Карл Баррй Шарплесс (талаффузи: Карл Барри Шарплес; 1941-йил 28-апрел, Филаделфия, Пенсилвания, АҚШ) — америкалик кимёгар, кимё бўйича икки марта Нобел мукофоти совриндори. 2001-йилда Рёжи Ноёри ва Wиллиам Кноwлес билан бирга „фармацевтика саноатида қўлланиладиган тадқиқотлари — Оксидланиш-қайтарилиш реаксияларига хирал катализаторлар яратиш“[1] мавзусидаги илмий тадқиқоти учун тақдирланган. 2022-йилда Cаролйн Бертоззи ва Мортен Мелдал билан бирга клик кимёси ва биоортогонал кимёни ривожлантириш бўйича қилган ишлари учун мукофотланган. Шарплесс кимё бўйича Фредериcк Сангердан (1958 ва 1980) кейин икки марта Нобел мукофотига сазовор бўлган иккинчи олим бўлди.

Карл Баррй Шарплесс
Таваллуди 1941-йил 28-апрел (1941-04-28) (85 ёш)

Биринчи мукофоти, алкинларнинг энантиоселектив эпоксидланишини кашф этгани учун берилди. Бу реаксия Шарплесс энантиоселектив эпоксидланиш реаксияси деб аталади.

Биографияси

Филаделфияда жарроҳ Эдwин Дуллет Шарплесс (1911-2004) ва Эвелйн Шарплесс (Андерсон, 1916-1978) оиласида туг'илган[2]. Филаделфиядаги Квакер мактабида таҳсил олган. Немис тилини о'рганган[3].

1968-йилда Стенфорд университетида докторлик диссертациясини ёқлади. АҚСҲ Миллий Фанлар Академияси аъзоси (1985)[4].

Манбалар