Josef Masopust sahifasining manbasini koʻrish

{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Josef Masopust
 | tasvir             = Josef Masopust official photo.jpg
 | izoh               = Masopust [[1962-yilgi Oltin toʻp]] sovrini bilan
 | toʻliqism          = 
 | boʻyi              = {{boʻy|m=1.77}}
 | tavallud_sana      = {{tugʻilgan sanasi|df=yes|1931|2|9}}
 | tavallud_joyi      = Střimice, [[Chexoslovakiya]]
 | vafot_sana         = {{vafot sanasi va yoshi|df=yes|2015|6|29|1931|2|9}}
 | vafot_joyi         = {{vafotJoyi|Praga}}, Chexiya Respublikasi
 | pozitsiya          = [[Yarim himoyachi]]
 | youthyears1        = 1945—1950
 | youthclubs1        = [[:en:FK SIAD Most|ZSJ Uhlomost Most]]
 | yillar1            = 1950—1952
 | klublar1           = [[ZSJ Technomat Teplice]]
 | isht1              = 54
 | gollar1            = 10
 | yillar2            = 1952—1968
 | klublar2           = [[Dukla Prague]]
 | isht2              = 386
 | gollar2            = 79
 | yillar3            = 1968—1970
 | klublar3           = [[:en:K.V.V. Crossing Elewijt|Crossing Molenbeek]]
 | isht3              = 43
 | gollar3            = 9
 | totalcaps          = 483
 | totalgoals         = 98
 | milliyyillar1      = 1954—1966
 | milliyjamoa1       = [[Chexoslovakiya milliy futbol terma jamoasi|Chexoslovakiya]]
 | milliyisht1        = 63
 | milliygollar1      = 10
 | boshliqyillar1     = 1973—1976
 | boshliqklublar1    = [[Dukla Prague]]
 | boshliqyillar2     = 1976—1980
 | boshliqklublar2    = [[:en:1. FC Brno|Zbrojovka Brno]]
 | boshliqyillar3     = 1980—1984
 | boshliqklublar3    = [[:en:K.S.C. Hasselt|Hasselt]]
 | boshliqyillar4     = 1984—1987
 | boshliqklublar4    = [[Chexoslovakiya milliy futbol terma jamoasi|Chexoslovakiya]]
 | boshliqyillar5     = 1988—1991
 | boshliqklublar5    = [[Indoneziya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Indoneziya U19]]
 | boshliqyillar6     = 1992
 | boshliqklublar6    = [[:en:1. FC Brno|Zbrojovka Brno]]
 | boshliqyillar7     = 1993—1996
 | boshliqklublar7    = [[FK Pelikán Děčín]]
}}
[[File:Nehoda, Masopust, Viktor.jpg|thumb|upright=1.13|(l-r) [[Zdeněk Nehoda]], Masopust va [[Ivo Viktor]] 1974-yilda]]
[[File:Bobby Moore vs Josef Masopust 1963.jpg|thumb|upright=1.13|[[Bobby Moore]] (chapda) vs. Masopust. 1963-yilgi Angliya va Jahon terma jamoasi oʻrtasidagi futbol oʻyinida]]

'''Josef Masopust''' (1931-yil 9-fevral – 2015-yil 29-iyun) – [[Chexiya|chexiyalik]] professional [[futbolchi]] va [[Murabbiy (futbol)|murabbiy]]<ref>[http://news.sport-express.ru/2000-12-26/3679 Yozef Masopust – cheshskiy „Futbolist veka“]{{Oʻlikhavola|date=iyun 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Josef [[yarim himoyachi]] ampulasida oʻynagan. Chexoslovakiya terma jamoasining 1962-yilgi FIFA Jahon chempionati finaliga qadar yetib borishida yordam bergan asosiy oʻyinchilardan biri boʻlgan<ref name="marvellous">{{cite web |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=cze/news/newsid=144731.html |title=Czech pride in marvellous Masopust |publisher=UEFA |date=29 June 2015 |access-date=29 June 2015}}</ref>. Masopust terma jamoa tarkibida 63 marta maydonga tushib, oʻnta gol muallifi boʻlgan.

Josef 1962-yil [[Oltin toʻp|Yevropada yilning eng yaxshi futbolchisi]] deb topilgan<ref>[http://www.francefootball.fr/FF/ballon_or/bo_1962.html 1962 – JOSEF MASOPUST – LA PRIME AU COLLECTIF] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218142338/http://www.francefootball.fr/FF/ballon_or/bo_1962.html|date=2008-12-18}}</ref>. 2003-yil noyabr oyida [[UEFA]] yubileyini nishonlash uchun Masopust Chexiya futbol assotsiatsiyasi tomonidan soʻnggi 50 yildagi eng koʻzga koʻringan oʻyinchisi sifatida mamlakatining Oltin futbolchisi sifatida tanlangan. U 2004-yilning mart oyida [[Pele]] tomonidan hayotda yashayotgan [[FIFA 100|eng yaxshi 125 futbolchidan biri]] sifatida eʼtirof etilgan<ref>{{Cite web|url=http://www.radio.cz/de/artikel/114097|title=Fußballakademie in Most: Multikulturelle Zusammensetzung soll Lerneffekt optimieren|access-date=2009-10-26|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327053641/http://www.radio.cz/de/artikel/114097|deadlink=no}}</ref>. U barcha davrlarning eng buyuk yarim himoyachilaridan biri sifatida tan olingan.

== Terma jamoadagi faoliyati ==
Masopust xalqaro maydondagi debyutini 1954-yil oktyabr oyida Vengriya terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida oʻtkazgan. Josef Chexoslovakiya terma jamoasi tarkibida 1958-yilgi FIFA Jahon chempionatida ishtirok etgan. Guruh bosqichidan keyingi bosqichga oʻtish uchun oʻtkazilgan oʻyinda, Chexoslovakiya Shimoliy Irlandiya terma jamoasiga qarshi pley-off oʻyinida magʻlubiyatga uchragan. 1960-yilda 1955—1960-yillardan oʻtkazilgan Markaziy Yevropa xalqaro kubogini gʻolib sifatida yakunlagan. Chexoslovakiya [[Yevropa Millatlar kubogi 1960|1960-yilgi UEFA Yevropa futbol chempionati]]<nowiki/>ning yangi turniri yarim finalida [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|Sovet Ittifoqi]] terma jamoasiga magʻlub boʻlgan va uchinchi oʻrin uchun kechgan oʻyinda [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]]<nowiki/>ni 2-0 hisobida magʻlub etib bronza medal sohibi boʻlgan.

1962-yilda Masopust Chexoslovakiya terma jamoasinining asosiy yetakchi boʻlgan va 1962-yilgi FIFA Jahon chempionati finaliga qadar yetib borgan. Final oʻyinida Josef birinchi golni urgan, ammo [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] yakunda 3:1 hisobida gʻalaba qozongan va jahon chempioni boʻlgan<ref name="radio">{{cite web |first=Chris |last=Johnstone |url=http://www.radio.cz/en/section/czech-history/football-star-josef-masopust-and-his-army-team |title=Football star Josef Masopust and his army team |work=[[Radio Prague]] |date=1 February 2011 |access-date=20 December 2013}}</ref>. Jahon kubogi finalidagi oʻyini tufayli u 1962-yilda [[Oltin toʻp|Yevropaning eng yaxshi futbolchisi]] deb topildi.

Josef shuningdek, 1963-yilda Angliyaga qarshi jahon terma jamoasi tarkibida oʻynagan. Masopust 50 yoshli Matthewsning 1965-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlayotganida, [[Stanley Matthews]] bilan xayrlashuv oʻyinida Yevropa xalqaro XI tarkibida oʻynashga taklif qilingan. Chexoslovakiya [[FIFA Jahon chempionati 1966|1966-yilgi Jahon chempionati]] saralash bosqichida muvaffaqiyatsizlikka uchradi; Masopust saralash bosqichi davomida faqat bitta oʻyinda, 1965-yilning may oyida [[Ruminiya milliy futbol terma jamoasi|Ruminiya]]<nowiki/>ga qarshi 1:0 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda maydonga tushgan.

Uning soʻnggi terma jamoadagi ishtiroki 1966-yilning may oyida [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|Sovet Ittifoqi]]<nowiki/>ga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida boʻlgan. Umuman olganda, u milliy terma jamoasi safida 63 marta maydonga tushib, oʻnta gol urgan.

== Oʻyin uslubi ==
Faoliyatining dastlabki davrlarida Masopust chap qanot [[yarim himoyachi]] sifatida oʻynagan. 1962-yilgi jahon chempionati vaqtida u markaziy yarim himoyachi, tayanch yarim himoyachisi va himoyachi ampulasida oʻynashni boshlagan edi<ref name="telegraph">{{cite news |date=29 June 2015 |title=Josef Masopust, footballer – obituary |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11706308/Josef-Masopust-footballer-obituary.html |access-date=30 June 2015}}</ref>.

Masopust [[vengriya]]<nowiki/>lik [[József Bozsik]] bilan oʻxshash uslubdagi futbolchi edi; jamoasining asosiy kuchi va u ham hujumlarni yaratuvchi edi. Josef toʻpni mukammal nazorat qila olgan, himoyada toʻpni qaytarib olishda ham, raqibga qarshi driblingdan foydalanishda eng yaxshilaridan biri boʻlgan. Masopust ham Bozsik kabi jamoadoshlariga toʻpni yaxshi uzatuvchi edi. U raqiblarga qarshi kurashlarda zoʻr emas edi, lekin raqiblarining harakatlarini oldindan koʻrish va ularning uzatmalarini ushlab (qaytarib) qolish orqali oʻzining kamchiliklari oʻrnini toʻldirgan.

Chexoslovakiyaning himoyaviy „xavfsiz“ oʻyin uslubi falsafasiga bogʻliq holda, Masopustning hujumdagi harakatlari cheklangan edi. Josef shunnga qaramay terma jamoa tarkibida 63 oʻyinda oʻnta gol urishga muvaffaq boʻlgan. Klublar miqyosida Dukla Praga jamoasi safida 386 ta oʻyinda maydonga tushib, 79 ta gol urgan.

== Vafoti ==
[[Fayl:Masopust statue Juliska.jpg|thumb|[[Juliska stadioni]] tashqi maydonidagi Masopust haykali]]
Masopust 2015-yil 29-iyun kuni [[Praga]]<nowiki/>dagi uyida, 84 yoshida vafot etgan. Garchi oʻlim sababi aytilmagan boʻlsa-da, [[Chexiya televideniyesi]]<nowiki/>da uning uzoq davom etgan, jiddiy, maʼlum qilinmagan kasallik bilan kurashgani aytilgan<ref>{{Cite news |date=29 June 2015 |title=Czech football great Josef Masopust dies at 84 |website=[[Yahoo News]] |publisher=[[Yahoo]] |url=https://sports.yahoo.com/news/czech-football-great-josef-masopust-dies-84-103455584--sow.html |url-status=dead |access-date=29 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201040116/https://sports.yahoo.com/news/czech-football-great-josef-masopust-dies-84-103455584--sow.html |archive-date=1 December 2017}}</ref>.

Vafotidan avval Dukla jamoasining [[Juliska stadioni]] tashqi maydonida Masopust haykali qurilgan va 2011-yil iyun oyida ochilgan.

== Faoliyat statistikasi ==

=== Xalqaro ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Terma jamoa va yillar boʻyicha oʻtkazilgan oʻyinlar va gollar<ref name="rsssf">{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/masopust-intl.html |title=Josef Masopust – International Appearances |first=Jiří |last=Slavík |date=10 July 2003 |website=[[RSSSF]] |access-date=1 July 2015}}</ref>
!Terma jamoa
!Yil
!Oʻyinlar
!Gollar
|-
| rowspan="13" |[[Chexoslovakiya milliy futbol terma jamoasi|Chexoslovakiya]]
|1954
|1
|0
|-
|1955
|0
|0
|-
|1956
|10
|2
|-
|1957
|6
|0
|-
|1958
|10
|2
|-
|1959
|2
|0
|-
|1960
|6
|2
|-
|1961
|7
|1
|-
|1962
|11
|3
|-
|1963
|4
|0
|-
|1964
|4
|0
|-
|1965
|1
|0
|-
|1966
|1
|0
|-
! colspan="2" |Jami
!63
!10
|}

: ''Hisob va natijalar birinchi boʻlib Chexoslovakiyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni har bir Masopust golidan keyin natijani koʻrsatadi''<ref name="rsssf" />.

{| class="wikitable sortable"
|+Josef Masopust tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
! scope="col" |№
! scope="col" |Sana
! scope="col" |Joy va stadion
! scope="col" |Raqib
! scope="col" |Hisob
! scope="col" |Natija
! scope="col" |Musobaqa
|-
| align="center" |1
|1956-yil 10-may
|[[Charmilles stadioni]], [[Jeneva]], Shveysariya
|{{fb|SWI}}
| align="center" |6–1
| align="center" |6–1
|1955—1960 Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align="center" |2
|1956-yil 8-avgust
|[[Pacaembu stadioni|Estádio do Pacaembu]], São Paulo, Braziliya
|{{fb|BRA}}
| align="center" |1–3
| align="center" |1–4
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| align="center" |3
|1958-yil 30-avgust
|[[Strahov stadioni]], Praga, [[Chexoslovakiya]]
|{{fb|USSR}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–2
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| align="center" |4
|1958-yil 13-dekabr
|[[Luigi Ferraris stadioni]], [[Genuya]], Italiya
|{{fb|ITA}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–1
|1955—1960 Markaziy Yevropa xalqaro kubogi
|-
| align="center" |5
|1960-yil 1-may
|[[Strahov stadioni]], Praga, Chexoslovakiya
|{{fb|AUT}}
| align="center" |1–0
| align="center" |4–0
|[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| align="center" |6
|1960-yil 22-may
|[[Liya Manoliu stadioni]], [[Buxarest]], Ruminiya
|{{fb|ROU|1952}}
| align="center" |1–0
| align="center" |2–0
|1960-yilgi Yevropa chempionati
|-
| align="center" |7
|1961-yil 29-oktyabr
|[[Strahov Stadium]], Praga, Chexoslovakiya
|{{fb|Irlandiya}}
| align="center" |6–1
| align="center" |7–1
|1962-yilgi FIFA Jahon kubogi saralashi
|-
| align="center" |8
|1962-yil 17-iyun
|[[Estadio Nacional Julio Martínez Prádanos|Estadio Nacional]], [[Santyago]], Chili
|{{fb|BRA}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–3
|1962-yilgi FIFA Jahon kubogi finali
|-
| align="center" |9
| rowspan="2" |1962-yil 16-sentyabr
| rowspan="2" |[[Ernst-Happel stadioni|Praterstadion]], [[Vena (shahar)|Vena]], Avstriya
| rowspan="2" |{{fb|AUT}}
| align="center" |2–0
| rowspan="2" style="text-align:center" |6–0
| rowspan="2" |[[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik]]
|-
| align="center" |10
| align="center" |4–0
|}

== Yutuqlar ==
'''Dukla Praga'''<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910004756/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174738/profile.html |url-status=dead |archive-date=10 September 2015 |title=Czech Knight who wowed in '62 |publisher=FIFA |access-date=5 September 2016}}</ref>

* Chexoslovakiya Birinchi ligasi: 1953, 1956, 1957–58, 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1965–66
* Chexoslovakiya kubogi: 1960–61, 1964–65, 1965–66
* Xalqaro futbol ligasi: 1961-yil
* Amerika Challenge Kubogi: 1962, 1963, 1964

'''Chexoslovakiya'''

* Markaziy Yevropa xalqaro kubogi: 1955-60
* UEFA Evropa chempionati bronza medali: 1960-yil
* FIFA Jahon kubogi gʻolibi: 1962-yil

'''Individual'''

* Oltin toʻp: 1962-yil
* UEFA Yevropa chempionatining eng yaxshi jamoasi: 1960-yil<ref>{{cite news |date=1 February 2011 |title=1960 team of the tournament |website=UEFA |url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d7f20bc921c-495824f652eb-1000--euro-1960-team-of-the-tournament/?iv=true |access-date=14 May 2020}}</ref>
* FIFA Jahon chempionatining kumush toʻpi: 1962-yil
* FIFA Jahon chempionati yulduzlari jamoasi: 1962-yil
* Jahon futbol dunyosi XI: 1962, 1964<ref>{{Cite web |title=Eric Batty's World XI {{!}} The Sixties |url=http://beyondthelastman.com/2013/04/29/eric-battys-world-xis-the-sixties/ |website=Beyond the Last Man |date=29 April 2013 |access-date=5 September 2016}}</ref>
* ADN Sharqiy Yevropadagi mavsumning eng yaxshi futbolchisi: 1962<ref>{{cite web |url=http://ukrfootball.ua/news/albert-dzhayich-blohin-stoyichkov-levandovski-shcho-spilnogo |website=Ukrainian Football |title=Eastern European Footballer of the season |access-date=5 July 2024 |arxivsana=2016-03-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304200112/http://ukrfootball.ua/news/albert-dzhayich-blohin-stoyichkov-levandovski-shcho-spilnogo }}</ref>
* Yilning Chexoslovakiya futbolchisi: 1966-yil
* UEFA Chex Oltin futbolchisi: 2003-yil
* FIFA 100
* UEFA prezidenti mukofoti: 2014-yil<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/insideuefa/awards/president/index.html |title=UEFA President's Award |publisher=UEFA |access-date=28 August 2019}}</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
* [https://web.archive.org/web/20050415033643/http://www.praha6.cz/cestni_obcane/masopust.php Qisqacha biografiya] {{in lang|cs}}
* [https://web.archive.org/web/20081218142338/http://www.francefootball.fr/FF/ballon_or/bo_1962.html 1962-yil – JOSEF MASOPUST – KOLLEKTIV BONUS, France Football]

{{Navboxes
|title=Mukofotlar
|titlestyle=background: gold
|list1=
{{Oltin toʻp sohiblari}}
{{FIFA 100}}
{{UEFA yubiley mukofotlari}}
{{UEFA Prezidenti mukofoti}}
}}
{{Navboxes
|title=Chexoslovakiya terma jamoasi tarkiblari
|bg= #DD0000
|fg= white
|bordercolor=#0000cd
|list1=
}}
{{Navboxes
|title= Murabbiylik lavozimlari
|list1=
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Masopust, Josef}}
[[Turkum:1931-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:2015-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Chexoslovakiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Chexiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:UEFA Oltin futbolchilari]]
[[Turkum:Oltin toʻp sohiblari]]
[[Turkum:FIFA 100]]
[[Turkum:1958-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari]]
[[Turkum:1962-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari]]
[[Turkum:FK Teplice futbolchilari]]
[[Turkum:Dukla Prague futbolchilari]]
[[Turkum:Chexiyalik futbol murabbiylar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:K.V.V. Crossing Elewijt futbolchilari]]
[[Turkum:FK Dukla Prague futbolchilari]]
[[Turkum:FK Baník Most 1909 futbolchilari]]