Жуана Миранда Петрона (1842–1914) — Эквадорлик акушер ва Эквадорда биринчи аёл университет профессори.

Жуана Миранда Петрона

Жуана Миранда
Таваллуди 1842
Қуито, Эквадор
Вафоти 1914
Қуито, Эквадор
Таълими Cентрал Университй оф Эcуадор
Касби
  • Акушер
  • Тиббиёт ўқитувчиси
Фаолият йиллари 1860–1914
Турмуш ўртоғи
Жосé де Жесúс Араужо (турм. 1877)
Болалари 4
Веб-сайти Исидро Аёра Матернитети тарихи

Бола ва та'лим

Жуана Миранда Петрона беш фарзанднинг биринчиси эди. Ота-онаси Себастиана де ла Пулла Cортеза ва Жулиáн Санта Марíа Миранда бўлган. Унинг бувиси Франcисcа Миранда Венесуэладан бўлиб, Венесуэла мустақиллиги етакчиси Франcисcо де Миранда билан никоҳ орқали боғланган эди. Жулиáн онасига ҳурмат белгиси сифатида фарзандларига Миранда фамилиясини берган. Шунинг учун Жуана фамилияси Миранда бўлди, ота фамилияси Санта Марíа эмас[1].

Миранда Петрона 1850-йилларда Сан Жуан де Диос Хастахонасида ишлашни бошлади. У хизмат қилиш истаги, ота-онасининг намуналари ва Эквадор аҳолиси орасидаги қашшоқлик туфайли илҳомланган эди. Унинг ишлари кенг э'тирофга сазовор бўлди[2].

1861-йилда, 19 ёшида, Миранда Петрона Ҳоспитал де Cаридад ("Хайрия Хастахонаси") аббаси этиб тайинланди. Хастахона оддий беморлар билан бир қаторда қамоқдаги беморларни ҳам даволарди ва Миранда Петрона уларга ҳам шундай хизмат кўрсатди. Кейин, 1862-йилда, у маёр сержант бўлиб, Эквадор–Колумбия урушида армия билан ёрдам берди[1].

Президент Габриэл Гарcíа Морено Париждаги аёллар хастахонасидан ҳамшира Амелиа Сиóв де Безаcóнни Эквадорга олиб келиб, шунга ўхшаш хастахона яратиш ва акушерликни ўргатиш учун ишлатди. Миранда Петрона унинг талабаларидан бири эди. У биринчи курс битирувчилари билан ҳамшира дипломини олди. Сиóв де Безаcóн ўрнини эгаллаши режалаштирилган эди, аммо мактаб Гарcíа Морено ўлдирилгач ёпилди. Миранда Петрона қолган умрини мактабни қайта очишга бағишлади[манба керак].

Профессионал фаолияти

1866-йилда Жуана Миранда Патрона маошли ишга эга бўлди, бу ўша пайтда Китодаги аёл учун кам учрайдиган ҳол эди. У йилига 96 песо оларди[3]. Унинг касбий тажрибаси, шунингдек, кучли характери ҳам муваффақиятига ҳисса қўшди. Аёлларнинг ишлаш ҳуқуқини ҳимоя қилиш унинг фаолиятининг доимий жиҳати бўлди. 1870-йилда у Эквадор марказий университетига акушерликни ўрганиш учун тиббиёт факултетига кирди[4]. У 1874-йилда битирди. 1876-йилда у Чимборазо вилоятидаги ҳарбий хастахонанинг директори бўлди[манба керак].

Университетдаги бу акушерлик дарслари президент Гарcíа Морено режасининг бир қисми бўлган[5]. Миранда Петрона шундай хастахона директорлиги орзусида эди, аммо 1875-йилда Гарcíа Морено ўлдирилгач, бу режа амалга ошмади. Хастахона ёпилгач, у ва эри Эквадордан чиқиб кетишди.

1877–1878-йилларда Миранда Петрона Сантиагода ишлади[манба керак].

Кейин Эквадорга қайтиб, университет профессорлиги мақсадида ўқитишни бошлади. У Эквадорда биринчи аёл университет профессори бўлиб, Эквадор марказий университетида акушерлик дарсларини берди[4]. Бу касб аёллар касби деб қаралган. Шу сабабли, Амалий Акушерлик Мактаби ўша пайтда Эквадорда ягона аёл профессионал мактаби эди. Бош Кенгаш Миранда Петронани 1891-йил 4-майда профессор сифатида тайинлади. Унинг талабаларидан бири Исидро Аёра эди, кейинчалик Кито аёллар хастахонаси директори бўлади[6].

1899-йил 1-ноябрда Жуана Миранда Петрона Кито шаҳрида аёллар хастахонасини ташкил этди, дастлаб "Валлежо Родрíгуэз Асйлум" номи билан танилган[6]. 1900-йилда у Эквадор марказий университетида акушерлик факултети раиси лавозимига номзод бўлди ва 57 ёшида бу лавозимни эгаллади. 1900–1907-йилларда Миранда Петрона аёллар хастахонаси директори бўлди[7].

Шахсий ҳаёт

1877-йилда Жуана Миранда Петрона рассом Жосé де Жесúс Араужо билан турмуш қурган, улар тўрт фарзандли бўлган. Антонио Борреро ва Игнаcио де Веинтемилла ўртасидаги куч талашувлари туфайли улар 1870-йилларда қисқа муддатга Чилига қочишган[8].

Мероси

2005-йилда Эквадор марказий университетидаги Акушерлик мактаби Жуана Миранда Петрона номи билан аталган[9].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Cоэлло, Фреддй „Жуана Миранда, фундадора де ла Матернидад де Қуито“ (эс). Мариана Ландáзури Cамачо. 2025-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 20-июн.
  2. ↑ Cамачо, Мариана „1“, . Жуана Миранда (эс) Cарлос Ландáзури Cамачо, Адриана Грижалва де Дáвила: . Банcо Cентрал дел Эcуадор, 2004. 
  3. ↑ Cамачо, Мариана „1“, . Жуана Миранда (эс) Cарлос Ландáзури Cамачо, Адриана Грижалва де Дáвила: . Банcо Cентрал де Эcуадор, 2004 — 26-бет. 
  4. ↑ 4,0 4,1 „"Жуана Миранда…" о ла реcупераcиóн де ла мемориа“ (эс). Ла Ҳора Наcионал (2004-йил 3-август). 2021-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган.
  5. ↑ Cамачо, Мариана „1“, . Жуана Миранда (эс) Cарлос Ландáзури Cамачо, Адриана Грижалва де Дáвила: . Банcо Cентрал дел Эcуадор, 2004 — 45-бет. 
  6. ↑ 6,0 6,1 Вáсқуэз „3“, . Плуралисмо мéдиcо й парто биомéдиcо эн ла матернидад Исидро Аёра де Қуито (эс). ФЛАCСО, 2013 — 46–49-бет. Қаралди: 2019-йил 25-ноябр (2021-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган). 
  7. ↑ Cамачо, Мариана „3“, . Жуана Миранда (эс) Cарлос Ландáзури Cамачо, Адриана Грижалва де Дáвила: . Банcо Cентрал дел Эcуадор, 2004 — 90-бет. 
  8. ↑ Cамачо, Мариана „2“, . Жуана Миранда (эс) Cарлос Ландáзури Cамачо, Адриана Грижалва де Дáвила: . Банcо Cентрал дел Эcуадор, 2004. 
  9. ↑ „Ҳисториа дел ҳоспитал гинеcо обстéтриcо Исидро Аёра“. Министрй оф Публиc Ҳеалтҳ (Эcуадор). 2014-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-ноябр.