Карл Эмери (италянча: Cарло Эмерй; 25.10.1848, Неапол — 05.11.1925, Болоня) — италян энтомологи, Болония университети профессори, йирик систиматик, замонавий мирмекология асосчиларидан бири. Чумолиларнинг 1000 дан ортиқ турлари ва кичик турларини ўрганган.

Карл Эмери
италянча: Cарло Эмерй

Карл Эмери
Таваллуди
Фуқаролиги Италия қироллиги
Соҳаси энтомолог, мирмеколог
Иш жойлари Болоня университети, Каляри университети
Илмий даражаси Фан доктори
Илмий унвони Профессор

Таржимаи ҳоли

1848-йил 25-октябрда Италиянинг Неапол шаҳрида туғилган. Унинг ота-онаси Швейсариядан (асли италияликлар) эди. У тиббиётни ўрганди ва 1872-йилда унинг биринчи мутахассислиги офталмология бўлди. Кейин у ўзини бутунлай энтомологияга бағишлади. Полиглот италян, франсуз, инглиз, немис ва испан тилларида бемалол сўзлаша олган, шу билан бирга рус тили ва бошқа тилларни маълум миқдорда билган. У чиройли чиза олган, мақолаларини ҳайвонларнинг расмлари билан тасвирлаган. 1878—1881-йилларда Сардинияда зоология профессори унвонини олган (Каляри университети, Сардиния). 1881-йилдан Болония университетининг зоология профессори бўлди. Кейинчалик Женевада ишлади. Аввал у қўнғизлар билан шуғулланди (Cолеоптера), кейин пардақанотли ҳашоратлар (Ҳйменоптера) бўйича тадқиқотлар олиб бориб, чумолилар бўйича энг йирик мутахассис бўлди. 1869—1926-йилларда у чумолиларнинг 130 авлоди ва 1057 турининг тавсифларини, шу жумладан Уицманнинг „Генера Инсеcторум“ (1910-1925) монографик сериясини нашр этди. 300 дан ортиқ нашрлар, жумладан, зоология бўйича дарслик (1904-йилда қайта нашр этилган), балиқ бўйича монографиялар (1880), илонлар анатомияси (1873) ва Лампйридаэ ўт қўнғизларининг биоглорити (1884), "Фауна Энтомологиcа Италиана Формиcидаэ (1926) ва „Беитрäге зур Монограпҳиэ дер палаэарктисчен Фауненгебиэтес Формиcиден“ (1908-1912)[1] асарлари муаллифидир.

1909-йилда К.Эмери Эмери қоидасини кашф этди, унга кўра ҳашаротлар орасидаги ижтимоий паразитлар (масалан, клептопаразитлар) асосан уларга яқин тур ёки жинснинг индивидларида паразитлик қилади[2][3]. Эмери реликт чумоли Анеуретус симони ЭМЕРЙ 1893-йилда — Шри-Ланка оролидан келган ноёб эндемикни[4] ва „лимон чумоли“ Мйрмелачиста счуман Эмерй 1890-йилда — Амазонкадан „Иблис боғлари“ нинг яратувчисини[5] кашф этди.

1906-йилда у Швейсарияда бўлганида, апоплексиянинг бир неча марта уриши натижасида унинг ўнг томони фалаж бўлиб қолди. Кейин чап қўли билан ёзиш ва чизишни ўрганди ва унинг барча асосий асарлари шундан кейин чиқди. 1925-йил 11-майда Болоняда вафот этди.

К. Эмери шарафига чумолиларнинг 30 дан ортиқ турлари, жумладан, Cардиоcондйла эмерй, Мелиссотарсус эмерй, Cепҳалотес эмерй, Дорйлус эмерй, Лептогенйс эмерй, Тапинома эмерянум, Темнотҳорах эмерй, Тетрамориум эмерйиа, Тетрамориум эмерйиа, Тетрамориум эмерйиа ва бошқа номлар берилган.

Меҳнатлари

300 дан ортиқ нашрлари чоп этилган.

  • Эмери, Карл. Зоология тўплами (И нашр. Болония: Заничелли, 1899; ИИ нашр. риведута э аccресcиута Бологна: Н. Заничелли, 1904; ИИИ нашр. 3. таҳрир. риведута э аccресcиута, Болоня: Н. Заничелли, 1911; ИВ нашр. cурата эд аccресcиута Алессандро Гиги, Болоня ва Каппелли, 1920).
  • Эмерй, C. Студии анатомик сулла Випера Редии. Милано, Г. Бернардони, 1873-йил.
  • Эмерй, C. Ла cорнеа деи песcи оссеи, алла морфологиа делл’оcчио деи вертебрати ҳиссаси. Палермо, Стаб. маслаҳат. Лао, 1878-йил.
  • Эмери, C. (1911). "Ҳименоптера. фам. Формиcидаэ. субфам. Понеринаэ. " Генера Инсеcторум 118: 1-125. Брухеллес, В. Вертенеуил ва Л. Десмет,
  • Эмери, C. (1921). "Ҳименоптера. фам. Формиcидаэ. субфам. Мйрмиcинаэ. [1-қисм]. " Генера Инсеcторум 174А: 1-94 + 7 та пластинка.
  • Эмери, C. (1922). "Ҳименоптера. фам. Формиcидаэ. субфам. Мйрмиcинаэ. [2-қисм]. " Генера Инсеcторум 174Б: 95-206.
  • Эмерй, C. (1924 („1922“)). "Ҳименоптера. фам. Формиcидаэ. субфам. Мйрмиcинаэ. [3-банд]. " Генера Инсеcторум 174C: 207-397.
  • Эмери, C. (1925). "Ҳименоптера. фам. Формиcидаэ. субфам. Формиcинаэ. " Генера Инсеcторум 183: 1-302.

Эслатмалар

  1. ↑ Wиллиам Мортон Wҳеэлер (1925). Обитуарй. Cарло Эмерй, Энтомологиcал Неwс, 36 : 318—320. ИССН 0013-872Х (он-лине)
  2. ↑ Соcиал Параситисм ин Анц
  3. ↑ Эмерй, C. Üбер ден Урспрунг дер дулотисчен, параситисчен унд мйрмекопҳилен Амеисен. Биологисчес Cентралблатт 29, 352—362 (1909)
  4. ↑ Эмерй, C. (1893). Унтитлед. Буллетин Бименсуэл де ла Соcиити Энтомологиқуэ де Франcе 61: ccлххв-ccлххвии.
  5. ↑ Фредериcксон, М. Э., Греэне, М. Ж., & Гордон, Д. (2005). Эcологй: 'Девил’с гарденс' бедевиллед бй анц. (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-02-22 санасида архивланган) Натуре 437: 495-6.

Адабиёт

  • Аноним 1925: [Эмери, C.] — Энтомологнинг ойлик журнали — (3) 61:209
  • Cонcи, C. 1975: Реперторио делле биография ва библиография дегли сcриттори ва cултори италиани ди энтомологиа. — Мем. соc. Энт. итал. — 48 1969 (4) 904-905
  • М. Алиппи Каппеллетти, " ЭМЕРЙ, Карло ". Ин : Дизионарио Биографиcо дегли Италиани, Рома : Иституто делл’Энcиcлопедиа Италиана, жилд. ХХХИВ, 1988-йил
  • Уилям Мортон Уилер (1925). некролоқ. Карло Эмери, Энтомологик янгиликлар, 36 : 318-320. ИССН 0013-872Х (онлайн)

Ҳаволалар