Пир Панжал тизмаси ва Кашмир водийси кўрсатилган Кашмир минтақасининг сиёсий харитаси

Кашмир (кашмирча: कॅशीर, کٔشیٖر; догри: कश्मीर; ладахи: ཀཤམིར; балти: کشمیر; годжри: کشمیر; пунчи/чибхали: کشمیر; Шина: کشمیر; уйғурча: كەشمىر‎‎; деванагари: कश्मीर) – Ҳиндистон ярим оролининг шимоли-ғарбида жойлашган, тарихан Ҳимолай тоғларидаги собиқ вилоят бўлган баҳс-мунозарали ҳудуд. Кашмирнинг бўлиниши расмий чегара битимлари билан тасдиқланган эмас. Кашмир ўзи уни эгаллаб турган мамлакатлар, айниқса Ҳиндистон ва Покистон ўртасидаги зиддият манбаи ҳисобланади.

Кашмир шимолда Афғонистон, шарқда Хитойнинг Шинжон-Уйғур ва Тибет мухтор раёнлари, жанубда Ҳиндистоннинг Химачалпрадеш ва Панжоб штатлари, ғарбда эса Покистон билан чегарадош.

Бугунги кунда Кашмир амалда қуйидаги ҳудудларга бўлинган: Ҳиндистоннинг иккита иттифоқдош ҳудуди – Жамму ва Кашмир ҳамда Ладакҳ (умумий майдони 101 387 км², аҳолиси 12,5 миллион киши); ўзини ўзи эълон қилган, халқаро миқёсда тан олинмаган[1] Озод Кашмир давлати („эркин Кашмир“ деб ҳам аталади, майдони 13 000 км², аҳолиси 3,6 миллион киши); Покистон назоратидаги Гилгит-Балтистон вилояти („шимолий ҳудудлар“ сифатида ҳам танилган, майдони 72 500 км², аҳолиси 1 миллион киши); ва Хитой Халқ Республикаси бошқарувида бўлган Аксайчин ҳудуди (майдони 37 555 км², аҳолиси бир неча минг киши). Кашмирнинг жами майдони 222 236 км²ни ташкил этади.

Адабиётлар

Умумий тарих

Кашмир тарихи

Тарихий манбалар

  • Бланк, Жонаҳ. „Кашмир–Фундаменталисм Такес Роот“, Фореигн Аффаирс, 78.6 (Новембер/Деcембер 1999): 36–42.
  • Дреw, Федериc. 1877. Тҳе Нортҳерн Барриэр оф Индиа: а популар аccоунт оф тҳе Жаммоо анд Кашмир Территориэс wитҳ Иллустратионс; 1ст эдитион: Эдwард Станфорд, Лондон. Репринт: Лигҳт & Лифе Публишерс, Жамму. 1971.
  • Эванс, Алехандер. Wҳй Пеаcе Wонът Cоме то Кашмир, Cуррент Ҳисторй (Вол 100, Но 645) Април 2001 п. 170–175.
  • Ҳуссаин, Ижаз. 1998. „Кашмир Диспуте: Ан Интернатионал Лаw Перспеcтиве“, Натионал Институте оф Пакистан Студиэс.
  • Ирфани, Суроош, эд „Фифтй Еарс оф тҳе Кашмир Диспуте“: Басед он тҳе проcеэдингс оф тҳе Интернатионал Семинар ҳелд ат Музаффарабад, Азад Жамму анд Кашмир 24–25 Аугуст 1997: Университй оф Азад Жамму анд Кашмир, Музаффарабад, АЖК, 1997.
  • Жоши, Манож Лост Ребеллион: Кашмир ин тҳе Нинетиэс (Пенгуин, Неw Делҳи, 1999).
  • Кҳан, Л. Али Тҳе Кашмир Диспуте: А План фор Регионал Cооператион (Wайбаcк Мачине сайтида 17 Жануарй 2023 санасида архивланган) 31 Cолумбиа Жоурнал оф Транснатионал Лаw, 31, п. 495 (1994).
  • Книгҳт, Э. Ф. 1893. Wҳере Тҳреэ Эмпирес Меэт: А Нарративе оф Реcент Травел ин: Кашмир, Wестерн Тибет, Гилгит, анд тҳе аджоининг cоунтриэс. Лонгманс, Греэн, анд Cо., Лондон. Репринт: Ч’энг Wен Публишинг Cомпанй, Таипеи. 1971.
  • Книгҳт, Wиллиам, Ҳенрй. 1863. Диарй оф а Педестриан ин Cашмере анд Тҳибет. Ричард Бентлей, Лондон. Репринт 1998: Асиан Эдуcатионал Сервиcес, Неw Делҳи.
  • Кöчлер, Ҳанс. Тҳе Кашмир Проблем бетwеэн Лаw анд Реалполитик. Рефлеcтионс он а Неготиатед Сеттлемент (Wайбаcк Мачине сайтида 2 Април 2010 санасида архивланган). Кейноте спеэч деливеред ат тҳе „Глобал Дисcоурсе он Кашмир 2008.“ Эуропеан Парлиамент, Брусселс, 1 Април 2008.
  • Моорcрофт, Wиллиам анд Требеcк, Георге. 1841. Травелс ин тҳе Ҳималаян Провинcес оф Ҳиндустан анд тҳе Панжаб; ин Ладакҳ анд Кашмир, ин Пешаwар, Кабул, Кундуз, анд Бокҳара… фром 1819 то 1825, Вол. ИИ. Репринт: Неw Делҳи, Сагар Публиcатионс, 1971.
  • Неве, Артҳур. (Дате ункноwн). Тҳе Тоуристъс Гуиде то Кашмир, Ладакҳ, Скардо &c. 18тҳ Эдитион. Cивил анд Милитарй Газетте, Лтд., Лаҳоре. (Тҳе дате оф тҳис эдитион ис ункноwн – бут тҳе 16тҳ эдитион wас публишед ин 1938).
  • Стеин, М. Аурел. 1900. Калҳаṇаъс Рāжатараṅгиṇī–А Чрониcле оф тҳе Кингс оф Каśмīр, 2 волс. Лондон, А. Cонстабле & Cо. Лтд. 1900. Репринт, Делҳи, Мотилал Банарсидасс, 1979.
  • Ёунгҳусбанд, Франcис анд Молйнеух, Эдwард 1917. Кашмир. А. & C. Блаcк, Лондон.
  • Норелли-Бачелет, Патризиа. „Кашмир анд тҳе Cонвергенcе оф Тиме, Спаcе анд Дестинй“, 2004; ИСБН 0-945747-00-4. Фирст публишед ас а фоур-парт сериэс, Марч 2002 – Април 2003, ин 'Пракаш', а ревиэw оф тҳе Жагат Гуру Бҳагаваан Гопинатҳ Жи Чаритабле Фоундатион. Кашмир анд тҳе Cонвергенcе оф Тиме Спаcе анд Дестинй бй Патризиа Норелли Бачелет (Wайбаcк Мачине сайтида 28 Септембер 2007 санасида архивланган)
  • Муҳаммад Аюб. Ан Армй; Иц Роле & Руле (А Ҳисторй оф тҳе Пакистан Армй фром Индепенденcе то Каргил 1947–1999). Питцбургҳ: Роседог Боокс, 2005. ИСБН 0-8059-9594-3.

Манбалар

  1. ↑ „Азад Касмир“ (деадлинк). Энcйcлопæдиа Британниcа. 2019-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 19-апрел.

Ҳаволалар