Ziyosfera

Kampe

Кампе[1] (қадимги юнонча: Κάμπη) — юнон мифологиясидаги қаҳрамон, аёл йиртқич ҳайвон. У Кронос томонидан банди қилинган Тартарда Киклоплар ва Гекатонхеирларни қўриқлаган. У Титаномахияда уларнинг ёрдамига муҳтож бўлганида Зевс томонидан ўлдирилган[2][3].

Кампе
Мифология қадимги юнон мифологияси
Жинс аёл
Биринчи эслатма "Теогония"

Номи

Юнонча κάμπη сўзи капалак қурти ёки ипак қурти деган маънони англатади. Унинг этимологияси, эҳтимол, омофон (иккинчи бўғиндаги урғу билан) билан боғлиқ бўлиб, унинг асосий маъноси айланма дарё ва кенгроқ маънода ҳар қандай эгилишдир[1][4].

Мифологияси

Биринчи марта Киклоплар ва Гекатонхеирларнинг банди қилиниши ва кейинчалик озод этилиши Гесиоднинг „Теогониясида“[5] тасвирланган, аммо у ерда ҳеч қандай қўриқчи йўқ эди. Кампе билан боғлиқ воқеалар, эҳтимол, ҳозирда йўқолган „Титаномахиа“ достонида ва Псевдо-Аполлодор бу ҳақда ўз ҳикоясига асосланган орфик матнларда тасвирланган[6].

Гесихий Александрийский шоир Эпихарм милоддан аввалги В асрда Кампени денгиз йиртқич ҳайвони[7] (Кето номидан келиб чиқиб)[8] сифатида тасвирлаганлигини таъкидлаган[9].

Диодор Сицилийскининг ёзишича, маъбуд Дионис Ливиянинг Забирна шаҳри яқинида қароргоҳ қурганида, шаҳарни ваҳимага солиб, унинг кўплаб аҳолисини ўлдирадиган „ердан яралган йиртқич Кампе“ни учратиб ўлдиради[10]. Бу ҳикоя Татарлар Кампасидан илҳомланган бўлиши мумкин[1]. Аполлодор ҳам, Диодор ҳам Кампа ҳақида ҳеч қандай таъриф бермаган, лекин ВИ асрда юнон шоири Нонн Панополитанский[3] буни батафсил баён қилди: у „илон оёқли“ ва заҳарли эди, "эгри-бугри танасида у минглаб ҳайвонлар ва йиртқич ҳайвонлар юзларига эга эди… ", иккита боши Сфинга ва Скиллага ўхшарди, „ўртаси қиз кўринишида эди“, „жингалак соч ўрнига“ илонлар, „кўп сонли қўлларида“ узун тирноқлари бор, унинг кўкрагидан чов бурмаларгача денгиз махлуқларники каби бинафша рангдаги тангачалар бор эди, думи эса чаённики эди.

Ер гумбази кўтарилди, денгиз туби кўтарилди,

Агар у қора қанотини силкитиб учса,

Атрофда тўфонлар кўтарилди, бўронлар унга бўйсунди,

Бу татар қора қанотли қизнинг қорачиғидан

Унинг алангаси отилар, олов ёниб турарди!

Зевс уни чақмоқ билан уриб ҳалок қилди. Ноннинг тавсифи Гесиоднинг Тифон тавсифига ўхшайди („Теогониа“ 820 ва кейингилари)[1]. Ж. Э. Фонтенрозга кўра, бу ерда у ҳам бошқа ном билан аталувчи Ечидна эди, бу илоннинг хусусиятлари ва Сфинга ва Скилла[11] билан таққослаш билан кўрсатилган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Огден, Даниэл, Дракōн: Драгон Мйтҳ анд Серпент Cулт ин тҳе Греэк анд Роман Wорлдс, Охфорд Университй Пресс, 2013. ИСБН 978-0-19-955732-5
  2. ↑ Псевдо-Аполлодор. Библиотека, 1.2.1.
  3. ↑ 3,0 3,1 Леонҳард Счмитз. Cампе // Диcтионарй оф Греэк анд Роман Биограпҳй анд Мйтҳологй, эд. бй Смитҳ, Wиллиам. Волуме 2. Бостон, 1870, п. 593.
  4. ↑ Нонн Панополитанский. Деяния Диониса, ХВИИИ Архивная копия от 17 января 2020 на Wайбаcк Мачине, 236–264.
  5. ↑ Гесиод. Теогония, 154-159, 501-502, 624-629.
  6. ↑ Wест, М. Л., "'Эумелос': А Cоринтҳиан Эпиc Cйcле?" ин Тҳе Жоурнал оф Ҳеллениc Студиэс, 2002, вол. 122, п. 110 ЖСТОР 3246207 Архивная копия от 28 февраля 2020 на Wайбаcк Мачине.
  7. ↑ Гесихий Александрийский. Словар, К 614: „<κάμπη>• κῆτος παρὰ Ἐπιχάρμῳ“ (фрагмент 194 Эпихарма)
  8. ↑ Махимилиан Маер: Диэ Гигантен унд Титанен ин дер антикен Саге унд Кунст. Wеидманн, Берлин 1887. С. 232-234.
  9. ↑ Ҳард, Робин, Тҳе Роутледге Ҳандбоок оф Греэк Мйтҳологй: Басед он Ҳ.Ж. Росе'с "Ҳандбоок оф Греэк Мйтҳологй", Псйчологй Пресс, 2004, п. 68 Архивная копия от 6 января 2021 на Wайбаcк Мачине. ИСБН 9780415186360
  10. ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека, 3.72.2-3.
  11. ↑ Фонтенросе, Ж. Э. Пйтҳон: А Студй оф Делпҳиc Мйтҳ анд Иц Оригинс, Университй оф Cалифорниа Пресс, 1959, пп. 243-244. ИСБН 9780520040915. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi