James Dean
Жамес Бйрон Деан (талаффузи: Жеймс Байрон Дин; 1931-йил 8-феврал — 1955-йил 30-сентябр) — америкалик актёр. У ўзининг энг машҳур филми „Ребел Wитҳоут а Cаусе“ (1955) сарлавҳасида ифодаланганидек, у ўсмирлик умидсизлик ва ижтимоий бегоналашувнинг маданий белгиси сифатида эсга олинади. Унинг юлдузлигини белгилаган бошқа иккита рол: „Эаст оф Эден“ (1955) филмидаги Cал Траск ва „Гигант“ даги Жетт Ринк (1956) бўлган.
| Жамес Деан | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Жамес Бйрон Деан 1931-йил 8-феврал |
| Вафоти |
1955-йил 30-сентябр Чоламе, Cалифорниа, АҚШ |
| Касби | Актрор |
| Фаолият йиллари | 1950-йилдан 1955-йилгача |
| Веб-сайти | жамесдеан.cом |
| Имзоси | |
|
| |
1955-йил 30-сентабрда автоҳалокатда вафот этганидан сўнг Деан "Эаст оф Эден" филмидаги роли учун вафотидан сўнг „Энг яхши актёр“ номинациясида Академия мукофоти олган биринчи актёр бўлди. Кейинги йили „Гигант“ филмидаги роли учун иккинчи номинацияни олганидан сўнг, Деан вафотидан кейин иккита актёрлик номинациясига эга бўлган ягона актёр бўлди[1]. 1999-йилда Америка Кино Институти уни АФИ’с 100 Еарс… 100 Старс рўйхатида Олтин аср Голливуднинг энг яхши эркак кино юлдузлари рўйхатида 18-ўринга қўйди[2].
Ёшлиги ва таълими
Жеймс Байрон Деан 1931-йил 8-февралда Индиана штатининг Марион шаҳридаги 4-кўча ва Макклюр кўчаси бурчагидаги Севен Габлес квартирасида[3] Милдред Мариэ (Wилсон) ва Wинтон Деаннинг ягона фарзанди бўлиб туғилган. У, шунингдек, онаси қисман тубжой америкалик эканлигини ва отаси „Майфлоwердан кузатилиши мумкин бўлган асл кўчманчилар қаторига“ тегишли эканлигини айтди[4]. Отаси стоматолог бўлиш учун фермерликни тарк этганидан олти йил ўтгач, Деан оиласи билан Калифорниянинг Санта Моника шаҳрига кўчиб ўтди. У Калифорниянинг Лос-Анжелесдаги Брентвуд маҳалласидаги Брентвуд жамоат мактабига ўқишга кирган, аммо кўп ўтмай МcКинлей бошланғич мактабига ўтказилган[5]. Оила у ерда бир неча йил ўтказди ва барча маълумотларга кўра, Деан онасига жуда яқин эди. Мичаэл ДеАнгелиснинг сўзларига кўра, унаси Деанни тушунишга қодир бўлган ягона одам" эди[6]. 1938-йилда онаси тўсатдан ўткир ошқозон оғриғига дуч келди ва тезда вазн йўқотишни бошлади. Деан тўққиз ёшида бачадон саратонидан вафот этди[5]. Ўғлига ғамхўрлик қила олмай, Деаннинг отаси уни холаси ва амакиси Ортенсе ва Марcус Wинслоw билан бирга, Индиана штатининг Фаирмоунт шаҳридаги фермасида яшашга юборди[7]. У ерда Деан уларнинг Қуакер хонадонида тарбияланган[8]. Деаннинг отаси Иккинчи жаҳон урушида қатнашган ва кейин яна бошқа аёлга уйланган.
Шахсий ҳаёти
Ссенарий муаллифи Wиллиам Баст, Деаннинг энг яқин дўстларидан бири бўлган, буни Деаннинг оиласи ҳам тан олган[9]. Бастнинг сўзларига кўра, у УCЛА ва кейинчалик Ню-Ёркда Деаннинг хонадоши бўлган ва ҳаётининг сўнгги беш йили давомида Деанни билар эди[10]. УCЛАда бўлганида, Деан CБС телеканалининг актрисаси Беверлй Wиллс ва синфдоши Жеанетте Леwис билан учрашди. Баст ва Деан улар билан тез-тез учрашишди. Wиллс Деан билан ёлғиз учраша бошлади, кейинроқ Бастга: „Билл, биз сизга айтадиган гапимиз бор. Бу Жимми ва мен. Айтмоқчиманки, биз севиб қолдик[11]“. Деаннинг „портлаши“ ортидан, бошқа бир киши ундан рақсга тушишни сўрагач, улар ажралишди[11][12][10][13][14]. „Сурвивинг Жамес Деан“ китобида Баст Деан билан муносабатларининг табиати ҳақида кўпроқ очиқроқ бўлиб, улар Боррего Спрингсдаги меҳмонхонада бир кечада севишганликларини ёзган[15]. Баст ўз китобида уларнинг иштирокидаги қийин вазиятларни ҳам тасвирлаб берган.
Филмографияси
Филм
| Йил | Филм номи | Рол | Режиссёр |
|---|---|---|---|
| 1951 | Фихед Баёнец! | Доггиэ | Самуэл Фуллер |
| 1952 | Саилор Беwаре | Бохинг Траинер | Ҳал Wалкер |
| 1952 | Деадлине — У.С.А. | Cопйбой | Ричард Броокс |
| 1952 | Ҳас Анйбодй Сеэн Мй Гал? | Ёутҳ ат Сода Фоунтаин | Доуглас Сирк |
| 1953 | Троубле Алонг тҳе Wай | Фоотбалл Спеcтатор | Мичаэл Cуртиз |
| 1955 | Эаст оф Эден | Cал Траск | Элиа Казан |
| 1955 | Ребел Wитҳоут а Cаусе | Жим Старк | Ничолас Рай |
| 1956 | Гиант | Жетт Ринк | Георге Стевенс |
Телевизион
| Йил | Сериал номи | Рол |
|---|---|---|
| 1951 | Фамилй Тҳеатер | Жоҳн тҳе Апостле |
| 1951 | Тҳе Бигелоw Тҳеатре | Ҳанк |
| 1951 | Тҳе Сту Эрwин Шоw | Рандй |
| 1952 | CБС Телевисион Wоркшоп | Г.И. |
| 1952 | Ҳаллмарк Ҳалл оф Фаме | Брадфорд |
| 1952 | Тҳе Wеб | Ўзи |
| 1952-1953 | Крафт Телевисион Тҳеатре | Вариоус Чараcтерс |
| 1952-1955 | Лух Видео Тҳеатре | Вариоус Чараcтерс |
| 1953 | Тҳе Кате Смитҳ Ҳоур | Тҳе Мессенгер |
| 1953 | Ёу Аре Тҳере | Роберт Форд |
| 1953 | Треасурй Мен ин Аcтион | Вариоус Чараcтерс |
| 1953 | Талес оф Томорроw | Ралпҳ |
| 1953 | Wестингҳоусе Студио Оне | Вариоус Чараcтерс |
| 1953 | Тҳе Биг Сторй | Рех Неwман |
| 1953 | Омнибус | Бронcо Эванс |
| 1953 | Cампбелл Суммер Соундстаге | Вариоус Чараcтерс |
| 1953 | Армстронг Cирcле Тҳеатре | Жоэй Фрасиэр |
| 1953 | Роберт Монтгомерй Пресенц | Паул Залинка |
| 1953-1954 | Дангер | Вариоус Чараcтерс |
| 1954 | Тҳе Пҳилcо Телевисион Плайҳоусе | Роб |
| 1954 | Генерал Элеcтриc Тҳеатер | Вариоус Чараcтерс |
| 1955 | Тҳе Унитед Статес Стеэл Ҳоур | Фернанд Лагарде |
| 1955 | Счлитз Плайҳоусе | Жеффрей Латҳам |
Манбалар
- ↑ Давид С. Киддер. Тҳе Интеллеcтуал Девотионал Модерн Cултуре: Ревиве Ёур Минд, Cомплете Ёур Эдуcатион, анд Cонверсе Cонфидентлй wитҳ тҳе Cултурати. Родале, Оcтобер 14, 2008 — 228-бет. ИСБН 978-1-60529-793-4. Қаралди: 2013-йил 21-июл. „Деан wас тҳе фирст то реcеиве а постҳумоус Аcадемй Аwард номинатион фор аcтинг анд ис тҳе онлй аcтор то ҳаве реcеивед тwо суч постҳумоус номинатионс.“
- ↑ „АФИ'с 100 Еарс...100 Старс“. Америcан Филм Институте. 2013-йил 13-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 25-феврал.
- ↑ Чрис Эптинг. Тҳе Биртҳплаcе Боок: А Гуиде то Биртҳ Ситес оф Фамоус Пеопле, Плаcес, & Тҳингс. Стаcкполе Боокс, Жуне 1, 2009 — 163-бет. ИСБН 978-0-8117-4018-0.
- ↑ Давид Далтон. Жамес Деан: Тҳе Мутант Кинг : а Биограпҳй. Чиcаго Ревиэw Пресс, 2001 — 2-бет. ИСБН 978-1-55652-398-4.
- ↑ 5,0 5,1 Георге C. Перрй. Жамес Деан. ДК Публишинг, Инcорпоратед, 2005 — 27-бет. ИСБН 978-0-7566-0934-4.
- ↑ Мичаэл ДеАнгелис. Гай Фандом анд Cроссовер Стардом: Жамес Деан, Мел Гибсон, анд Кеану Реэвес. Дуке Университй Пресс, Аугуст 15, 2001 — 97-бет. ИСБН 0-8223-2738-4.
- ↑ Вал Ҳоллей. Жамес Деан: Трибуте то а Ребел. Публиcатионс Интернатионал, Септембер 1991 — 18-бет. ИСБН 978-1-56173-148-0.
- ↑ Роберт Танитч. Тҳе Ункноwн Жамес Деан. Бацфорд, 1997 — 114-бет. ИСБН 978-0-7134-8034-4.
- ↑ Перрй, Георге, Жамес Деан, Лондон, Неw Ёрк: ДК Публишинг, 2005, п. 68 („Аутҳоризед бй тҳе Жамес Деан Эстате“)
- ↑ 10,0 10,1 Баст 2006, сс. 133, 183–232
- ↑ 11,0 11,1 Далтон, Давид. Жамес Деан: Тҳе Мутант Кинг: А Биограпҳй, Чиcаго Ревиэw Пресс (1974) п. 151
- ↑ Wиллиам Баст, Жамес Деан: а Биограпҳй, Неw Ёрк: Баллантине Боокс, 1956
- ↑ Риэсе, Рандалл, Тҳе Унабридгед Жамес Деан: Ҳис Лифе фром А то З, Чиcаго: Cонтемпорарй Боокс, 1991, пп. 41, 238
- ↑ Алехандер, Паул, Боулевард оф Брокен Дреамс: Тҳе Лифе, Тимес, анд Легенд оф Жамес Деан, Неw Ёрк: Викинг, 1994, п. 87
- ↑ Баст 2006, сс. 133, 150, 183