Jake Gyllenhaal
Жейкоб Бенжамин Жйлленҳал (инглизча: Жаcоб Бенжамин Гйлленҳаал, ИПА [ˈдʒɪлəнҳɔːл]; туғилган йили 19-декабр 1980-йил , Лос-Анжелес, Калифорния, АҚСҲ) – америкалик актёр ва кино продюсери.
Жйлленҳал эрта болаликдан кино олами билан боғланган, у 11 ёшида актёрлик фаолиятини бошлаган. У ўзининг биринчи ролини “Сити Слиcкерс”(1991) филмида ўйнаган, сўнгра турли филмларда кичик ролларни ўйнаган. Жейкоб Жйлленҳал 1999- йилда “Октябр осмони” биографик драмаси чиққанида дунё эътирофига эришди ва у ерда ўзининг биринчи асосий ролини ўйнади – ўсмир Гомер Хикам. Жйлленҳал Донниэ Даркода бош ролни ўйнади. Шу пайтдан бошлаб, ёш актёрга турли лойиҳаларда роллар таклиф қилина бошлади: у Роланд Эммерихнинг “Эртадан кейинги кун” фалокат филмида глобал катаклизмга учраган мактаб ўқувчисини, 2005-йилда Сем Мендеснинг “Денгиз пиёдалари” филмидаги денгиз пиёдасини ўйнади. у Анг Лининг “Брокебаcк Моунтаин” филмида Жек Твист ролини ўйнаган.
Жйлленҳал – уч карра номзод (2006, 2015, 2017) ва Британия Кино Академияси мукофоти совриндори (2006), Оскар номзоди (2006), икки карра Олтин глобус номзоди (2011, 2015) ва уч карра “Тони”(2021) театр мукофоти номзоди.
Болалик
Жйлленҳал Лос-Анжелесда (Калифорния) ссенарий муаллифи Наоми Фонер ва режиссёр Стивен Жйлленҳал оиласида туғилган.[1] Актриса Мегги Жйлленҳал, унинг катта синглиси, Донни Даркода у билан бирга пайдо бўлди. Швециялик бўлган Жйлленҳалнинг отаси швед аристократик Ййлленҳаал оиласидан, шунингдек инглиз аждодларидан. Жйлленҳалнинг онаси яҳудий бўлиб, Россия ва Полшадан келган муҳожирлар оиласида туғилган. Жйлленҳалнинг ўзи ҳам ўзини яҳудий деб ҳисоблайди[2][3]. Жйлленҳал ўзининг 13 ёшга тўлган кунида уйсизлар бошпанасида бар мицваҳ маросимини ўтказди, чунки ота-онаси унга фаровон ҳаёт учун миннатдорчилик туйғусини уйғотмоқчи эди[4][5]. Унинг ота-онаси ҳар доим ўзини ўзи боқиш учун ёзда ярим кунлик иш билан шуғулланишини таъкидлаган ва шунинг учун у сувда қутқарувчи ва оилавий дўстининг ресторанида автобусчи бўлиб ишлашга муваффақ бўлган[6].
Актёр карераси
Карера бошланиши
Болалигида Жйлленҳал тез-тез филмларда суратга тушди, чунки унинг бутун оиласи кино саноати билан шуғулланган. 11 ёшида у “Сити Слиcкерс” (1991) комедиясида дебют қилди. Ота-онаси унга “Қудратли ўрдаклар” (1992) филмида ўйнашга рухсат беришмади, чунки у икки ой давомида уйни тарк этишга мажбур бўлди. Кейинчалик ёшида ота-онаси унга қандайдир суратга олишда иштирок этишга рухсат беришди. У отасининг филмларида Хавфли аёл (1993), Қотиллик (1994), Уйда улғайган (1998), шунингдек, ноаниқ болалар саргузашт филми Жош ва Сем филмида бир неча марта суратга тушган.
1998-йилда Гарвард университети Лос-Анжелес ўрта мактабини тугатгандан сўнг, у Ню Ёркдаги Колумбия университетига ўқишга кирди, у ерда онаси ва синглиси ҳам ўқиди. Жейк актёрлик фаолиятини давом эттириш учун икки йиллик ўқишдан сўнг университетни ташлаб кетган, аммо энди у ўқишни якунламоқчи. Жйлленҳалнинг биринчи бош роли “Октябр Скй” филмида (ракета муҳандиси Гомер Хиккамнинг таржимаи ҳолига мослаштирилган) бўлиб, унда у кўмир кончиси сифатида келажакка йўл қўймаслик учун фан стипендиясини ютиб олмоқчи бўлган Ғарбий Виржиниядаги ўрта мактаб ўқувчисини ўйнади. Филм кассада 32 миллион доллар йиғди.
Муваффақият

Донни Дарко, Жйлленҳалнинг иккинчи машҳур филми катта прокат муваффақиятига эриша олмади, лекин 2001-йилда чиқарилганидан сўнг у култ ҳитига айланди. Сюжетга кўра, воқеа 1988-йилда содир бўлади, Донни исмли йигит (Жейкнинг қаҳрамони) унинг ҳаётини деярли йўқотган бахциз ҳодисадан омон қолади ва ғалати тасвирларни кўра бошлайди: қонли расмлар, қаҳрамонни башорат қилган олти метрли қуён. “дунёнинг охири”. Жйлленҳалнинг филмдаги фаолияти танқидчилар томонидан ижобий баҳоланди.
2001-йилда Жйлленҳал, шунингдек, “Буббле Бой” романтик комедиясида рол ўйнади, у бошқа бировга уйланишдан олдин, муҳрланган пластик пуфакчага жойлаштирилган, иммунитети ишламайдиган ўспирин ролини ўйнади.
Донни Даркодаги муваффақиятдан сўнг, Жйлленҳалнинг Шосседаги кейинги роли танқидчилар ва томошабинлар томонидан эътиборга олинмади. Актёрни 2002-йилда Сунданcе кинофестивалида премераси бўлган Женнифер Энистон иштирокидаги кам бюджетли “Яхши қиз” филмида ва Кетрин Кинер билан “Мафтункор ва жозибали” филмида катта муваффақият кутган эди.
2002-йилда Жйлленҳал “Моонлигҳт Миле” филмида Дастин Хофман, Сюзан Сарандон, Холли Ҳунтер билан рол ўйнади, бу ерда унинг қаҳрамони аёлининг бемаъни ўлимидан ота-онасининг уйига кўчиб ўтишга ҳаракат қилади, лекин ҳаёт давом этади. Бошқа қиз билан севишиб ва шу билан бирга ўтмиш билан келишишни хоҳлайди. Режиссор Бред Силберлинг автобиографик ҳикоя қилди – у ўсмирлик чоғида севиб қолган қиз вафот этди.
Тобей Магуайрнинг соғлиғи ҳақида шубҳалар пайдо бўлганида Жйлленҳал “Ўргимчак-одам 2” филмидаги “Ўргимчак-одам” ролига кастингда ҳам иштирок этган, лекин унинг ўрнига “Эртадан кейинги кун” блокбастерида Деннис билан бирга ўғли ролини ўйнаган. Филм АҚСҲ прокатида 186 миллион доллар ишлаб топди.
Жейкнинг театрдаги дебюти Лондон саҳнасида Кеннет Лонерганнинг “Бу бизнинг ёшлигимиз” спектаклида бўлиб ўтди. Ўйин Бродвейда сенсацияга айланди. Ушбу рол учун Гйлленҳаал “Энг яхши дебютант актёр” номинациясида Лондон Эвенинг Стандард Тҳеатре мукофотига сазовор бўлди.
“Брокебаcк Моунтаин” ва кейинги карераси
2005-йил “Исбот”, “Денгиз пиёдалари” ва “Брокебаcк Моунтаин” муваффақиятли филмларида рол ўйнаган Жйлленҳал учун самарали йил бўлди. Жйлленҳал “Исбот” асарида Гвинет Пелтроу ва Энтони Хопкинс билан Пелтроу характерини инқилобий теореманинг исботини нашр этишга кўндиришга уринаётган математик талаба ролини ўйнади. “Денгиз пиёдалари” филмида Жйлленҳал Форс кўрфази урушида яраланган ҳарбий руҳ билан тажовузкор денгиз пиёдаси ролини ўйнади. Брокебаcк тоғида Жйлленҳал ва Ҳеатҳ Ледгер Ваёмингдаги яйловларда учрашган ёш ковбойларни ўйнашган, уларнинг муносабатлари 1960 ва 70-йилларда давом этган гомосексуал муносабатларга айланган. Кўпинча филм “гей ковбойлар ҳақида филм” қисқа ибораси билан тақдим этилди. Филм “Олтин шер”, тўртта БАФТА ва учта “Оскар” мукофотини қўлга киритди. Жйлленҳал “Оскар” мукофотига “Энг яхши иккинчи пландаги эркак роли” номинациясида номзод бўлди, аммо Жорж Клуни “Сйрианна” филмида ғалаба қозонди. Жйлленҳал, шунингдек, энг яхши иккинчи пландаги эркак роли учун БАФТА мукофотини қўлга киритди ва Америка экран актёрлари гилдияси томонидан энг яхши иккинчи пландаги актёр ва энг яхши ансамбл номинациясига номзод бўлди. Шунингдек, “Брокебаcк Моунтаин” филми учун у Леджер билан 2006-йилда “Энг яхши ўпиш” номинациясида МТВ кино мукофотини қўлга киритди. Оскар топшириш маросимидан сўнг дарҳол Жйлленҳал ўзининг профессионал эʻтирофи белгиси сифатида Америка кино санʻати академиясига таклиф қилинди.
Жйлленҳал “Миноралар орасида юрган одам” қисқа метражли анимацион филмида ҳикоя қилувчи вазифасини бажарди. 2007-йил январ ойида Американинг машҳур Сатурдай Нигҳт Ливе телекўрсатувида Жйлленҳал аёллар либосида ва парикда “Дреамгирлс” мусиқий филмидан “Анд И Ам Теллинг Ёу (И’м Нот Гоинг)” ҳитини ижро этди ва уни “Брокебаcк Моунтаин” мухлисларига бағишлади.

2007-йилда Жйлленҳал Девид Финчернинг ҳақиқий воқеага асосланган “Зодиак” филмида рол ўйнади. Бу 1960-йилларда Зодиак деб номланувчи серияли қотилни тергов қилишда иштирок этган Сан-Франсиско хроникаси карикатурачиси Роберт Грейсмитнинг (Жйлленҳал қаҳрамони) ҳикояси. Жйлленҳал Мерйл Стреэп, Алон Аркин ва Риз Уизерспун билан биргаликда Гавин Гуднинг “Тҳе Версион” филмида, Америка Қўшма Штатларидаги махфий қамоқхоналар ҳақидаги детектив триллер-драмада рол ўйнаган ва у бош қаҳрамоннинг араб эри билан тугаган. Жйлленҳал, шунингдек, ирландиялик режиссёр Жим Шеридан билан Даниянинг “Биродарлар” филмининг ремейкида рол ўйнаган. 2009-йилда у Жессиcа Бил билан бирга конгрессмен сифатида “Наилед” филмида суратга тушиши керак эди, лекин лойиҳа амалга ошмади. Ўша йили актёр “Форс шаҳзодаси: вақт қумлари”[7] филмида бош ролни ўйнади.
2012-йилда у Девид Аернинг “Патрул” жиноят триллерида асосий роллардан бирини ўйнади, кейинчалик у бир неча бор “кино тарихидаги деярли энг яхши полиция филми” деб тан олинган[8]. Бунинг ортидан Денис Вилнев билан ҳамкорлик бошланди, унинг мевалари “Маҳбуслар” детектив триллери ва “Душман” психологик триллери бўлиб, Жйлленҳал бир вақтнинг ўзида иккита ролни ўйнади: тарих ўқитувчиси ва унинг эгизаки. 2014-йилда у Ден Гилройнинг “Стрингер” дебют филмида ўйнади. Виждонсиз журналист роли Жейкка нуфузли кино мукофотлари учун бир қатор номинацияларни олиб келди[9]. Жйлленҳаалнинг кейинги актёрлик иши: “Лефтй” спорт драмасидаги боксчи, “Вайронагарчилик” романтик драмасида молиячи, “Тун ниқоби остида” нео- ноиридаги қўшалоқ роли.
2017-йилда Жйлленҳал “Кучлироқ” филмида Бостон марафонидаги портлашлардан омон қолган, аммо иккала оёғидан айрилган Жефф Бауман образини гавдалантирди. 2018-йилда у Пол Данонинг режиссёрлик дебюти бўлган “Ёввойи ҳаёт” филмида Кери Муллиган билан бирга рол ўйнаган, шунингдек, ғарбий “Опа-сингиллар” филмида ҳам суратга тушган. 2019-йилда Жйлленҳал “Велвет Чаинсаw” сатирик даҳшатли филмида рол ўйнади ва Марвелнинг “Ўргимчак одам: Уйдан узоқда” филмида Квентин Бек (Мйстерио) ролини ўйнади.
2021-йилда Жйлленҳал бош ролни ўйнаган ва продюсер сифатида ишлаган “Айбдор” филми чиқди[10]. Шунингдек, бу йил у 74-Тони мукофотлари (Оскар театри) да учта номинация, шу жумладан, Сеаwалл/Лифе учун энг яхши актёр номинациясини қўлга киритди.
Шахсий ҳаёти
Оила ва муносабатлар
Жйлленҳал “юлдуз” художўй ота-оналарга эга. Актёр/режиссёр Пол Нюман унинг машҳур чўқинтирган отаси эди[11], актриса Жейми Ли Кертис эса унинг ҳақиқий ва машҳур чўқинтирган онаси[1][11][12][13] ва кинематограф Роберт Элсвит[14][15]. Жйлленҳалнинг ўзи Матилда Роуз Леджернинг чўқинтирган отаси (2005-йил 28 октябрда туғилган), Хит Леджер ва Мишел Уилямснинг қизи бўлиб, у “Брокебаcк Моунтаин” филмида ўйнаган[16].
2002-йилдан бошлаб Жйлленҳал актриса Кирстен Дунст билан икки йил давомида учрашди[17] 2007-йилдан 2009-йилгача у Реэсе Wитҳерспоон билан учрашди, Версион[18][18][19][20] ҳаммуаллифи. 2010-йилнинг октябридан 2011-йилнинг январигача Жйлленҳал қўшиқчи Тейлор Свифт билан[21], 2013-йилнинг июлидан декабригача эса модел Алисса Миллер билан[22] учрашди. 2018-йилдан бери у франсуз модели Жеанне Cадиэр билан муносабатда бўлган[23].
Сиёсат ва бошқа манфаатлар
Жйлленҳал – сиёсий фаол шахс. У ҳар йили ўтказиладиган Роcк тҳе Воте тарғиботида қатнашган ва синглиси Мегги Жйлленҳал билан Жанубий Калифорния университетида талабаларни 2004-йилги АҚСҲ президентлик сайловларида овоз беришга ундаган. У Демократик номзод Жон Керрини ҳам қўллаб-қувватлаган. Жйлленҳаал ва унинг оиласи Америка фуқаролик эркинликлари иттифоқининг фаол тарафдорлари. Эколог ва қайта ишлаш тарафдори Жйлленҳал интервюларида ҳар йили Мозамбик ўрмонида дарахт экиш учун 400 000 доллар сарфлаганини айтди. “Эртадан кейинги кун” филмини суратга олгандан сўнг, у иқлим ўзгариши муаммосига жамоатчилик эʻтиборини қаратиш ва у ҳақидаги маълумотларни янада қулайроқ қилиш учун Арктикага учиб кетди.
Жйлленҳал бўш вақтларида дурадгорлик ва пазандачиликни яхши кўради ва ҳар куни медитация қилишга ҳаракат қилади. У Дисcоверй каналидаги “Ҳар қандай ҳолатда омон қол” дастурининг эпизодларидан бирида рол ўйнади.[24]
Мухлислар эътирофи ва филмографияси
Бутун дунё бўйлаб жинсий тимсол сифатида қабул қилинган Жйлленҳал 2006-йилда Пеопле журнали томонидан “Дунёнинг энг гўзал 50 кишиси” рўйхатига киритилган. У худди шу нашрнинг 2006-йилда энг кўп қидирилаётган бўйдоқлар рўйхатида ҳам эди[25] 2012-йил апрел ойида Шалом Лифе Гйлленҳаални “Дунё бўйлаб 50 та энг истеʻдодли, энг ақлли, энг қизиқарли ва жозибали яҳудий эркаклари” рўйхатида олтинчи ўринни эгаллади[26].
| Йил | Номи | Оригинал номи | Рол | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1991 | ф | Шаҳарлик пижонлар | Cитй Слиcкерс | Денни Робинс | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1993 | ф | Хавфли аёл | А Дангероус Wоман | Эдвард | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1993 | ф | Жош ва Сем | Жош анд С.А.М. | Леон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1994 | с | Кўчадаги ҳаёт | Ҳомиcиде: Лифе он тҳе Стреэт | Метт Эллисон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1998 | ф | Уйда улғайган | Ҳомегроwн | Жейк ва Кеҳен | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1999 | ф | Октябр осмони | Оcтобер Скй | Ҳомер Ҳикем | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2001 | ф | Донни Дарко | Донниэ Дарко | Донни Дарко | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2001 | ф | Пуфакдаги йигит | Буббле Бой | Жимми Ливингстон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2001 | ф | Ёқимтой ва ажойиб | Ловелй & Амазинг | Жордан | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2002 | ф | Яхши қиз | Тҳе Гоод Гирл | Томас Ҳолден Уотнер | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2002 | ф | Шоссе | Ҳигҳwай | Пайлот Келсон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2002 | ф | Ой нури миляси | Моонлигҳт Миле | Жо Нест | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2004 | ф | Эртадан кейин | Тҳе Дай Афтер Томорроw | Сем Ҳолл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2005 | ф | Букри тоғ | Брокебаcк Моунтаин | Жек Твист | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2005 | ф | Исбот | Прооф | Ҳел Доббс | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2005 | ф | Денгиз пиёдалари | Жарҳеад | Энтони Соффорд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2007 | ф | Зодиак | Зодиаc | Роберт Грейсмит | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2007 | ф | Версия | Рендитион | Даглас Фриман | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2009 | ф | Биродарлар | Бротҳерс | Томми Кехилл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2010 | ф | Форс шаҳзодаси: Вақт қумлари | Принcе оф Персиа: Тҳе Сандс оф Тиме | Шаҳзода Достон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2010 | ф | Севги ва бошқа дорилар | Лове анд Отҳер Другс | Жейми Рендалл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2011 | ф | Манба коди | Соурcе Cоде | Колтер Стивенс | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2012 | ф | Патрул | Энд оф Wатч | офицер Тейлор | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2013 | ф | Душман | Энемй | Адам Белл/Энтони Сентклер | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2013 | ф | Маҳбуслар | Присонерс | детектив Локи | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2014 | ф | Стрингерр | Нигҳтcраwлер | Луи Блум | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2015 | ф | Тасодифий севги | Аccидентал Лове | Ҳовард Бердуэл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2015 | ф | Чапақай | Соутҳпаw | Билли Ҳоуп | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2015 | ф | Эверест | Эверест | Скот Фишер | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2015 | ф | Бузилиш | Демолитион | Девис Митчелл | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2016 | ф | Тун оғушида | Ноcтурнал Анималс | Тони Гастингс / Эдвард Шеффилд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2017 | ф | Тирик | Лифе | тиббиёт ходими Девид Жордан | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2017 | ф | Окжа | Окжа | доктор Жони Уилкокс
Ишлаб чиқарган лойиҳалариБир қанча филмларда продюсер сифатида ҳам иштирок этган ва ишлари ҳам мухлислари томонидан эътироф этилади. Видео клиплари
Манбалар
|