Kastamonu
Кастамону — Туркия Республикасининг Кастамону вилоятининг маркази ҳисобланади. 2000-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, шаҳр аҳолиси 102,059 киши бўлиб, шундан 64,606 нафари шаҳар марказида истиқомат қилади[1][2]. (2010-йилда шаҳар маркази аҳолиси — 91,012 киши бўлган[3].) Шаҳар 1,834 км2-майдонни эгаллайди ва 904 м баландликда жойлашган[4].
Кастамону | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
| 41°22′35″Н 33°46′35″Э / 41.37639°Н 33.77639°Э | |
| Мамлакат | Туркия |
| Ҳукумат | |
| • Ҳоким | Галип Видинлиоğлу |
| Майдон | 183,404 км2 (70,813 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 390 м |
| Расмий тил(лар)и | туркча |
| Аҳолиси (2012) |
96,217 |
| Зичлиги | 70 киши/км2 |
| Конфессиявий таркиб |
|
| Вақт минтақаси | УТC+3 |
Тарих
Шаҳарга милоддан аввалги ХВИИИ асрда асос солинган деб тахмин қилинади. Шаҳар Рим империяси даврида Тимонион (юнончада: Τιμόνιον) номи билан аталган.
Шаҳар номининг ўзгариши Х асрга тўғри келади. Византия императори Исаак И Комненоснинг отаси бўлган машҳур саркарда Мануэл Эротикос Комненосга император Василий ИИ Кастамону атрофидаги ерларни берган. Кейин Мануэл Эротикос Комненос у ерда Кастра Комненон (Κάστρα Κομνηνῶν) номли қалъа қурдирди. Кастра Комненон номи Кастамоне деб қисқартирилган, кейин эса Кастамони ва Кастамону номи билан туркийлашган[5].
Ибн Баттута шаҳарга ташриф буюриб, уни „энг катта ва энг яхши шаҳарлардан бири, бу ерда товарлар кўп ва нархлар паст“ деб ёзиб қолдирган. У бу ерда қирқ кун яшаган[6].
Шаҳарнинг машҳур сўфий авлиёси Шайх Шабон Велий бўлган[7][8].
Шаҳар ўрта асрларда Cандароğулларı беклиги ва Çобаноğулларı беклигининг пойтахти вазифасини бажарган.
Иқтисодий тарихи
ХХ аср бошларида Кастамону атрофида никел қазиб олинган[9].
Таълим
Кастамонуда 2006-йилда олдин Анқара университети ва Гази университети қошида бўлган мавжуд коллежлар, мактаблар ва институтларни ўз ичига олган Кастамону университети ташкил этилган. Кастамонудаги таниқли ўрта мактабл: Абдурраҳмон Паса Лисеси бўлиб, шунингдек, Кастамону Лисеси сифатида ҳам танилган. Ушбу лцей Усмонлилар империясининг охирида Онадўлида ташкил этилган биринчи замонавий ўрта мактаб ҳисобланади. Кастамону Мустафо Кая Лисеси Истанбул, Анқара ва Измирдан сўнгра Туркиядаги энг муваффақиятли ўрта мактаблардан бири саналади.
Аҳолиси
| Йил | Умумий | Шаҳар маркази | Шаҳар атрофи |
|---|---|---|---|
| 1965[10] | 67.093 | 23.485 | 43.608 |
| 1970[11] | 79.279 | 29.338 | 49.941 |
| 1975[12] | 80.099 | 29.993 | 50.106 |
| 1980[13] | 88.321 | 35.464 | 52.857 |
| 1985[14] | 98.109 | 46.986 | 51.123 |
| 1990[15] | 94.279 | 51.560 | 42.719 |
| 2000[16] | 102.059 | 64.606 | 37.453 |
| 2007[17] | 115.332 | 80.582 | 34.750 |
| 2008[18] | 115.871 | 80.946 | 34.925 |
| 2009[19] | 119.867 | 86.085 | 33.782 |
| 2010[20] | 123.972 | 91.012 | 32.960 |
| 2011[21] | 125.787 | 93.347 | 32.440 |
| 2012[22] | 128.537 | 96.217 | 32.320 |
| 2013[23] | 132.710 | 98.456 | 34.254 |
| 2014[24] | 137.391 | 103.724 | 33.667 |
| 2015 | 140.944 | 110.908 | 30.036 |
| 2016 | 146.103 | 114.131 | 31.972 |
| 2017 | 145.754 | 116.737 | 29.017 |
| 2018 | 148.931 | 118.282 | 30.649 |
| 2019 | 152.553 | 124.454 | 28.099 |
| 2020 | 151.500 | 124.018 | 27.482 |
Изоҳ: 1987-йилда İҳсангази шаҳарчасининг ажралиб чқиши ортидан, шаҳар аҳолиси камайган
Иқлим
Кастамону қиши совуқ ва ёзи илиқ бўлган нам континентал иқлимга эга. Ёғингарчилик йил давомида бир текис тақсимланиб, баҳор ойларида сезиларли ўсиш кузатилади.
| Кастамону шаҳри иқлими | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Кўрсаткич | Ян | Фев | Март | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ной | Дек | Йил |
| Мутлақ максимал, °C | 17,3 | 21,1 | 27,8 | 31,4 | 35,1 | 37,5 | 42,2 | 40,2 | 39,3 | 32,5 | 24,7 | 21,1 | 42,2 |
| Ўртача максимал, °C | 3,6 | 6,9 | 11,5 | 17,0 | 21,7 | 25,3 | 28,8 | 29,1 | 24,6 | 18,7 | 11,2 | 4,8 | 16,9 |
| Ўртача ҳарорат, °C | −0,6 | 1,1 | −4,8 | 9,5 | 14,2 | 17,7 | 20,5 | 20,5 | 16,2 | 11,2 | 4,9 | 0,7 | 10,1 |
| Ўртача минимал, °C | −3,8 | −3,1 | −0,4 | 3,4 | 7,7 | 11,0 | 13,0 | 13,1 | 9,5 | 5,9 | 0,5 | −2,4 | 4,5 |
| Мутлақ минимал, °C | −26,9 | −22,3 | −19,7 | −8,5 | −3,6 | −0,2 | 3,8 | 0,9 | −1,5 | −7,5 | −19,3 | −23,7 | −26,9 |
| Ёғингарчилик меъёри, мм | 29,4 | 28,1 | 38,5 | 50,5 | 77,9 | 89,6 | 36,0 | 38,2 | 38,7 | 34,8 | 27,5 | 36,1 | 525,3 |
| Манба: Туркия давлат метеорология хизмати[25] | |||||||||||||
Транспорт
Кастамону асосий автовокзали Туркиянинг кўпгина йирик шаҳарларига автобус қатновига эга. Кастамону аэропорти фаол хизмат кўрсатади. Кастамону, шунингдек, Ғарбий Қора денгиз минтақаси учун асосий темир йўл пункти ҳисобланади.
Таниқли маҳаллий инсонлар
- Латифî (1491-1582), Усмонли ёзувчиси
- Иован Цаоус (Йианнис Эитзиридис) (1893-1942), юнон мусиқачи ва композитор
- Оğуз Атай (1934-1977), романнавис
- Рıфат Илгаз (1911-1993), романнавис
- Ҳалит Акмансü (1883-1923), Усмонли ва Туркия қўшинларида ҳарбий офицер
Галирея
-
Шаҳар маркази -
Кастамону мактаб биноси -
Кастамону университети -
Тарихий турк уйи -
Мақбара -
Насрулла масжиди -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи -
Куре тоғлари миллий боғи
Манбалар
- ↑ Туркиш Статистиcал Институте. „Cенсус 2000, Кей статистиcс фор урбан ареас оф Туркей“ (тр) (ХЛС). 27-сентабр 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 17-ноябр. (WебCите сайтида 2007-07-22 санасида архивланган)
- ↑ ГеоҲиве. „Статистиcал информатион он Туркей'с административе униц“. Қаралди: 2008-йил 22-ноябр.
- ↑ Статистиcал Институте[сайт ишламайди]
- ↑ Статоидс. „Статистиcал информатион он дистриcц оф Туркей“. Қаралди: 2008-йил 22-ноябр.
- ↑ Рунcиман, пп. 54-55
- ↑ Баттутаҳ, Ибн. Тҳе Травелс оф Ибн Баттутаҳ. Лондон: Пиcадор, 2002 — 117-бет. ИСБН 9780330418799.
- ↑ „ŞÂБÂН-ı ВЕЛÎ - ТДВ İслâм Ансиклопедиси“ (тр). исламансиклопедиси.орг.тр. Қаралди: 2020-йил 11-сентябр.
- ↑ „Лалуаск: Şабан-ı Вели“. 2020-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ Протҳеро, Г.W.. Анатолиа. Лондон: Ҳ.М. Статионерй Оффиcе, 1920 — 106-бет.
- ↑ „1965 генел нüфус сайıмı верилери“ (туркчаэриşимтариҳи=2012-йил 3-ноябр). Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „1970 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „1975 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „1980 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „1985 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „1990 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2000 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2007 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2008 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2009 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2010 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2011 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2012 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2013 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „2014 генел нüфус сайıмı верилери“. Тüркие İстатистик Куруму. 2021-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „Ресми İстатистиклер: İллеримизе Аит Мевисм Нормаллери (1991–2020)“ (тр). Туркиш Стате Метеорологиcал Сервиcе. Қаралди: 24-апрел 2021-йил.