Kalan

Каланлар

[1] Калан ёки сув қундузи — сувсарлар оиласига мансуб йиртқич денгиз сутемизувчиси ҳисобланади.Тузилиши Танасининг узунлиги 1.3-1.4 метрни ташкил этади. Думининг узунлиги 30-36 см. Каланлар яхши сузади, танаси узунчоқ, тумшуғи тўмтоқ ва боши катта бўлади. Олдинги панжалари сузиш пардаларида кичкина бармоқлар жойлашган, орқа панжалари сузиш пардалари билан қопланган. Каланлар муқим кун кечирувчи жонивор бўлиб, умринингкўп қисмини сувда ўтказади. Қирғоққа фақатгина дам олиш учун ёки йиртқич балиқлар ҳужумидан ҳимояланиш учунгина чиқади. Каланлар тўда бўлиб яшайди. У қуруқликда судралиб ҳаракатланади. Бироқ хавф-хатар туғулганида сузиш тезлигини соатига 16 км гача оширади. 20-25м гача чуқурликка тушиб, (баъзан 50 м гача), сув тубида 5-8 дақиқа тура олади. Каланлар Тинч океанининг шимолида, қирғоқ бўйларида яшайди. Улар денгиз ўтлари, қисқичбақалар ҳамда майда балиқлар билан озиқланади. Каланлар бир йилда битта, баъзан иккитагача бола туғади. Оғирлиги 1,5-2,5 кг атрофида, узунлиги эса 55см гача етади. Каланлар ўртача 9-11 йил, камдан кам ҳоллардан — 20 йилгача яшайди.

О`рганилиши ва Тарихи

Денгиз оттерининг биринчи илмий тавсифи Георг Стеллер томонидан қилинган [2]. Георг Стеллер Витус Беринг қўмондонлиги остида Иккинчи Камчатка экспедициясида қатнашди. Экспедиция кемаси Қўмондон ороллари яқинида ҳалокатга учради ва денгизчилар 1741-1742 йиллар қишини ушбу архипелагнинг энг катта оролларида ўтказишга мажбур бўлдилар, кейинчалик у Беринг ороли деб номланди. Денгиз ҳайвонларини, хусусан, денгиз отларини овлаш туфайли экспедициянинг кўплаб аъзолари қишки энг оғир шароитларда омон қолишга муваффақ бўлишди (78 кишидан атиги 47 киши тирик қолди, ўлганлар орасида Берингнинг ўзи ҳам бор эди).Георг Стеллер экспедициянинг табиацҳуноси бўлиб, мунтазам ёзувлар олиб борди. 10 йил ўтгач, Стеллернинг ўлимидан сўнг, Император Фанлар академияси унинг „Де Бестиис Маринис ёки денгиз ҳайвонлари“ асарини нашр этди, унда оролнинг денгиз ҳайвонларининг батафсил тавсифи, шу жумладан жуда батафсил кўп саҳифали тавсиф мавжуд [3].. денгиз оттер.. 18-асрнинг ушбу нашри кейинги 200 йил давомида денгиз оттерларининг асосий манбасига айланди, чунки 20-асрнинг 30-йилларигача денгиз оттерини табиатда ҳеч ким ўрганмаган [4].

Тасниф

Ўлчамлари, яшаш муддати. Денгиз оттери нисбатан катта ҳайвондир: узунлиги бир ярим метрга этади, вазни — 45 кг. Эркаклар урғочиларга қараганда каттароқдир: улар одатда 35% оғирроқ ва 10% узунроқдир. Вояга этган эркакларнинг массаси 22 дан 45 кг гача, узунлиги 120 дан 150 см гача ўсади. Калифорния денгиз оттерининг катталар урғочилари 14 дан 36 кг гача, узунлиги 100 дан 140 см гача ўсади[5].Тана тузилиши

Бошнинг шакли ва танасининг умумий тузилиши жиҳатидан денгиз оттери дарё оттерига ўхшайди. Бироқ, денгиз оттерлари янада чўзилган ва анча массив силиндрсимон танага эга. Денгиз оттерларининг бўйни қисқа, қалин, боши юмалоқ, кичик қулоқлари ва узун вибриссалари билан. Денгиз оттерининг териси унинг устига сумка каби ўтириб, кўплаб бурмаларни ҳосил қилади.

Яна қаранг

Қо`шимча Манба^{[сайт ишламайди]}
Қо`шимча Манба
Махсус рус сайти орқали малумот о`қиш (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-04-08 санасида архивланган)
Ёу Тубе видео

Баҳодирова1907 (мунозара) 15:14, 8-Апрел 2023 (УТC)