шари ёрдамида дунёдаги биринчи бошқариладиган шар учишидан ўн кун ўтиб содир бўлди. Симон Шама " Cитиинс " журналида шундай ёзган:

Монтголфиэр'с принcипал сcиэнтифиc cоллаборатор wас М. Чарлес, ... wҳо ҳад беэн тҳе фирст то пропосе тҳе гас продуcед бй витриол инстеад оф тҳе бурнинг, дампенед страw анд wоод тҳат ҳе ҳад усед ин эарлиэр флигҳц. Чарлес ҳимселф wас алсо эагер то асcенд бут ҳад рун инто а фирм вето фром тҳе Кинг, wҳо фром тҳе эарлиэст репорц ҳад беэн обсервинг тҳе прогресс оф тҳе флигҳц wитҳ кеэн аттентивенесс. Анхиоус абоут тҳе перилс оф а маиден флигҳт, тҳе Кинг ҳад тҳен пропосед тҳат тwо cриминалс бе сент уп ин а баскет, ат wҳич Чарлес анд ҳис cоллеагуэс беcаме индигнант^[2].

Ака-ука Жак Чарлз ва Робертнинг навбатдаги лойиҳаси Жан Баптисте Меусниэрнинг (1783-85) диригиабле шар бўйича таклифига биноан чўзилган, бошқариладиган кемани қуриш эди. Дизайн Меусниэрнинг ички баллон тўрини (ҳаво хужайралари), рулни ва ҳаракатга келтириш усулини ўз ичига олган.

Жак Чарлз бу кемада ҳеч қачон учмасликни танлади, лекин 1784-йил 15-июлда ака-ука М. Коллин-Хуллин ва Ла Каролиндаги Чартре герцоги Луи Филипп ИИ билан Сен- Клудан Меудонга 45 дақиқа давомида учиб кетишди. Унга ҳаракат ва йўналиш учун эшкаклар ўрнатилган эди, аммо улар фойдасиз бўлиб чиқди. „Газ чиқариш клапанининг“ йўқлиги герцог 4,500 метр (14,800 фт)) баландликка кўтарилганида ёрилиб кетишининг олдини олиш учун „балоннет“ ни кесиб ташлаши кераклигини англатарди.

1784-йил 19-сентябрда ака-ука Роберт ва М. Коллин-Хуллинлар 186 та масофани босиб ўтиб, 6 соат 40 дақиқа парвоз қилишди. Париждан Беувригача, Бетҳуне яқинидаги км. Бу 100 дан ортиқ биринчи парвоз эди км.

Ихтиролар

Чарлз бир нечта фойдали ихтироларни, жумладан, водородни шардан чиқариб юборадиган валфни ва гидрометр ва акс эттирувчи гониометр каби бошқа асбобларни ишлаб чиқди ва Гравес ва гелиостатни ва Фаренгейт аэрометрини яхшилади. Бундан ташқари, у Бенжамин Франклиннинг электр тажрибаларини тасдиқлади^[3].

Чарлз қонуни

Газлар қиздирилганда кенгайиш тенденциясини тавсифловчи Чарлз қонуни (ҳажмлар қонуни деб ҳам аталади) биринчи марта 1802-йилда табиат файласуфи Жозеф Луи Гей-Люсак томонидан нашр этилган, лекин у буни Жак Чарлзнинг нашр этилмаган асарига ҳисоблаган ва қонунни унинг шарафига номлади.

Тахминан 1787-йилда Чарлз бир хил ҳажмдаги 5 та шарни турли газлар билан тўлдирган тажриба ўтказди. Кейин у шарларнинг ҳароратини 80 га кўтарди °C (доимий ҳароратда эмас) ва уларнинг барчаси ҳажми бир хил миқдорда ошганини пайқашди. Гай-Люссак 1802-йилда газ ҳажми ва ҳарорати ўртасидаги аниқ боғлиқлик тўғрисида мақола чоп этганида, бу тажрибага ҳавола қилинган. Чарлз қонунига кўра, доимий босим остида идеал газ ҳажми унинг мутлақ ҳароратига пропорционалдир. Доимий босимдаги газнинг ҳажми газнинг мутлақ ҳарорати билан чизиқли равишда ортади. У яратган формула В ₁ / Т ₁ эди = В ₂ / Т ₂ .

Фаолияти

Жак Чарлз 1786-йилда Америка фалсафий жамиятига^[4] ва 1795-йилда Фанлар академиясига сайланган. Кейинчалик у Санъат ва Метиэрс консерваториясида физика профессори бўлди.

Хотира

Неслес-ла- Валледаги стела 1783-йил 1-декабрда Чарлз-Роберт парвозини белгилайди.49°08′19″Н 2°10′16″Э / 49.1385°Н 2.171°Э / 49.1385; 2.171 Эсдалик стеласи тасвири

Cоупе Чарлз эт Роберт 1983-йилда Гордон Беннет кубоги билан параллел равишда ўтказилган халқаро шарда учиш тадбири эди^[5].

Яна қаранг

Газ қонунлари
Водород технологиялари хронологияси
Жан-Франсуа Пилатр де Розиэр, Монтголфиэр иссиқ ҳаво схаридан фойдаланган ҳолда биринчи бошқариладиган ҳаво шари, Ла Чарлиèредан 10 кун олдин.
Жан-Пер Бланчард
Авиация хронологияси — 18-аср
Балон учиш тарихи
Авиацияда биринчилар рўйхати

Маълумотномалар

{{Манбалар|рефс=^[6]

↑ Гоугҳ, Ж.Б. (1979-йил декабр). „Чарлес Тҳе Обсcуре“. Исис. 70-жилд, № 4. 576–579-бет. дои:10.1086/352345. ЖСТОР 230726. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)
↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Счама п125
↑ Энcйcлопедиа Британниcа 1911
↑ „АПС Мембер Ҳисторй“. сеарч.ампҳилсоc.орг. Қаралди: 6-апрел 2021-йил.
↑ Cоупе Аэронаутиқуэ Гордон Беннетт, Море тҳан 100 еарс.
↑ Биограпҳиcал диcтионарй оф тҳе ҳисторй оф течнологй, Волуме 39 Бй Ланcе Дай, Иан МcНеил. Чарлес, Жаcқуэс Алехандре Cесар

[1] Гоугҳ, Ж.Б. (1979-йил декабр). „Чарлес Тҳе Обсcуре“. Исис. 70-жилд, № 4. 576–579-бет. дои:10.1086/352345. ЖСТОР 230726. {{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим: |дате= (ёрдам)

[Schama_p125-2] Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Счама п125

[3] Энcйcлопедиа Британниcа 1911

[4] „АПС Мембер Ҳисторй“. сеарч.ампҳилсоc.орг. Қаралди: 6-апрел 2021-йил.

[5] Cоупе Аэронаутиқуэ Гордон Беннетт, Море тҳан 100 еарс.

[BioDic_HisTec-6] Биограпҳиcал диcтионарй оф тҳе ҳисторй оф течнологй, Волуме 39 Бй Ланcе Дай, Иан МcНеил. Чарлес, Жаcқуэс Алехандре Cесар

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]