Karotin

б-каротиннинг 3 ўлчовли таёқ диаграммаси

Каротин сабзи тўқ сариқ рангга ва бошқа кўплаб мева ва сабзавотларнинг ва ҳатто баъзи ҳайвонларнинг рангларига таъсир қилади.

Нгоронгоро кратеридаги кичик фламинголар, Танзания . Ёввойи фламинголарнинг пушти ранги улар шўр сувли қисқичбақалар рационидан сўрилган астаксантин(каротиноид)га боғлиқ. Агар каротинсиз овқатланса, улар оқ рангга айланади.

Каротин лотинча cарота, „сабзи“ ) атамаси C ₄₀ Ҳ _х формуласига эга бўлган, ўсимликлар томонидан синтез қилинадиган, лекин умуман ишлаб чиқарилиши мумкин бўлмаган кўплаб тўйинмаган углеводородлар учун ишлатилади. Ҳайвонлар (қўзиқоринлардан синтез қилувчи генларни олган баъзи шира ва ўргимчак оқадилар бундан мустасно). Каротинлар фотосинтез учун муҳим бўлган фотосинтез пигментларидир. Каротинлар таркибида кислород атомлари мавжуд эмас. Улар ултрабинафша, бинафша ва кўк нурларни ўзлаштириб олади ва тўқ сариқ ёки қизил ёруғликни ва (паст консентрацияларда) сариқ нурни тарқатади.

Каротинлар сабзи тўқ сариқ ранги учун жавобгардир, бошқа кўплаб мевалар, сабзавотлар ва қўзиқоринларнинг ранглари учун ҳам(масалан, ширин картошка, чантерелле ва апелсин қовун қовунлари). Каротинлар, шунингдек, қуруқ барглардаги тўқ сариқ (лекин барча сариқ ранглар учун эмас) учун ҳам жавобгардир. Шунингдек, улар (пастроқ консентрацияларда) сут-ёғ ва сариёғга сариқ ранг беради. Одамлар ва товуқлар каби рангли каротиноидларни рангсиз ретиноидларга нисбатан ёмон ўзгартирувчи, ўтхўр ҳайвонлар турлари ўз диэтасининг ўсимлик қисмидан каротеноидни ушлаб туриши натижасида сариқ рангга эга тана ёғига эга.

Каротинлар ёруғлик энергиясини хлорофиллга ўтказиб, фотосинтезга ҳисса қўшадилар. Улар, шунингдек, фотосинтез жараёнида ҳосил бўлган кислород молекуласи О ₂ нинг қўзғатилган шакли бўлган ягона кислороддан энергияни сўришга ёрдам бериш орқали ўсимлик тўқималарини ҳимоя қилади.