Jon (tushuncha) sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼnolari|Jon (maʼnolari)}}
'''Jon''' — [[odam]]ning ichki dunyosi toʻgʻrisidagi qarashlarni ifodalovchi tushuncha. Bu tushuncha tarixan oʻzgarib turgan. Kelib chiqishi inson va hayvon tanasida yashaydigan, [[uyqu]] vaqtida yoki [[oʻlim|oʻlgan]] vaqtda tanadan chiqib ketadigan alohida kuch haqidagi ibtidoiy tasavvurlarga borib taqaladi. [[Ibtidoiy jamiyat|Ibtidoiy odamlar]]ning tasavvurida jon qandaydir moddiy narsa (soya, qon, nafas va boshqa) deb qaralgan. [[Din]]iy tushunchalarga koʻra, jon — qandaydir jismsiz, oʻlmaydigan, tanadan mustaqil holda yashay oladigan nomoddiy kuchdir. Kishi tanida boʻlganda unga hayot baxsh etadi, u hech qachon oʻlmaydi, uni [[xudo]] ato qiladi va xudo qaytib oladi. Soʻng narigi dunyoda abadiy yashaydi. Tush koʻrish ham jonning tanadan vaqtincha koʻchishi bilan izohlanadi. Jon haqidagi fikrlar [[Sharq falsafasi]]da ham keng tarqalgan. [[Forobiy]], [[Ibn Sino]], [[Ibn Rushd]] taʼlimotlarida u inson tanasi bilan uzviy bogʻliq holda talqin etilgan. Forobiy jonni tanadan mustaqil ajratib qoʻyishni, uni tanadan tanaga koʻchib yuradi, degan taʼlimotni tanqid qildi.

[[Koinot]]ning yoppasiga jonliligi gʻoyasi ([[gilozoizm]]) olamiy jon haqidagi taʼlimotning asosi boʻldi ([[Platon]], neoplatonizm). [[Aristotel]] jonni tirik tanadan ajralmaydigan, faol maqsadga muvofiq ibtido ("shakl") deb bilgan. [[Panteizm|Panteistik]] qarashlarda jon yagona ruhiy substansiyaning alohida koʻrinishi sanaladi. Dekartning dualistik metafizikasi jon va tanni ikki mustaqil substansiyaga ajratadi. Hozirgi zamon [[psixologiya]]sida jon gʻayrishuuriylikni bildiradigan tushuncha sifatida ishlatiladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{chala}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->