Kaznet
Казнет (қозоқча: Қазнет, инглизча: Казнет) – Қозоғистоннинг юқори даражали домен номларидан фойдаланган ҳолда Интернетга киришни шунингдек, Қозоғистон ҳудудида электрон ресурсларни жойлаштиришни таъминлайдиган ахборот технологиялари ва инфратузилмалари тўплами[1].
Тарихи
- 1994 йил 19 сентябрда РелcомСЛ ЛЛП (Семипалатинск) миллий юқори даражадаги .кз доменини расман рўйхатдан ўтказди;
- 1997-йилда Қозоғистон веб-сайти 1997-йилда Бусинесс Wебсите халқаро танловида биринчи халқаро мукофотни олди. Энди мавжуд бўлмаган лойиҳа ғолиблардан бири бўлди;
- 1998-йил июн ойида Интернетда қозоқ тилидаги биринчи веб-сайт пайдо бўлди – МН-АС РК физика-техника институти;
- 1998-йил сентабр ойидан бошлаб Қозоғистонда Интернет тармоғи орқали узлуксиз радио эшиттириш йўлга қўйилган – РеалАудио технологиясидан фойдаланган ҳолда ГCТ Алматйтелеcом сервери орқали Олмаота шаҳар радиоэшиттириш марказидан дастурларни эшиттириш;
- 1999-йилда ИАНА халқаро ташкилоти Қозоғистон тармоқ ахборот марказини .кз юқори даражадаги домен номини сақлаш бўйича менежер этиб тайинлади. 2017-йил охирида оммавий ахборот воситаларида янги КазНИC маълумотлар маркази қурилиши тугаллангани ҳақида хабар берилди ;
- 2004-йил – Қозоғистон Республикаси Ахборот ва коммуникациялар агентлиги (АИС) бошқаруви остидаги .кз домен номлари реэстрини де-юре ўтказиш;
- 2005-йил 1-октябрдан бошлаб иккита ташкилот .кз доменини бошқаради ва тартибга солади: де-факто – доменнинг техник томони учун мас’ул бўлган Қозоғистон тармоқ ахборот маркази (КазНИC) ва де-юре – Қозоғистон. Миллий доменни ривожлантиришнинг рўйхатга олиш қоидалари ва мафкурасини ишлаб чиқиш учун мас’ул бўлган ИТ-компаниялар ассоциацияси ;
- 2008-йил 17-апрелда "КазCонтент" ОАЖ Интернет тармоғининг Қозоғистон сегментини шакллантириш ва ривожлантириш, шу жумладан тармоқ ахборот ресурсларини ривожлантириш, ахборот-коммуникация инфратузилмасини ташкил этиш, инвестициялар ва инновацияларни рағбатлантириш соҳасидаги давлат вазифаларини амалга ошириш учун ташкил этилган. ушбу соҳадаги фаолият;
- 2010-йил 12-мартда Қозоғистон Республикаси Ахборотлаштириш ва коммуникациялар агентлиги, шунингдек, Маданият ва ахборот вазирлиги, Алоқа ва ахборотлаштириш вазирлиги қайта ташкил этилиши натижасида Алоқа ва ахборотлаштириш вазирлиги ташкил этилди. Бошқа нарсалар қаторида Интернет узатилди;
- 2012-йил 12-январда „Қозоғистон Республикасининг интеллектуал мулкини ҳимоя қилиш тўғрисида“ги қонунга ўзгартишлар қабул қилинди, унга кўра, лицензиясиз контентни Интернет тармоғида сақлаш, улашиш ва тарқатиш учун фойдаланувчилар ва веб-сайт эгаларига жарималар назарда тутилган;
- 2012-йил . Янги домен зонаси жорий этилди .КАЗ, миллий алифбо белгиларидан фойдаланган ҳолда. Мутахассисларнинг фикрича, вақт керак, ва 2014-2015- йиллар. домен зонаси машҳурлиги билан солиштириш мумкин. КЗ. Айни пайтда, бу содир бўлмади. 2016-йил апрел ойининг натижаларига кўра, зонада. КАЗ фақат 1096 домен номини рўйхатдан ўтказган. Зонада. КЗ – 124 минг домен номлари .
- 2016-йил . 22 йиллигига, яъни 2016-йил 19-сентябрга келиб, Казнетнинг сиғими 125 411 доменни (.КЗ+.КАЗ) ташкил этди. Бу 2015-йилга нисбатан 2 фоизга кўпдир. Аҳоли жон бошига домен номларининг зичлиги бўйича Казнет глобал кўрсаткичлардан сезиларли даражада (14 марта) орқада қолмоқда – ҳар 100 қозоғистонлик учун атиги 0,5 сайт .
- 2022-йил Қозоғистон ва Озарбайжон ўртасида Каспий денгизи орқали ўтадиган ва Хитойни Европа билан боғлайдиган муқобил транзит интернет кабелини ётқизиш бўйича келишув тузилди. Лойиҳавий маълумотларни узатиш қуввати камида 4-6 Тбит/с бўлади[2].
Казнет ўлчамлари
Қозоғистон Республикаси Статистика агентлиги, шунингдек, бошқа мониторинг компаниялари Қозоғистондаги Интернет аудиторияси бўйича мунтазам равишда тадқиқот олиб боради. Қозоғистонда индивидуал интернет фойдаланувчилари сони ХХИ асрнинг дастлабки йилларида кучли ўсишни кўрсатди. "Казcонтент" ОАЖ маълумотларига кўра, 2007-йилда Интернет-аудитория Қозоғистон Республикаси аҳолисининг 12,3 фоизини ва шаҳар аҳолисининг 26,4 фоизини ташкил этди; 2010-йил охирида бу кўрсаткичлар мос равишда 25,7% ва 44,1% эди.
Манбалар
- ↑ Правила регистрации, ползования и распределения доменного пространства казахстанского сегмента сети Интернет[сайт ишламайди]
- ↑ „Казахстан проложит интернет через Азербайджан“. Зеркало.аз (2022-йил 2-сентябр). 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.