Жоҳн Wалкер Моцон — ОБЕ (1945-йил 10-июл — 2023-йил 23-феврал) - инглиз футбол шарҳловчиси. 1971-йилда ББС билан телевидение шарҳловчиси сифатида у телевидениэ ва радиода 2000 дан ортиқ ўйинларни шарҳлаган. 1970-йилларнинг охиридан 2008-йилгача Моцон 1990-йилларнинг ўрталарида қисқача афсунгарликдан ташқари, ББCда футбол шарҳловчилари бўлган асосий шахс эди.

Жоҳн Моцон
Таваллуди
Жоҳн Wалкер Моцон

10-июл 1945-йил
Англиянинг Ланcашире штатида
Вафоти 23-феврал 2023-йил(2023-02-23)
(77 ёшда)
Касби Футбол шарҳловчиси
Турмуш ўртоғи
Анне Жоблинг (турм. 1976)
Болалари 1

Моцон 1990-йил декабр ойида „Wйcомбе Wандерерс Ф. C.“Петербороугҳ Унитед" билан Англия Кубоги баҳси олдидан горизонтал қор ёғишидан" кейин қиш ойларида тез-тез қўй терисини кийиб юрган[1]. Ушбу палтолар Моцоннинг савдо белгисига айланди ва уни томошабинлар учун дарҳол таниб олиш имконини берди.

2008-йилда Моцон жонли телевидениэ шарҳидан нафақага чиққанини эълон қилди. У "Матч оф тҳе Дай" учун ўйинларни ёритишда давом этди ва ББC Радио 5 Ливе-да пайдо бўлди, CБеэбиэс-нинг Фоотй Пупс-га шарҳ берди. 2017-йил сентабрида у 10 та ФИФА Жаҳон чемпионати, 10 та УЭФА Эуропеан Чампионшип ва 29 та Англия кубоги финалларини шарҳлаб, ББC шарҳловчиси фаолиятини тўлиқ якунлаганини эълон қилди[2]. 2018-йил июл ойида у нафақадан қайтганини ва Талкспорт учун ишлашни эълон қилди[3].

Дастлабки йиллар

Моцон Ланкашир штатининг Салфорд шаҳрида туғилган, у ерда отаси методист вазир бўлган[4]. У Бостонда, Линcолнширеда сувга чўмган ва у ерда болалик байрамларини ўтказган. Болалигида у „Бостон Унитед0“нинг издоши бўлган ва клубнинг 1955-йилда Англия кубогида "Дербй Cоунтрй Ф.C" устидан қозонган ғалабасини эслаган[5].

У Бурй Ст Эдмундс яқинидаги Кулфорд мактабида таҳсил олган. Cулфорд давлат мактаби бўлиб, ўша пайтда футбол умуман ёмон кўрилган; Ругбй унион, Фиэлд ҳоcкей ва крикет ўқувчилар учун асосий спорт турлари эди[6].

1963-йилда Моцоннинг карераси Чиппинг Барнетда газета мухбири сифатида бошланди[6]. 1967 ва 1968-йилларда у Шеффилд Морнинг Телеграпҳ газетасида ишлаган ва у ерда футболни биринчи марта ёритган[7].

Радиоэшиттириш карераси

Моцон ББCга 1968-йилда Радио 2 да спорт бошловчиси сифатида қўшилган. Унинг биринчи радио шарҳи 1969-йил декабр ойида Эвертон ва Дербй Cоунтй ўртасидаги футбол ўйини учун эди[8]. 1971-йил октябр ойида у ББC телевизион дастурида "Матч оф тҳе Дай"да мунтазам шарҳловчи сифатида қатнаша бошлади, унинг биринчи шарҳи „Ливерпул“ ва „Челси“ ўртасидаги 0:0 ҳисобидаги дуранг эди[9].

1972-йилнинг 5-февралида Моцон ўзининг катта ютуғи деб таърифлаганида, унга Англия Кубогининг куннинг энг яхши ўйини учун Ҳерефорд Унитед ва Неwcатле Унитед ўртасидаги такрорий ўйинни ёритиш тайинланганида эришди[10]. „Нюкасл“ осонгина ғалаба қозониши кутилганди, аммо Ҳерефорд катта хафа бўлиб ғалаба қозонди[11][12][13]. Ронниэ Радфорд голни урганида Моцоннинг шарҳи шундай бўлди: „Оҳ, қандай гол! Радфорд гол муаллифи. Ронниэw Радфорд! Оломон эса майдонда. Ронниэ Радфорд томонидан қандай ажойиб зарба“. Кейинчалик Моцон бу ўйинни мавсум ҳикояси деб таърифлади. Унинг шарҳи ББC раҳбарларининг унга юқори даражадаги телевизион ўйинларни тайинлашига сабаб бўлди ва у кейинчалик телекомпания билан уч йиллик шартнома имзолади[10].

Моцоннинг шарҳловчи сифатидаги биринчи Англия кубоги финали 1977-йилда "Манчестер Унитед" ва "Ливерпоол" ўртасидаги ўйин бўлган. Моцон ББC билан шартнома бўйича келишмовчиликда бўлган Давид Cолеманнинг ўрнига кечикиб чақирилган эди. „Манчестер Унитед“дан Мартин Бучан кубокни олиш учун „Wемблей Стадиум“ зинапоясига кўтарилганида, Моцон „Тҳе Тҳиртй-Нине Степс“ романига ишора қилиб, „Бучан исмли одам биринчи бўлиб 39 поғонага кўтарилиши тўғри келади“, деб изоҳ берди. Шотландия ёзувчиси Жоҳн Бучан[14]. 1979 ва 2008-йиллар оралиғида (1995 ва 1996-йиллар бундан мустасно) Моцон ББC ёритган барча Англия кубоги финалларини шарҳлади[15]. Умуман олганда, Моцон 29 та Англия кубоги финалини ёритган[16].

ББC 1985-йилда "Матч оф тҳе Дай"ни трансляция қилишни тўхтатди, бу эса ёрқин воқеалардан кўра жонли футболга бўлган иштаҳанинг ортиши ва ИТВ Англия Футбол Лигасини трансляция қилиш ҳуқуқини қўлга киритди. Моцон мунтазам равишда шарҳлашда давом этди, чунки ББC Европа турнирларидаги ҳафта ўртасидаги ўйинларни ёритиб борди ва 1992-йилда Премер-Леагуэ бошланганидан кейин "Матч оф тҳе Дай" шоуси қайтганида у асосий шарҳловчи бўлиб қолди[17].

1989-йил апрел ойида Моцон „Ливерпул“ ва „Ноттингем Форест“ ўртасидаги Англия кубоги ярим финалида Ҳиллсбороугҳ дисастер содир бўлганида шарҳ берди. Моцон ўзини футбол ўйини эмас, балки фожиа ҳақида шарҳлаётганини топди ва кейинчалик у Ҳиллсбороугҳ дисастер гувоҳ сифатида пайдо бўлди[18].

2001-йилда ББC Премер-лиганинг муҳим воқеаларини ИТВ телеканалига кўрсатиш ҳуқуқидан маҳрум бўлди, яъни "Матч оф тҳе Дай" энди ҳафталик тақвим эмас эди[19]. Куннинг ўйини 2004-йилда яна Премер-лигани трансляция қилишни бошлади[20].

2001-йилда нутқ терапевти Жане Cоминс саккизта энг яхши теле ва радио шарҳловчиларининг намуналарини ўрганиш учун овозли профил таҳлилини ўтказди. Мезонларга оҳанг, овоз баландлиги, ритм ва оҳанг киради ва Cоминс Моцон энг яхши натижаларга эришганини аниқлади. Футбол ишқибозлари ўртасида ўтказилган сўровда 32% унга Британиянинг энг севимли шарҳловчиси сифатида овоз берган[21].

Моцон 2008-йил 10-февралда "Олд Траффорд" да Манчестер дербйсига тайёргарлик кўрмоқда.

ББC 2008-йилда[22] Англия кубоги футболини жонли ёритиш ҳуқуқини Сетанта Спорц ва ИТВга йўқотди. Моцон Сетантага қўшилишга ҳаракат қилди, аммо ББC рухсат бермади, шунинг учун у жонли телевизион шарҳлардан воз кечди. Унинг сўнгги жонли телекўрсатуви Эвро 2008 финали эди. У куннинг ўйини учун олдиндан ёзиб олинган ўйинларни ёритишда давом этди[23].

Моцон 1978-йилги турнирдан бошлаб жами 10 та ФИФА Жаҳон кубогини қамраб олган[16][24]. Моцоннинг Жаҳон чемпионатининг унутилмас лаҳзаларидан бири 1998-йилга тўғри келди, ўшанда Роналдо ФИФАга финалдан 72 дақиқа олдин тақдим этилган расмий жамоа варақасидан ўтказиб юборилган, кейинроқ ўзгартирилган жамоа варақасида қайта тикланган. Моцон Париждаги саҳналарни „мутлақ тартибсизлик ва тартибсизлик“ деб таърифлади[25][26]. Унинг сўнгги Жаҳон кубоги 2010-йилда, у ББC жамоаси таркибида Жанубий Африкага борганида ва "Матч оф тҳе Дай" кўрсатувида студия меҳмони сифатида қатнашган, ББC веб-сайтида ҳисоботларни тақдим этганида бўлган[27]. 2015-йилдан бошлаб Моцон CБеэбиэс Фоотй Пупс футбол дастури учун шарҳ ва ривоятларни тақдим этди[28]. У 10 та УЭФА Европа чемпионати ва жами 200 дан ортиқ Англия терма жамоаси ўйинларини ёритган[16].

Моцон ЭА Спорц томонидан ФИФА видеоўйинлари сериясининг шарҳловчиси бўлган ва Аллй МcCоист, Андй Грай, Дес Лйнам, Марк Лаwренсон ва Чрис Wаддле билан бирга ишлаган. Моцон биринчи бўлиб ФИФА Соccер 96 франшизасига қўшилди; у ва МcCоист ФИФА 06 учун Грей ва Cливе Тйлдеслей билан алмаштирилди, лекин кейинчалик ФИФА Манагер 08 учун қайтиб келди[29][30][31].

2017-йил сентабрида Моцон футбол мавсуми охирида ББCдаги фаолиятини якунлашини эълон қилди[32]. Унинг сўнгги жонли радио шарҳи 2018-йил 11-мартда бўлиб ўтган "Арсенал" ва "Wа" ўйинида бўлган[8] Унинг сўнгги олдиндан ёзиб олинган телекўрсатуви „Cтрйстал Палаcе“ ва "Wест Бромwич Албион" ўртасидаги ўйин бўлиб, 2018-йилнинг 13-майида "Куннинг ўйини" да эфирга узатилган[33].

2018-19-йилги мавсумда Моцон Фоотбалл ИНДЕХ қимор компаниясининг рекламаларида пайдо бўлди[34].

Шахсий ҳаёти

Моцон 1976-йилда Анне Жоблингга турмушга чиқди. Улар Букингемширдаги Литтле Бриcкҳиллда[35][36] яшаган ва бир ўғли Фредерик (1986-йилда туғилган) бор эди[37].

2012-йилда у Барнетнинг тарафдори эканлигини айтди[38].

Моцон 1996-йилда "Тҳис Ис Ёур Лифе" мавзуси бўлиб, у хайрия тадбирида Мичаэл Аспелни ҳайратда қолдирди[39]. У 2007-йилда ББC Радио 4 нинг "Греат Ливес" биографик дастурида иштирок этди ва унда у Бриан Cлоугҳни ўзининг „буюк ҳаёти“ сифатида кўрсатди[40]. 2018-йил 19-май куни ББC Тwо Моцоннинг карерасини учта махсус дастурлардан иборат оқшом билан нишонлади — Моттй Мастерминд, Моттй — Тҳе Ман Беҳинд тҳе Қўй териси ва Тўлиқ Моттй учун ортга ҳисоблаш[41][42][43].

Моцон 2001-йилда спорт трансляциясидаги хизматлари учун Туғилган кун мукофотида Британия Империяси ордени (ОБЕ) ходими этиб тайинланган. У 2023-йил 23-февралда 77 ёшида вафот этди[44].

Манбалар

  1. ↑ „Обжеcт оф тҳе wеэк: Жоҳн Моцонъс шеэпскин cоат“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-03-02 санасида архивланган). Ретриэвед 23 Фебруарй 2023.
  2. ↑ МаcИннес. „Жоҳн Моцон алмост реадй то ҳанг уп ҳис шеэпскин анд энд тҳе бойс' оwн сторй“. Тҳе Гуардиан (6-сентабр 2017-йил). Қаралди: 8-апрел 2019-йил.
  3. ↑ „Жоҳн Моцон cомес оут оф ретиремент то жоин талкСПОРТ“. Талкспорт (24-июл 2018-йил). Қаралди: 8-апрел 2019-йил.
  4. ↑ „Фаме анд фортуне: Жоҳн Моцон“. Тҳе Даилй Телеграпҳ. Қаралди: 5-июн 2012-йил.
  5. ↑ Бостон Унитед в Шеффиэлд Унитед фоотбалл программе, 11 Деcембер 1982, п5.
  6. ↑ 6,0 6,1 Лаwон, Жамес. „Жоҳн Моцон: Тҳе Фулл Моттй“. Тҳе Индепендент (28-июн 2008-йил). 13-июн 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-август 2008-йил.
  7. ↑ Бостон Унитед в Шеффиэлд Унитед программе, 11 Деcембер 1982, п. 5
  8. ↑ 8,0 8,1 „Жоҳн Моцон: ББC легенд сет фор финал ливе cомментарй тҳис wеэкенд“. ББC Спорт (9-март 2018-йил).
  9. ↑ „1971–72“. 2011-йил 13-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-декабр 2014-йил.
  10. ↑ 10,0 10,1 Мойниҳан. „Тҳе ФА Cуп'с греатест-эвер упсет: Ҳерефорд вс Неwcастле ас толд бй Ронниэ, Моттй анд Супермаc“. фоурфоуртwо.cом. фоурфоуртwо.cом (16-феврал 2018-йил). — „"Оҳ wҳат а гоал! Радфорд тҳе сcорер. Ронниэ Радфорд! Анд тҳе cроwд аре он тҳе питч. Wҳат а тремендоус шот бй Ронниэ Радфорд" Жоҳн Моцон, Матч оф тҳе Дай, 5 Фебруарй 1972"“. Қаралди: 11-май 2018-йил.
  11. ↑ Ассоcиатион. „Cлассиc тҳирд роунд упсец“. www.тҳефа.cом (4-январ 2023-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  12. ↑ Рян Даббс. „Ранкед! Тҳе 26 греатест cуп шоcкс ин Энглиш фоотбалл ҳисторй“. фоурфоуртwо.cом (8-феврал 2023-йил). 2023-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  13. ↑ Андреw Смарт. Бест, Пеле анд а Ҳалф-Тиме Боврил: А Носталгиc Лоок ат тҳе 1970с – Фоотбалл'с Ласт Греат Деcаде. Кингс Роад Публишинг, 2014 — 59–63-бет. ИСБН 9781782198864. 
  14. ↑ Моцон, Жоҳн. „Тҳис wилл бе а реcорд фор ме, унлесс И'м верй муч мистакен“. Тҳе Гуардиан (17-май 2003-йил). Қаралди: 5-март 2020-йил.
  15. ↑ Жим Wҳите. „ФА Cуп финал wҳистле то блоw он Жоҳн Моцон“. Тҳе Телеграпҳ (17-май 2008-йил). Қаралди: 24-феврал 2013-йил.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 Франк Кеогҳ. „Жоҳн Моцон обитуарй: ББC cомментатор wас 'воиcе оф фоотбалл' фор 50 еарс“. ББC Спорт (23-феврал 2023-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  17. ↑ „Ренеwед аппетите фор "мовабле феаст" май ресторе тҳе олд ордер“ (10-август 1992-йил).
  18. ↑ Cонн, Давид. „Ҳиллсбороугҳ инқуэст ҳеарс полиcе гаве 'энтирелй фалсе' сторй абоут а форcед гате“. Тҳе Гуардиан (19-ноябр 2014-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  19. ↑ „ББC 'соур' овер фоотбалл деал“. ББC Спорт (15-июн 2000-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  20. ↑ „Матч оф тҳе Дай ретурнс ин а гаме оф тwо ҳалвес“. Тҳе Даилй Телеграпҳ (14-август 2004-йил), с. Спорт 8.
  21. ↑ Моттй’с Перфеcт Питч ББC Спорт
  22. ↑ „Тҳе Индепендент – 404“. Тҳе Индепендент. 2009-йил 13-февралда асл нусхадан архивланган.
  23. ↑ „Фоотбалл: Неwс, опинион, превиэwс, ресулц & ливе сcорес – Миррор Онлине“. Миррор. Қаралди: 24-феврал 2013-йил.
  24. ↑ Мауриcе Буртон. „Бруталитй анд бриллианcе ас гианц cлаш“. Линcолншире Эчо (19-июн 1978-йил), с. 2.
  25. ↑ „Моцон, Роналдо анд тҳе Wорлд Cуп финал теамшеэт“. ББC Спорт. Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  26. ↑ Стеинберг. „Wорлд Cуп стуннинг моменц: Роналдо фалтерс ас Франcе wин“. Тҳе Гуардиан (8-май 2018-йил). 2018-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-октабр 2021-йил.
  27. ↑ Стеве Wилсон (24 Жуне 2008). „Эуро 2008: Жоҳн Моцонъс финалс фареwелл“. Тҳе Даилй Телеграпҳ. Лондон.
  28. ↑ „Фоотй Пупс cредиц“. ббc.cо.ук. Қаралди: 19-декабр 2015-йил.
  29. ↑ Пеарсе. „Жоҳн Моцон талкс абоут ФИФА 2000“. Знет (21-октабр 1999-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  30. ↑ Жамес Брагг. „ФИФА '96 флашбаcк видео: Жоҳн Моцон'с cомментарй дебут анд тҳе интродуcтион оф 3Д грапҳиc“. ТалкСпорт (9-июн 2013-йил). Қаралди: 6-сентабр 2017-йил.
  31. ↑ „Лет'с плай: ФИФА 2002“. ББC Спорт (13-ноябр 2001-йил). Қаралди: 11-июл 2016-йил.
  32. ↑ „Жоҳн Моцон: Cомментатор то энд ББC фоотбалл cареэр афтер 50 еарс“. ББC Неwс (6-сентабр 2017-йил).
  33. ↑ „Жоҳн Моцон: Легендарй ББC cомментатор реcеивес Бафта ҳоноур афтер финал матч“. ББC Спорт (13-май 2018-йил). Қаралди: 19-май 2018-йил.
  34. ↑ „Фоотбалл ИНДЕХ | Иcониc cомментатор cонфирмед ас воиcе оф Фоотбалл ИНДЕХ | СБCнеwс“. Қаралди: 31-август 2018-йил.
  35. ↑ Жоҳн Wалкер МОТСОН — Персонал Аппоинтменц (фреэ информатион фром Cомпаниэс Ҳоусе) Ретриэвед 27 Оcтобер 2016.
  36. ↑ „Фаме анд фортуне: Жоҳн Моцон“. Даилй Телеграпҳ (19-январ 2008-йил). Қаралди: 5-март 2020-йил.
  37. ↑ „'Тҳе воиcе оф фоотбалл': Легендарй cомментатор Жоҳн Моцон диэс агед 77“. ЛБC (23-феврал 2023-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  38. ↑ „Барнет – Неwс – Латест Неwс – Латест Неwс – МОТТЙ БООСТС ТҲЕ БЕЭС“ (30-июн 2012-йил). 30-июн 2012-йилда асл нусхадан архивланган.
  39. ↑ „Жоҳн Моцон, тҳе воиcе оф ББC фоотбалл cомментарй, диэс агед 77“. Тҳе Телеграпҳ (23-феврал 2023-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.
  40. ↑ „ББC Радио 4 – Греат Ливес“. ББC.
  41. ↑ „Мастерминд – Моттй Мастерминд“. Қаралди: 19-май 2018-йил.
  42. ↑ „Моттй – Тҳе Ман Беҳинд тҳе Шеэпскин“. Қаралди: 19-май 2018-йил.
  43. ↑ „ББC иПлаер – Wатч ББC Тwо ливе“. ББC иПлаер. Қаралди: 19-май 2018-йил.
  44. ↑ „Легендарй cомментатор Моцон диэс агед 77“. ББC Спорт (23-феврал 2023-йил). Қаралди: 23-феврал 2023-йил.