Kashmir

Кашмир (кашмирча: कॅशीर, کٔشیٖر; догри: कश्मीर; ладахи: ཀཤམིར; балти: کشمیر; годжри: کشمیر; пунчи/чибхали: کشمیر; Шина: کشمیر; уйғурча: كەشمىر; деванагари: कश्मीर) – Ҳиндистон ярим оролининг шимоли-ғарбида жойлашган, тарихан Ҳимолай тоғларидаги собиқ вилоят бўлган баҳс-мунозарали ҳудуд. Кашмирнинг бўлиниши расмий чегара битимлари билан тасдиқланган эмас. Кашмир ўзи уни эгаллаб турган мамлакатлар, айниқса Ҳиндистон ва Покистон ўртасидаги зиддият манбаи ҳисобланади.
Кашмир шимолда Афғонистон, шарқда Хитойнинг Шинжон-Уйғур ва Тибет мухтор раёнлари, жанубда Ҳиндистоннинг Химачалпрадеш ва Панжоб штатлари, ғарбда эса Покистон билан чегарадош.
Бугунги кунда Кашмир амалда қуйидаги ҳудудларга бўлинган: Ҳиндистоннинг иккита иттифоқдош ҳудуди – Жамму ва Кашмир ҳамда Ладакҳ (умумий майдони 101 387 км², аҳолиси 12,5 миллион киши); ўзини ўзи эълон қилган, халқаро миқёсда тан олинмаган[1] Озод Кашмир давлати („эркин Кашмир“ деб ҳам аталади, майдони 13 000 км², аҳолиси 3,6 миллион киши); Покистон назоратидаги Гилгит-Балтистон вилояти („шимолий ҳудудлар“ сифатида ҳам танилган, майдони 72 500 км², аҳолиси 1 миллион киши); ва Хитой Халқ Республикаси бошқарувида бўлган Аксайчин ҳудуди (майдони 37 555 км², аҳолиси бир неча минг киши). Кашмирнинг жами майдони 222 236 км²ни ташкил этади.
Адабиётлар
Умумий тарих
- Босе, Сугата; Жалал, Аеша (2003), Модерн Соутҳ Асиа: Ҳисторй, Cултуре, Политиcал Эcономй, Лондон анд Неw Ёрк: Роутледге, 2нд эдитион. Пп. хиии, 304, ИСБН 978-0-415-30787-1.
- Броwн, Жудитҳ М. (1994), Модерн Индиа: Тҳе Оригинс оф ан Асиан Демоcраcй, Охфорд анд Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс. Пп. хиии, 474, ИСБН 978-0-19-873113-9.
- Cопланд, Иан (2002), Тҳе Принcес оф Индиа ин тҳе Эндгаме оф Эмпире, 1917–1947, Cамбридге Университй Пресс, ИСБН 978-0-521-89436-4, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Кҳан, Ясмин (2007), Тҳе Греат Партитион: Тҳе Макинг оф Индиа анд Пакистан, Неw Ҳавен анд Лондон: Яле Университй Пресс, 250 пагес, ИСБН 978-0-300-12078-3
- Кулке, Ҳерманн; Ротҳермунд, Диэтмар (2004), А Ҳисторй оф Индиа, 4тҳ эдитион. Роутледге, Пп. хии, 448, ИСБН 978-0-415-32920-0.
- Метcалф, Барбара; Метcалф, Тҳомас Р. (2006), А Cонcисе Ҳисторй оф Модерн Индиа (Cамбридге Cонcисе Ҳисториэс), Cамбридге анд Неw Ёрк: Cамбридге Университй Пресс. Пп. хххиии, 372, ИСБН 978-0-521-68225-1.
- Рамусаcк, Барбара (2004), Тҳе Индиан Принcес анд тҳеир Статес (Тҳе Неw Cамбридге Ҳисторй оф Индиа), Cамбридге анд Лондон: Cамбридге Университй Пресс. Пп. 324, ИСБН 978-0-521-03989-5
- Стеин, Буртон (2001), А Ҳисторй оф Индиа, Неw Делҳи анд Охфорд: Охфорд Университй Пресс. Пп. хив, 432, ИСБН 978-0-19-565446-2.
- Талбот, Иан; Сингҳ, Гурҳарпал (2009), Тҳе Партитион оф Индиа, Cамбридге Университй Пресс. Пп. хвиии, 206, ИСБН 978-0-521-76177-2
- Wолперт, Станлей (2006), Шамефул Флигҳт: Тҳе Ласт Еарс оф тҳе Бритиш Эмпире ин Индиа, Охфорд анд Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс. Пп. 272, ИСБН 978-0-19-515198-5.
Кашмир тарихи
- Босе, Сумантра (1997), Тҳе Чалленге ин Кашмир: Демоcраcй, Селф-Детерминатион анд а Жуст Пеаcе, САГЕ Публиcатионс, ИСБН 978-0-8039-9350-1, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Босе, Сумантра (2003), Кашмир: Рооц оф Cонфлиcт, Патҳс то Пеаcе, Ҳарвард Университй Пресс, ИСБН 978-0-674-01173-1, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Кеэнан, Бригид (2013), Травелс ин Кашмир, Ҳачетте Индиа, ИСБН 978-93-5009-729-8
- Корбел, Жосеф (1966) [1954], Дангер ин Кашмир (сеcонд-нашр), Принcетон Университй Пресс, ИСБН 9781400875238, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 27 Септембер 2016
- Ламб, Аластаир (1991) [фирст публишед 1991 бй Рохфорд Боокс], Кашмир: А Диспутед Легаcй, 1846–1990, Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0-19-577423-8, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Ламб, Аластаир (2002) [фирст публишед 1997 бй Рохфорд Боокс], Инcомплете Партитион: Тҳе Генесис оф тҳе Кашмир Диспуте, 1947–1948, Охфорд: Охфорд Университй Пресс, ИСБН 9780195797671, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Степанов Я., Конфликт в Индостане и соглашение в Ташкенте, М., 1966; ГопалСингх, География Индии, М., 1980; Сдасюк Г. В., Штати Индии, М, 1981. Темур Ғиёсов.
- Малик, Иффат (2005), Кашмир: Этҳниc Cонфлиcт, Интернатионал Диспуте, Охфорд Университй Пресс, ИСБН 978-0-19-579622-3, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Паниккар, К. М. (1930), Гулаб Сингҳ, Лондон: Мартин Ҳопкинсон Лтд
- Раи, Мриду (2004), Ҳинду Рулерс, Муслим Субжеcц: Ислам, Ригҳц, анд тҳе Ҳисторй оф Кашмир, C. Ҳурст & Cо, ИСБН 978-1850656616, қаралди: 15 Септембер 2020
- Рао, Апарна, муҳ. (2008), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, Маноҳар Публишерс & Дистрибуторс, ИСБН 978-81-7304-751-0, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Эванс, Алехандер (2008), „Кашмири Эхcептионалисм“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 713–741-бет
- Каw, Муштақ А. (2008), „Ланд Ригҳц ин Рурал Кашмир: А Студй ин Cонтинуитй анд Чанге фром Лате-Сихтеэнтҳ то Лате-Тwентиэтҳ Cентуриэс“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 207–234-бет
- Кҳан, Моҳаммад Ишақ (2008), „Ислам, Стате анд Соcиэтй ин Медиэвал Кашмир: А Ревалуатион оф Мир Саййид Али Ҳамадани'с Ҳисториcал Роле“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 97–198-бет
- Мадан, Т. Н. (2008), „Кашмир, Кашмирис, Кашмирият: Ан Интродуcторй Эссай“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 1–36-бет
- Рейнолдс, Натҳалèне (2008), „Ревиситинг Кей Эписодес ин Модерн Кашмир Ҳисторй“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 563–604-бет
- Wитзел, Мичаэл (2008), „Тҳе Кашмири Пандиц: Тҳеир Эарлй Ҳисторй“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 37–96-бет
- Зуцҳи, Читралека (2008), „Шринес, Политиcал Аутҳоритй, анд Религиоус Идентитиэс ин Лате-Нинетеэнтҳ анд Эарлй-Тwентиэтҳ-cентурй Кашмир“, ин Рао, Апарна (муҳ.), Тҳе Валлей оф Кашмир: Тҳе Макинг анд Унмакинг оф а Cомпосите Cултуре?, 235–258-бет
- Счаффер, Ҳоwард Б. (2009), Тҳе Лимиц оф Инфлуэнcе: Америcа'с Роле ин Кашмир, Броокингс Институтион Пресс, ИСБН 978-0-8157-0370-9, 17 Жануарй 2023да асл нусхадан архивланди, қаралди: 1 Жануарй 2017
- Счофиэлд, Виcториа (2003) [2000], Кашмир ин Cонфлиcт, Лондон анд Неw Ёрк: И. Б. Таурус & Cо, ИСБН 978-1860648984
- Сингҳ, Баwа Сатиндер (1971), „Ража Гулаб Сингҳ'с Роле ин тҳе Фирст Англо-Сикҳ Wар“, Модерн Асиан Студиэс, 5 (1): 35–59, дои:10.1017/с0026749х00002845, ЖСТОР 311654, С2CИД 145500298
- Зуцҳи, Читралекҳа (2004), Лангуагес оф Белонгинг: Ислам, Регионал Идентитй, анд тҳе Макинг оф Кашмир, C. Ҳурст & Cо. Публишерс, ИСБН 978-1-85065-700-2, қаралди: 15 Септембер 2020
Тарихий манбалар
- Бланк, Жонаҳ. „Кашмир–Фундаменталисм Такес Роот“, Фореигн Аффаирс, 78.6 (Новембер/Деcембер 1999): 36–42.
- Дреw, Федериc. 1877. Тҳе Нортҳерн Барриэр оф Индиа: а популар аccоунт оф тҳе Жаммоо анд Кашмир Территориэс wитҳ Иллустратионс; 1ст эдитион: Эдwард Станфорд, Лондон. Репринт: Лигҳт & Лифе Публишерс, Жамму. 1971.
- Эванс, Алехандер. Wҳй Пеаcе Wонът Cоме то Кашмир, Cуррент Ҳисторй (Вол 100, Но 645) Април 2001 п. 170–175.
- Ҳуссаин, Ижаз. 1998. „Кашмир Диспуте: Ан Интернатионал Лаw Перспеcтиве“, Натионал Институте оф Пакистан Студиэс.
- Ирфани, Суроош, эд „Фифтй Еарс оф тҳе Кашмир Диспуте“: Басед он тҳе проcеэдингс оф тҳе Интернатионал Семинар ҳелд ат Музаффарабад, Азад Жамму анд Кашмир 24–25 Аугуст 1997: Университй оф Азад Жамму анд Кашмир, Музаффарабад, АЖК, 1997.
- Жоши, Манож Лост Ребеллион: Кашмир ин тҳе Нинетиэс (Пенгуин, Неw Делҳи, 1999).
- Кҳан, Л. Али Тҳе Кашмир Диспуте: А План фор Регионал Cооператион (Wайбаcк Мачине сайтида 17 Жануарй 2023 санасида архивланган) 31 Cолумбиа Жоурнал оф Транснатионал Лаw, 31, п. 495 (1994).
- Книгҳт, Э. Ф. 1893. Wҳере Тҳреэ Эмпирес Меэт: А Нарративе оф Реcент Травел ин: Кашмир, Wестерн Тибет, Гилгит, анд тҳе аджоининг cоунтриэс. Лонгманс, Греэн, анд Cо., Лондон. Репринт: Ч’энг Wен Публишинг Cомпанй, Таипеи. 1971.
- Книгҳт, Wиллиам, Ҳенрй. 1863. Диарй оф а Педестриан ин Cашмере анд Тҳибет. Ричард Бентлей, Лондон. Репринт 1998: Асиан Эдуcатионал Сервиcес, Неw Делҳи.
- Кöчлер, Ҳанс. Тҳе Кашмир Проблем бетwеэн Лаw анд Реалполитик. Рефлеcтионс он а Неготиатед Сеттлемент (Wайбаcк Мачине сайтида 2 Април 2010 санасида архивланган). Кейноте спеэч деливеред ат тҳе „Глобал Дисcоурсе он Кашмир 2008.“ Эуропеан Парлиамент, Брусселс, 1 Април 2008.
- Моорcрофт, Wиллиам анд Требеcк, Георге. 1841. Травелс ин тҳе Ҳималаян Провинcес оф Ҳиндустан анд тҳе Панжаб; ин Ладакҳ анд Кашмир, ин Пешаwар, Кабул, Кундуз, анд Бокҳара… фром 1819 то 1825, Вол. ИИ. Репринт: Неw Делҳи, Сагар Публиcатионс, 1971.
- Неве, Артҳур. (Дате ункноwн). Тҳе Тоуристъс Гуиде то Кашмир, Ладакҳ, Скардо &c. 18тҳ Эдитион. Cивил анд Милитарй Газетте, Лтд., Лаҳоре. (Тҳе дате оф тҳис эдитион ис ункноwн – бут тҳе 16тҳ эдитион wас публишед ин 1938).
- Стеин, М. Аурел. 1900. Калҳаṇаъс Рāжатараṅгиṇī–А Чрониcле оф тҳе Кингс оф Каśмīр, 2 волс. Лондон, А. Cонстабле & Cо. Лтд. 1900. Репринт, Делҳи, Мотилал Банарсидасс, 1979.
- Ёунгҳусбанд, Франcис анд Молйнеух, Эдwард 1917. Кашмир. А. & C. Блаcк, Лондон.
- Норелли-Бачелет, Патризиа. „Кашмир анд тҳе Cонвергенcе оф Тиме, Спаcе анд Дестинй“, 2004; ИСБН 0-945747-00-4. Фирст публишед ас а фоур-парт сериэс, Марч 2002 – Април 2003, ин 'Пракаш', а ревиэw оф тҳе Жагат Гуру Бҳагаваан Гопинатҳ Жи Чаритабле Фоундатион. Кашмир анд тҳе Cонвергенcе оф Тиме Спаcе анд Дестинй бй Патризиа Норелли Бачелет (Wайбаcк Мачине сайтида 28 Септембер 2007 санасида архивланган)
- Муҳаммад Аюб. Ан Армй; Иц Роле & Руле (А Ҳисторй оф тҳе Пакистан Армй фром Индепенденcе то Каргил 1947–1999). Питцбургҳ: Роседог Боокс, 2005. ИСБН 0-8059-9594-3.
Манбалар
- ↑ „Азад Касмир“ (деадлинк). Энcйcлопæдиа Британниcа. 2019-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 19-апрел.
Ҳаволалар
| Викииқтибосда Кашмирга тегишли иқтибослар мавжуд. |
| Викиомборда „Кашмир“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
| Викисаёҳатда учун саёҳат қўлланмаси мавжуд Кашмир. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |