Jane Austen
Жане Аустен (/ˈɒстɪн, ˈɔːстɪн/ ОСТ-ин, АW-стин; 1775-йил 16-декабр – 1817-йил 18-июл) инглиз романчиси бўлиб, асосан олтита романи билан танилган. Ушбу асарларида ХВИИИ аср охиридаги инглиз ер эгалари жамиятини яширин тарзда талқин этади, танқид қилади ва улар ҳақида фикр билдиради. Аустен асарларидаги сюжетлар кўпинча аёлларнинг қулай ижтимоий мавқе ва иқтисодий барқарорликка эришишлари учун никоҳга қанчалик боғлиқ эканликларини тадқиқ этади. Унинг асарлари ХВИИИ асрнинг иккинчи ярмидаги ҳиссиётга асосланган романларнинг яширин танқиди бўлиб, ХИХ аср адабий реализми томон ўтишнинг бир қисми ҳисобланади[2]. Унинг ижтимоий танқид, реализм, сўз ўйини ва киноядан фойдаланиши танқидчилар ва олимлар томонидан юксак баҳоланган.
| Жане Аустен | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
16-декабр 1775-йил |
| Вафоти |
18-июл 1817-йил (41 ёшда) Wинчестер, Ҳампшире, Англия |
| Касби | Ёзувчи |
| Фаолият йиллари | 1787 – 1817 |
| Имзоси | |
|
| |
Аноним тарзда нашр этилган „Сенсе анд Сенсибилитй“ (1811), „Андиша ва ғурур“ (1813), „Мансфиэлд Парк“ (1814) ва „Эмма“ (1816) романлари камтарона муваффақиятга эришган бўлса-да, улар муаллифнинг ҳаётлик чоғида унга катта шуҳрат келтирмаган. У „Нортҳангер Аббей“ ва „Персуасион“ деб номланган яна иккита роман ёзган. Бу асарлар 1817-йилда, унинг вафотидан сўнг нашр этилган. Шунингдек, „Сандитон“ деб номланган яна бир романни бошлаган, аммо бу асар унинг ҳаётдан кўз юмиши сабабли тугалланмай қолган. У шунингдек, ўсмирлар учун ёзилган қўлёзма шаклидаги уч жилдлик асар, „Ладй Сусан“ номли қисқа эпистоляр роман ва тугалланмасдан қолган „Тҳе Wацонс“ номли яна бир романни мерос қилиб қолдирган.
Биографик м’алумотлари
Аустен ҳақидаги биографик маълумотлар унинг бир неча омон қолган хатлари ва оила аъзолари у ҳақида ёзган қўл ёзмаларидан олинган[3]. Аустен ёзган 3000 га яқин хатдан фақат 160 таси сақланиб қолган ва нашр этилган. Кассандра Аустен синглисидан олган хатларнинг асосий қисмини йўқ қилган, ёқиб юборган[4][5].
Ҳаёти
Жане Аустен 1775-йил 16-декабрда Ҳампшире штатининг Стевентон шаҳрида совуқ қиш кунларида туғилган. 1776-йилнинг қиши айниқса қаттиқ бўлди. У ўша ердаги маҳаллий черковда чўқинтирилди[6].
Унинг отаси Жорж Остен (1731-1805) Стевентон ва Деане Англикан черковларининг руҳонийси бўлиб ишлаган[7]. Руҳоний Остен жун савдоси билан шуғилланувчи бадавлат оилада туғилган. У ва унинг икки синглиси болалигида етим қолиб, қариндошлари билан яшашга тўғри келган. 1745-йилда, ўн беш ёшида, Жорж Остеннинг синглиси Пҳиладелпҳиа Ковент боғида тегирмончига шогирд бўлган[8]. Ўн олти ёшида Жорж Оксфорддаги Сент-Жоҳн коллежига ўқишга кирган[9]. У ерда Cассандра Леигҳ (1739–1827) билан учрашди[10]. У таниқли Леигҳ оиласидан эди. Унинг отаси Оксфорддаги Алл Соулс коллежида ректор бўлган, у ерда Cассандра зодагонлар орасида улғайган. Унинг тўнғич акаси Жамес катта холаси Перротдан бойлик ва катта мулкни мерос қилиб олди, фақат исмини Леигҳ-Перротга ўзгартириш шарти билан[11].
Жорж Остен ва Cассандра Леигҳ 1763-йилда унаштирилди[12][13]. Улар 1764-йил 26-апрелда Ваннадаги Авлиё Сwитҳин черковида, Cассандранинг отаси вафотидан икки ой ўтиб турмуш қуришди[14]. Жоржнинг йиллик тирикчилиги кам эди; Cассандранинг онаси вафот этганидан сўнг унга кичик мерос қолди[15].
Яқин атрофдаги Деан черковини бой амакиси Франcис Аустен сотиб олганидан сўнг, Аустенлар у ерда вақтинчалик истиқомат қилишди[16]. Cассандра Деанда учта фарзандни дунёга келтирди: 1765-йилда Жамес, 1766-йилда Георге ва 1767-йилда Эдwард[17][18].
Стевентон
1768-йилда оила ниҳоят Стевентонга кўчиб келишди. Генри 1771-йилда Стевентонда туғилди[19]. Ўша пайтда Cассандра кичик Георгенинг ривожланишида ногиронлик белгиларини эътиборсиз қолдира олмади. Георге кар ва соқов бўлиши мумкин эди[20]. 1773-йилда Cассандра, 1774-йилда Франcис, 1775-йилда эса Жане туғилган[21].
Таълими
1783-йилда Жане ва унинг синглиси Cассандра Оксфордга Анн Cаwлей хоним қўлида таълим олиш учун юборилди ва ўша йилнинг охирида уларни Соутҳамптонга олиб кетишди. Ўша кузда иккала қиз ҳам тиф касалига чалинганидан кейин уйларига жўнатилди[22]. Ўша пайтдан бошлаб уйда таълим олишни бошлади. 1785-йил бошидан бошлаб Ла Турнелле хоним раҳбарлигидаги Реадинг Аббей Қизлар интернат мактабида ўқиди[23]. Ўқув дастурига, франсуз тили, имло, тикувчилик, рақс, мусиқа ва драма киритилган. Опа-сингиллар 1786-йил декабридан олдин уйларига қайтишди, чунки мактаб тўловлари Аустен оиласи учун жуда юқори эди[24][25].
Романлари
- Сенсе анд Сенсибилитй – 1811
- Андиша ва ғурур – 1813
- Мансфиэлд Парк – 1814
- Эмма – 1815
Бошқа ишлари
|
Жувенилиа: Биринчи жилд (1787–1793)[26]
|
Жувенилиа: Иккинчи жилд (1787–1793)
Жувенилиа: Учинчи жилд (1787–1793)
|
Вафотидан кейинги нашрлар
- Нортҳангер Аббей – 1818
- Персуасион – 1818
- Тҳе Wацонси – 1892
Яна қаранг
- Эмма 2020-йилда катта экранларга чиққан, Аустеннинг худди шу номдаги романи асосида суратга олинган филмдир.

Шажара дарахти
Манбалар
- ↑ Киркҳам (2005), с. 68–72.
- ↑ Грундй (2014), 195–197
- ↑ Фергус (2005), 3–4
- ↑ Ле Фае (2005), 33
- ↑ Нокес (1998), 1
- ↑ Ле Фае (2004), 27
- ↑ Тодд (2015), 2
- ↑ „Пҳиладелпҳиа Аустен Ҳанcоcк: Элиза де Феуиллиде'с Мотҳер“ (эн-УС). Гери Wалтон (2019-йил 21-октябр). Қаралди: 2022-йил 22-май.
- ↑ Фостер, Жосепҳ (1888–1891), , Алумни Охониэнсес: тҳе Мемберс оф тҳе Университй оф Охфорд, 1715–1886, Охфорд: Жамес Паркер — Викиманба
- ↑ Ле Фае (2004), 3–5, 11
- ↑ Ле Фае (2004), 8; Нокес (1998), 51
- ↑ Ле Фае (2004), 11
- ↑ Ле Фае (2004), 6
- ↑ Ле Фае (2004), 11; Нокес (1998), 24, 26
- ↑ Ле Фае (2004), 12; Нокес (1998), 24
- ↑ Аустен-Леигҳ, Жамес Эдwард (1871). Мемоир оф Жане Аустен (Сеcонд эд.). Лондон: Ричард Бентлей анд Сон. Арчивед фром тҳе оригинал он 19 Деcембер 2019. Ретриэвед 20 Деcембер 2019.
- ↑ Ле Фае (2004), 11, 18, 19; Нокес (1998), 36
- ↑ Ле Фае (2004), 19
- ↑ Нокес (1998), 37; Ле Фае (2004), 25
- ↑ Ле Фае (2004), 22
- ↑ Нокес (1998), 37; Ле Фае (2004), 24–27
- ↑ Ле Фае (2004), 47–49; Cоллинс (1994), 35, 133.
- ↑ Тодд (2015), 3
- ↑ Томалин (1997), 9–10, 26, 33–38, 42–43; Ле Фае (2004), 52; Cоллинс (1994), 133–134
- ↑ Ле Фае (2004), 52
- ↑ Тҳе Wоркс оф Жане Аустен. Вол ВИ. 1954. Эд. Р. W. Чапман анд Б. C. Соутҳам. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1988, ас супплементед бй аддитионал ресеарч рефлеcтед ин Маргарет Анне Доодй анд Доуглас Муррай, эдс. Cатҳарине анд Отҳер Wритингс. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1993.
Библиография
- Бирламчи асарлари
- Аустен, Жане. Cатҳарине анд Отҳер Wритингс. наш. Маргарет Анне Доодй анд Доуглас Муррай. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1993. ИСБН 0-19-282823-1.
- Аустен, Жане. Тҳе Ҳисторй оф Энгланд. наш. Давид Старкей. Иcон Боокс, ҲарперCоллинс Публишерс, 2006. ИСБН 0-06-135195-4.
- Ле Фае, Деирдре, наш. Жане Аустенъс Леттерс. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1995. ИСБН 0-19-283297-2.
- Иккиламчи асарлари
Биографиялар
- Аустен, Ҳенрй Тҳомас. „Биограпҳиcал Нотиcе оф тҳе Аутҳор“. Нортҳангер Аббей анд Персуасион. Лондон: Жоҳн Муррай, 1817.
- Аустен-Леигҳ, Жамес Эдwард. А Мемоир оф Жане Аустен. 1926. наш. Р. W. Чапман. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1967.
- Аустен-Леигҳ, Wиллиам анд Ричард Артҳур Аустен-Леигҳ. Жане Аустен: Ҳер Лифе анд Леттерс, А Фамилй Реcорд. Лондон: Смитҳ, Элдер & Cо., 1913.
- Фергус, Жан. Жане Аустен: А Литерарй Лифе. Лондон: Маcмиллан, 1991. ИСБН 0-333-44701-8.
- Ҳонан, Парк. Жане Аустен: А Лифе. Неw Ёрк: Ст. Мартинъс Пресс, 1987. ИСБН 0-312-01451-1.
- Ле Фае, Деирдре. Жане Аустен: А Фамилй Реcорд. Сеcонд Эдитион. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2003. ИСБН 0-521-53417-8.
- Нокес, Давид. Жане Аустен: А Лифе. Беркелей: Университй оф Cалифорниа Пресс, 1998. ИСБН 0-520-21606-7.
- Томалин, Cлаире. Жане Аустен: А Лифе. Неw Ёрк: Алфред А. Кнопф, 1997. ИСБН 0-679-44628-1.
Эссе тўпламлари
- Алехандер, Чристине анд Жулиэт МcМастер, эдс. Тҳе Чилд Wритер фром Аустен то Wоолф. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2005. ИСБН 0-521-81293-3.
- Cопеланд, Эдwард анд Жулиэт МcМастер, эдс. Тҳе Cамбридге Cомпанион то Жане Аустен. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1997. ИСБН 0-521-49867-8.
- Грей, Ж. Давид, наш. Тҳе Жане Аустен Cомпанион. Неw Ёрк: Маcмиллан, 1986. ИСБН 0025455400.
- Лйнч, Деидре, наш. Жанеитес: Аустенъс Дисcиплес анд Девотеэс. Принcетон: Принcетон Университй Пресс, 2000. ИСБН 0-691-05005-8.
- Соутҳам, Б. C., наш. Жане Аустен: Тҳе Cритиcал Ҳеритаге, 1812-1870. Вол. 1. Лондон: Роутледге анд Кеган Паул, 1968. ИСБН 0-7100-2942-Х.
- Соутҳам, Б. C., наш. Жане Аустен: Тҳе Cритиcал Ҳеритаге, 1870-1940. Вол. 2. Лондон: Роутледге анд Кеган Паул, 1987. ИСБН 0-7102-0189-3.
- Тодд, Жанет, наш. Жане Аустен ин Cонтехт. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2005. ИСБН 0-521-82644-6.
- Wатт, Иан, наш. Жане Аустен: А Cоллеcтион оф Cритиcал Эссайс. Энглеwоод Cлиффс, НЖ: Прентиcе Ҳалл, 1963. ИСБН 9780130537515.
Монографлар ва мақолалар
- Армстронг, Нанcй. Десире анд Доместиc Фиcтион. Лондон: Охфорд Университй Пресс, 1987. ИСБН 0-19-506160-8.
- Бутлер, Марилйн. Жане Аустен анд тҳе Wар оф Идеас. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1975. ИСБН 0-19-812968-8.
- Бйрне, Паула. Жане Аустен анд тҳе Тҳеатре. Лондон анд Неw Ёрк: Cонтинуум, 2002. ИСБН 978-1-84725-047-6.
- Cоллинс, Ирене. Жане Аустен анд тҳе Cлергй. Лондон: Тҳе Ҳамбледон Пресс, 1994. ИСБН 1-85285-114-7.
- Девлин, Д. Д. Жане Аустен анд Эдуcатион. Лондон: Маcмиллан, 1975. ИСБН 0064916758.
- Дуcкwортҳ, Алистаир М. Тҳе Импровемент оф тҳе Эстате: А Студй оф Жане Аустенъс Новелс. Балтиморе: Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс, 1971. ИСБН 0-8018-1269-0.
- Фергус, Жан. Жане Аустен анд тҳе Дидаcтиc Новел. Тотоwа: Барнес & Нобле, 1983. ИСБН 0-389-20228-2.
- Фергусон, Моира. „Мансфиэлд Парк, Славерй, Cолониалисм, анд Гендер“. Охфорд Литерарй Ревиэw 13 (1991): 118-39.
- Галперин, Wиллиам. Тҳе Ҳисториcал Аустен. Пҳиладелпҳиа: Университй оф Пеннсйлваниа Пресс, 2003. ИСБН 0-8122-3687-4.
- Гай, Пеннй. Жане Аустен анд тҳе Тҳеатре. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2002. ИСБН 0-521-65213-8.
- Губар, Сусан анд Сандра Гилберт. Тҳе Мадwоман ин тҳе Аттиc: тҳе Wоман Wритер анд тҳе Нинетеэнтҳ Cентурй Литерарй Имагинатион. 1979. Неw Ҳавен: Яле Университй Пресс, 1984. ИСБН 0-300-02596-3.
- Ҳардинг, Д. W., „Регулатед Ҳатред: Ан Аспеcт оф тҳе Wорк оф Жане Аустен“. Жане Аустен: А Cоллеcтион оф Cритиcал Эссайс. наш. Иан Wатт. Энглеwоод Cлиффс, НЖ: Прентиcе-Ҳалл, 1963.
- Женкйнс, Ричард. А Фине Бруш он Иворй: Ан Аппреcиатион оф Жане Аустен. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 2004. ИСБН 0199276617.
- Жоҳнсон, Cлаудиа Л. Жане Аустен: Wомен, Политиcс анд тҳе Новел. Чиcаго: Университй оф Чиcаго Пресс, 1988. ИСБН 0-226-40139-1.
- Киркҳам, Маргарет. Жане Аустен, Феминисм анд Фиcтион. Бригҳтон: Ҳарвестер, 1983. ИСБН 0-7108-0468-7.
- Коппел, Гене. Тҳе Религиоус Дименсион ин Жане Аустенъс Новелс. Анн Арбор, МИ: УМИ Ресеарч Пресс, 1988.
- Ласcеллес, Марй. Жане Аустен анд Ҳер Арт. Оригинал публиcатион 1939. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 1966.
- Леавис, Ф. Р. Тҳе Греат Традитион: Георге Элиот, Ҳенрй Жамес, Жосепҳ Cонрад. Лондон: Чатто & Wиндус, 1960.
- Литз, А. Wалтон. Жане Аустен: А Студй оф Ҳер Девелопмент. Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс, 1965.
- Лйнч, Деидре. Тҳе Эcономй оф Чараcтер. Чиcаго: Университй оф Чиcаго Пресс, 1998. ИСБН 0-226-49820-4.
- МаcДонагҳ, Оливер. Жане Аустен: Реал анд Имагинед Wорлдс. Неw Ҳавен: Яле Университй Пресс, 1991. ИСБН 0-300-05084-4.
- Миллер, Д. А. Жане Аустен, ор Тҳе Сеcрет оф Стйле. Принcетон: Принcетон Университй Пресс, 2003. ИСБН 0-691-12387-Х.
- Мудриcк, Марвин. Жане Аустен: Иронй ас Дефенсе анд Дисcоверй. Беркелей: Университй оф Cалифорниа Пресс, 1952.
- Паге, Норман. Тҳе Лангуаге оф Жане Аустен. Охфорд: Блаcкwелл, 1972. ИСБН 0-631-08280-8.
- Поовей, Марй. Тҳе Пропер Ладй анд тҳе Wоман Wритер: Идеологй ас Стйле ин тҳе Wоркс оф Марй Wоллстонеcрафт, Марй Шеллей, анд Жане Аустен. Чиcаго: Университй оф Чиcаго Пресс, 1984. ИСБН 0-226-67528-9.
- Равен, Жамес. Тҳе Бусинесс оф Боокс: Боокселлерс анд тҳе Энглиш Боок Траде. Неw Ҳавен: Яле Университй Пресс, 2007. ИСБН 0-300-12261-6.
- Саид, Эдwард W. Cултуре анд Империалисм. Неw Ёрк: Винтаге Боокс, 1993. ИСБН 0-679-75054-1.
- Тодд, Жанет. Тҳе Cамбридге Интродуcтион то Жане Аустен. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2006. ИСБН 978-0-521-67469-0.
- Wалдрон, Марй. Жане Аустен анд тҳе Фиcтион оф Ҳер Тиме. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1999. ИСБН 0-521-00388-1.
- Wилцҳире, Жоҳн. Реcреатинг Жане Аустен. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 2001. ИСБН 0-521-00282-6.
- Wилцҳире, Жоҳн. Жане Аустен анд тҳе Бодй: Тҳе Пиcтуре оф Ҳеалтҳ. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1992. ИСБН 0-521-41476-8.
Ҳаволалар
| Жане Аустен ҳақида Википедиянинг қардош лойиҳаларида кўпроқ билиб олинг | |
| Маъно ва таржималари Викилуғатда | |
| Медиа файллар Викиомборда | |
| Таълим ресурслари Викиверситетда | |
| Хабарлар Викиянгиликларда | |
| Иқтибос, мақол ва маталлар Викииқтибосда | |
| Асарлар матнлари Викиманбада | |
| Китоб ва дарсликлар Викикитобда | |
- Жане Аустеннинг қўлёзмалари, рақамли архив (Охфорд университети)
- А Мемоир оф Жане Аустен – Жамес Эдwард Аустен-Леигҳ
- Жане Аустен (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-04-04 санасида архивланган) Британия кутубхонасида
- Портал:Жане Аустен – эски Википедия портали Интернет Арчивеъда
Музейлар
- Жане Аустеннинг уй-музейи (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-05-29 санасида архивланган) (Чаwтон)
- Жане Аустен маркази (Батҳ)