Kampus
Кампус — талабалар шаҳарчаси анъанавий равишда коллеж ёки университет ва унга тегишли институт бинолари жойлашган ер. Одатда коллеж кампуси кутубхоналар, маърузалар заллари, турар жой заллари, талабалар марказлари ёки овқатланиш заллари ва паркга ўхшаш жойларни ўз ичига олади.
Замонавий кампус — бу илмий ёки академик бўлмаган маълум бир муассасага тегишли бинолар ва майдонлар тўплами. Масалан, Гооглеплех ва Аппле Кампус.
Этимологияси
Бу сўз лотинча „майдон“ сўзидан олинган бўлиб, биринчи марта 1774-йилда Ню-Жерси коллежининг (ҳозирги Принстон университети) Нассау залига туташ катта майдонни тасвирлаш учун ишлатилган[2]. Майдон Принстонни яқин атрофдаги кичик шаҳарчадан ажратиб турарди.
Баъзи бошқа Америка коллежлари кейинчалик ўз муассасаларида алоҳида соҳаларни тавсифлаш учун сўзни қабул қилдилар, аммо „талабалар шаҳарчаси“ ҳали бутун университет мулкини тасвирламаган эди. Мактабда кампус, бошқаси дала ва бошқаси ҳовли деб аталадиган жой ҳисобланади.
Тарихи
Талабалар шаҳарчаси анъанаси ўрта асрлардаги Европа университетларидан бошланган, уларда талабалар ва ўқитувчилар монастир муҳитида бирга яшаб, ишлаган[3]. Илмий ҳаётга мослашишнинг аҳамияти ҳақидаги тушунча кейинчалик Америкага кўчиб ўтди ва дастлабки мустамлакачилик таълим муассасалари Шотландия ва инглиз коллежлари тизимига асосланган эди[3].
Талабалар кампуси Европадаги монастир моделидан Қўшма Штатлардаги турли хил мустақил услублар тўпламига айланди. Дастлабки мустамлака коллежларининг барчаси хусусий буюртма билан қурилган, баъзилари Принстон университети кампуси каби якка биноларда жойлашган ёки Гарвард каби Америка қадриятларини акс эттирувчи монастир версиясида жойлашган[4]. Мамлакат бўйлаб кампус дизайни ҳам, коллежларнинг архитектураси ҳам кенг дунё тенденсияларига жавобан ривожланди[5][6], кўпчилиги турли хил замонавий, тарихий услублар ва тартибларни ифодалайди.
Фойдаланиш
Кампуснинг замонавий шакли ХХ аср давомида бутун институционал мулкни ўз ичига олган ҳолда кенгайтирилди, эски шакли ҳам баъзи жойларда 1950-йилларгача сақланиб қолди.
Офис бинолари
Баъзан бинолар билан бирга компания офис бинолари жойлашган ерлар ҳам кампуслар деб аталади. Вашингтоннинг Редмонд шаҳридаги Миcрософт кампуси бу фойдаланишнинг яхши намунасидир. Касалхоналар ва ҳатто аэропортлар баъзан ўзларининг тегишли муассасаларининг ҳудудини тавсифлаш учун бу атамадан фойдаланадилар.
Университетлар
Кампус сўзи Европа университетларига нисбатан ҳам қўлланган, гарчи баъзи бундай муассасалар (хусусан, Болония, Падуа, Оксфорд ва Кембриж каби „қадимги“ университетлар) кенг тарқалган эмас, балки университет шаҳарчасига ўхшаш шаҳар шароитидаги алоҳида биноларга эгалик қилиш билан тавсифланади. Кампус бинолар жойлаштирилган паркга ўхшаш майсазорларни ҳам ўз ичига олади.
Манбалар
- ↑ Турнер, Паул В.. Жосепҳ Рамéэ: Интернатионал Арчитеcт оф тҳе Револутионарй Эра. Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс, 1996 — 190-бет.
- ↑ Ҳарпер, Доуглас. "Cампус (н.)". Онлине Этймологй Диcтионарй. ҳттп://www.этймонлине.cом/индех.пҳп?терм=cампус. Қаралди: 20 Деcембер 2013.
- ↑ 3,0 3,1 Чапман, М. Перрй. Америcан Плаcес: Ин Сеарч оф тҳе Тwентй-фирст Cентурй Cампус. Греэнwоод Публишинг Гроуп, 2006 — 7-бет. ИСБН 9780275985233.
- ↑ Турнер, Паул Венабле. Cампус: Ан Америcан Планнинг Традитион. Cамбридге, Массачусетц: Тҳе МИТ Пресс, 1984.
- ↑ [1]. Cампус фром 1600. Ретриэвед 10 Април 2022.
- ↑ [2]. Модерн дай cампус. Ретриэвед 10 Април 2022.
Ҳаволалар
- Тҳе диcтионарй дефинитион оф cампус ат Wиктионарй
- Медиа релатед то Cампусес ат Wикимедиа Cоммонс