Ziyosfera

Jamsa

Жамса (финча: [ˈжæмсæ]) Финландиядаги шаҳар ва мунисипалитетдир . У Финландиянинг Марказий минтақасида, тахминан 58 километр (36 ми) Жйвäскйлä жануби-ғарбий қисмида. У 19,770 аҳолига эга (2021-йил 31-декабр), бу уни Марказий Финландиянинг Жйвäскйладан кейин иккинчи йирик шаҳрига айлантиради.

Муниципалитет расмий равишда фин тилида сўзлашади.

Куоревеси муниципалитети 2001-йилда Жамса билан бирлаштирилган. Лангелмäки муниципалитети 2007-йилда қисман Жäмсä билан бирлаштирилган. Жамсäнкоски муниципалитети 2009-йил бошида Жäмсä билан бирлаштирилди.

Бу Финландия аэронавтика саноатининг маркази — Патриа авиация заводи ва авиация муҳандислик идоралари Ямсä шаҳридаги Ҳалли аэропортида жойлашган.

1994-йилдан бери Ҳимосдаги чанғи поғонаси Финландия раллисида ўта махсус саҳна сифатида ишлатилган.

Географияси

Ямсадаги Канкарисвеси кўли

Жамсада 465 та кўл бор; энг катта кўллар — Пäижäнне ва Куоревеси кўли .[1] Жäмсä Кокемаки дарёси ва Кйми дарёсининг асосий сув ҳавзаларининг минтақасида жойлашган. Муниципалитетнинг шарқий ва марказий ҳудудлари Кйми дарёси сув ҳавзасига, ғарбий қисми Кокемаки дарёси сув ҳавзасига тегишли. Кймижоки асосий сув ҳавзасининг биринчи бўлиниш босқичининг Жäмсä маршрутининг сув йиғиш майдони деярли бутун Коскенпää ва Жäмсäнкоски ҳудудини, шунингдек, Жäмсä маркази ва Жäмсäнниэми марказий қисмини қамраб олади. Кйми дарёси сув ҳавзасининг биринчи бўлимининг Буюк Пäижäнне ҳудуди Ямсанинг шарқий, жануби-шарқий ва жанубий ҳудудларини қамраб олади.[2] Кокемаки дарёси асосий сув ҳавзасининг биринчи бўлимининг Лангелмäвеси ва Ҳауҳо йўлларининг сув йиғиш ҳудуди Ямсанинг жануби-ғарбий қисмини, яъни Лангелмäки ва Куоревесининг жанубий қисмини қамраб олади. Кокемаки дарёси сув ҳавзасининг биринчи бўлиниш босқичидаги Кеуруу йўлининг сув йиғувчи ҳудуди Ямсанинг ғарбий ва шимолий-ғарбий қисмини, яъни Куоревесининг шимолий қисмини ва Коскенпянинг энг ғарбий қисмларини қамраб олади.[3]

Жäмсä тоғ жинси Марказий Финландиянинг тубсиз қояли ҳудудига тегишли. Асосий турлар йирик донали гранодиоритлар ва гранитлар бўлиб, улар кўпинча порфирли ва жойларда нурашдан ҳосил бўлган. Жамса яқинида Рапакиви гранит жинси ҳам топилган.[4] Салпаусселка тузилмаларига ўхшаш, аммо улардан ёшроқ бўлган Ички Финландиянинг геологик шаклланиши Тампере шимоли-ғарбий қисмидаги Хамеэнкангасдан Оривеси ва Жамса орқали Лаукаагача ўтади. Вайхсел музлигининг эриган сувлари унинг шаклланиши ва эриши билан боғлиқ бўлиб, бир нечта Жамса водийларини шакллантирган. Музликнинг эриган сувлари ҳозирги Жамса ҳудудининг кўплаб ўтиш водийларидан оқиб ўтди.[5]

Маданият

Озиқ-овқат

1980-йилларда Жамсанинг анъанавий черков таомлари липонен (шолғом чипслари ва арпа ёрмалари билан пиширилган гўшт), пиима талккуна ва бувиларнинг булочкалари деб аталар эди.[6]

Манбалар

  1. ↑ „Жäмсä“. Жäрвиwики. Финланд'с Энвиронментал Администратион (2012). 2022-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 26-сентябр.
  2. ↑ Кймижоки (14) (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-09-02 санасида архивланган) — Жäрвиwики (ин Финниш)
  3. ↑ Кокемäэнжоки (35) (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-09-29 санасида архивланган) — Жäрвиwики (ин Финниш)
  4. ↑ „Жäмсäн 2233 картталеҳтиалуээн мааперäкартоитуксеста“ (фи). Геологиcал Сурвей оф Финланд (1982-йил 22-декабр). Қаралди: 2022-йил 23-январ.
  5. ↑ Туомо Кесäлäинен & Аимо Кежонен: Суомен роткот, п. 132.
  6. ↑ Жаакко Колмонен. Котомаамме руока-аитта: Суомен, Каржалан жа Пецамон питäжäруоат (фи). Ҳелсинки: Патаколмонен, 1988 — 84-бет. ИСБН 951-96047-3-1. 

Ҳаволалар

Медиа релатед то Жäмсä ат Wикимедиа Cоммонс 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi