Janubiy Arabiston protektorati sahifasining manbasini koʻrish

{{Tarixiy davlat
 |nomi                     = Janubiy Arabiston Protektorati
 |oʻz nomi                 = {{lang-en|Protectorate of South Arabia}}<br>{{lang-ar|محمية الجنوب العربي}}
 |holati                   = Britaniya protektorati
 |xarita                   = Protectorate of South Arabia in its region.svg
 |oʻlchami                  = 200px
 |izohi                    = Janubiy Arabiston Protektorati xaritasi
 <!-- |type_before              = agar bu koʻrsatkich andozada mavjud boʻlsa,
u holda deyarli quyidagini koʻrsatish lozim: «Davlat-asoschilar»,
aks holda uni oʻchiring, avtomatik ravishda koʻrsatiladi: «Oʻtmishdoshlari».-->
 |p1                       = Adan protektorati
 |flag_p1                  = Flag of Aden (1937–1963).svg
 |tashkil_topdi            = 1963
 |barham_topdi             = 1967
 <!-- |type_after               = agar bu koʻrsatkich andozada mavjud boʻlsa,
u holda deyarli quyidagini koʻrsatish lozim: «Tugatilgandan keyingi davlatlar…»,
aks holda uni oʻchiring, avtomatik ravishda koʻrsatiladi: «Vorislar».-->
 |s1                       = Yaman Xalq Demokratik Respublikasi 
 |flag_s1                  = Flag of South Yemen.svg
 |tili                     = [[Arabcha]]
 |valyutasi                = Sharqiy Afrika shillingi,<br>Janubiy Yaman dinori (1965—1967-yillar)
 |qoʻshimcha_koʻrsatkich     = Tarixiy davr
 |koʻrsatkich_tarkibi       = [[Sovuq urush]]
 |Bosqich1                 = 1963-yil 18-yanvar
 |Sana1                    = Tashkil topgan
 |Yil1                     = 
 |Bosqich2                 = 1967-yil 30-noyabr
 |Sana2                    = Tugatilgan
 |Yil2                     = 
}}'''Janubiy Arabiston protektorati''' ({{lang-en|Protectorate of South Arabia}}, {{lang-ar|محمية الجنوب العربي}}) — [[1963-yil]] [[18-yanvar]]dan [[1967-yil]] [[30-noyabr]]gacha mavjud bo‘lgan Buyuk Britaniyaning protektoratlaridan biri. Protektorat tarkibiga [[Buyuk Britaniya]] bilan mudofaa shartnomasi tuzgan [[sultonlik]]lar va [[amir]]liklar kiradi.

==Tarixi==
[[File:ProtectorateOfSouthArabiaMap.jpg|thumbnail|Janubiy Arabiston yarim orolining 1965-yildagi xaritasi]]
Janubiy Arabiston protektorati 1963-yil 18-yanvarda Adan protektoratining Janubiy Arabiston Federatsiyasiga qo‘shilmagan hududlaridan iborat bo‘lib va keng maʼnoda, lekin aniq emas, Adan protektoratining Sharqiy Adan protektorati deb nomlangan bo‘linmasiga to‘g‘ri keldi.

Protektorat tarkibiga uchta Vohidiy sultonligidan tashqari Xazramavt davlatlari Kasiri, Mahra va Quayti va Sharqiy Adan protektoratiga kirdi, Yuqori Yafa Gʻarbiy Aden protektoratida qoldi. 1967-yil 30-noyabrda Janubiy Arabiston protektorati tarqatib yuborildi va uning tarkibiga kiruvchi davlatlar tezda tanazzul bo‘ldi, bu esa ularning monarxiyalarining tugatilishiga olib keldi. Hudud 1990-yilda Yaman Respublikasi tarkibiga kirgan yangi mustaqil  [[Janubiy Yaman Xalq Respublikasi]] tarkibiga kiritildi.

==Davlatlari==
{| class="wikitable"
|+
!Bayroq
!Nomi
!Tashkil etilgan
!Qo‘shildi
!Izohlar
|-
|[[File:Flag of the Mahra Sultanate.svg|alt=|border|150x150px]]
|[[Mahra Sultonligi]]
|15-chi asr
|1886-yil
|eng sharqiy davlat, Ummon bilan chegaradosh
|-
|[[File:Kathiri flag.svg|alt=|border|150x150px]]
|[[Kasiri Davlati]]
|14-chi asr
|1888-yil
|eng shimoliy davlat, Saudiya Arabistoni bilan chegaradosh 
|-
|[[File:Flag of the Qu'aiti Sultanate from 1939 until 1967.svg|alt=|border|150x150px]]
|[[Quayti Davlati]]
|1858-yil
|1888-yil
|Markaziy davlat
|-
|[[File:Flag of the State of Upper Yafa.svg|alt=|border|150x150px]]
|[[Yuqori Yafa]]
|taxminan 1800-yil
|1903-yil
|Eksklav beshta shayxlikdan iborat edi: [[Al-Busi]], [[Al-Dubi]], [[Al-Hazrami]], [[Al-Muflihi]] va [[Al-Mausata]]
|-
|[[File:Flag of .svg|alt=|border|150x150px]]
|[[Al-Havra Shayxligi]]
|19-chi asr
|1890-yil
|
|-
|[[File:Flag of .svg|alt=|border|150x150px]]
|[[Al-Irqa Shayxligi]]
|19-chi asr
|1890-yil
|
|}
1960-yillarda Britaniya Adan protektoratining sobiq davlatlari birlashtirilib, 1967-yil 30-noyabrda mustaqil boʻlgan. [[Janubiy Yaman Xalq Respublikasi]] tashkil topdi. Janubiy Yaman keyinchalik Shimoliy Yaman bilan birlashib, 1990-yilda zamonaviy Yaman davlatini tashkil qildi.

==Hukmdorlar ro‘yxati==
{| class="wikitable sortable"
|-
! Davlat !! Hukmdor !! Taxtdan tushirilgan !! Sulolasi !! Hukmronlik !! {{abbr|Mnb.|Manba(lar)}}
|-
| {{flagicon image|Kathiri flag.svg}} [[Kasiri]]
!scope="row"| Husayn ibn Ali
| 1967-yil 2-oktyabr || Al-Kasiri || So‘nggi hukmron Sulton (1949–1967) || style="text-align:center;"|<ref name=>"Adenstates"</ref>
|-
| {{flagicon image|Flag of the Mahra Sultanate.svg}} [[Mahra]]
!scope="row"| Abdulloh ibn Ashur
| 1967-yil 16-oktyabr || Al-Mahri || So‘nggi hukmron Sulton (1966–1967) ||style="text-align:center;"|<ref name=>"Adenstates"</ref>
|-
| {{flagicon image|Flag of the Qu'aiti Sultanate from 1939 until 1967.svg}} [[Quayti]]
!scope="row"| G‘olib II
| 1967-yil 17-sentyabr || Al-Quayti || So‘nggi hukmron Sulton (1966–1967) || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|author=Soszynski, Henry|title=Shihr and Mukalla|work=Genealogical Gleanings |publisher=University of Queensland|url=http://uqconnect.net/~zzhsoszy/states/yemen/shihrmukalla.html|access-date=20 April 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090807112446/http://uqconnect.net/~zzhsoszy/states/yemen/shihrmukalla.html|archive-date=7 August 2009}}</ref><ref>{{Cite news|author=Kaaki, Lisa|title=The holy cities|url=http://arabnews.com/lifestyle/art_culture/article381639.ece|newspaper=Arab News|publisher=Saudi Research & Publishing Company|date=4 May 2011|access-date=28 May 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607082226/http://arabnews.com/lifestyle/art_culture/article381639.ece|archive-date=7 June 2011}}</ref>
|-
| {{flagicon image|Flag of the State of Upper Yafa.svg}} [[Yuqori Yafa]]
!scope="row"| Muhammad ibn Solih
| 1967-yil 29-noyabr || Harharah<ref>{{Cite book|title=A Collection of First World War Military Handbooks of Arabia, 1913–1917|volume=3|publisher=Archive Editions|year=1988|pages=84–93|isbn=978-1-85207-086-1}}</ref> || So‘nggi hukmron Sulton (1948–1967) || style="text-align:center;"|<ref name=>"Adenstates"</ref>
|}

==Yana qarang==
*[[Yaman Xalq Demokratik Respublikasi|Janubiy Yaman]]
==Manba==
*[http://www.alquaiti.com Al-Quayti Hazramavt qirollik oilasining rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200504193504/http://www.alquaiti.com/ |date=2020-05-04 }}
==Izoh==
{{Izoh}}