Keratomikozlar
Кератомикозлар — Питйриасис мултиcолор қўзиқорини ёки Пйтироспорум (Малассезиа орбиcуларе), пиэдра — Трйчоспорон спп. каби замбуруғлар келтириб чиқарадиган, тери эпидермисининг шох пардаси ва инсон фолликулалари оғиз қисми (версиколорга қарши) ёки инсон сочи весикуласининг қўзиқоринли шикастланиши бўлиб, уларда оқ (оқ пиэдра) ёки қора (қора пиэдра) рангдаги тугунлар ҳосил бўлади. Бу гуруҳга асосан шохли тузилмаларга таъсир қилувчи микозлар (шунинг учун номи юнон тилида керос — шох, мицес эса қўзиқорин), яъни эпидермиснинг шох пардаси ва соч весикуласини ўз ичига олади.
Этиологияси
Касалликнинг ривожланишига бегона жисмлар томонидан шох парда эпителиясининг микротравмаси, антибиотиклар ёки кортикостероидлар билан узоқ муддатли даволаниш ва қўзиқоринли тери касалликлари сабаб бўлади. Оддий бактериал флоранинг антибиотиклар билан бостирилиши патоген бўлиши мумкин бўлган қўзиқорин флорасининг фаоллашишига олиб келади. Кератомикоз шох парданинг энгил реаксияси билан субакут тарзда давом этади. Шох парданинг эрозиялии жойида кулранг-оқ рангли инфилтрат пайдо бўлиб, майда бўшашган юзаси ва сарғиш чегараси кўринади. Кератомикоз даври узоқ давом этади, шох парданинг васкуляризацияси аҳамияциз ёки йўқ бўлади. Шох парда тешилиши камдан-кам учрайди ва одатда иккиламчи бактериал инфексиянинг асорати сифатида юзага келади. Инфилтрат ва ошқозон яраси жойида кенг шох парда чандиғи (тикан) ҳосил бўлади. Кератомикоз ташхисини тасдиқлаш учун шох парданинг шикастланишидан олинган қириб ташлашни микробиологик текшириш усулини ўтказилиши керак шарт[1].
Бу гуруҳ касаллик замбуруғлари тери ва сочнинг юза қаватларини зарарлайди, яллиғианиш ҳолатлари кузатилмайди. Кератомикўзларга ранг-баранг темиратки, эритразма ва тугунчали трихоспория ёки педра киради[2].
Клиникаси
Беморлар орасида асосан қуйидаги ҳолатлар кузатилади:
- Меъда-ичак трактидаги ўзгаришлар,
- Иммунитет танқислиги ҳолатлари.
- Хавф гуруҳига тизимли глюкокортикостероидлар, иммуносупрессантлар ёки оғиз контрацептивлари билан узоқ муддатли терапия олиб борадиган одамлар ҳам кириши мумкин.
Турли хил рангли замбуруғ қўзғатувчиси юқори юқумлилик хусусиятга эга эмас (инфексиялаш қобилияти). Қайд этилганидек, кератомикоз эпидермиснинг шох пардасининг шикастланиши билан тавсифланади ва шу билан боғлиқ ҳолда, қўзиқорин қўзғатувчиси фақат тананинг маълум қисмларида пайдо бўлади. Касалликнинг севимли локализацияси: магистрал териси ва юқори экстремиталарда, бош териси ва тери ёг 'безларига бой жойлар ҳисобланади. Ушбу турдаги қўзиқориннинг белгили мезонлари ҳеч қачон қўллар, оёқлар ва шиллиқ пардаларда пайдо бўлмайди. Энг асосий клиник белгиларга қуйидагилар киради:
- Яллиғланиш белгилари бўлмаган кичик пушти доғлар,
- Доғларнинг ранги касаллик даврида жигарранг ёки қизил-жигаррангга ўзгариши мумкин.
- Лезёнлар кўп ва бирлашишга мойил бўлади.
- Уларнинг ўлчамлари бир неча миллиметрдан бир неча сантиметргача ўзгариши мумкин
- Тери кўринишлари кўпинча асемптоматик бўлиб, фақат косметик ноқулайлик туғдиради.
- Доғлар юзасида кепакка ўхшаш ажратувчи пластинкалар кўринишидаги пиэлинг кузатилиши мумкин[3].
Даволаш
Кўп рангли ликенни даволашни қўзғатувчи омилни қидиришдан бошлаш керак, чунки юқорида айтиб ўтилганидек, инфексиянинг қўзғатувчиси шартли патоген организмдир. Шунингдек, кератомикоз бошқа касалликларнинг белгиси бўлиши мумкин, шунга асосан бу касалликни мумкин бўлган қўшимча касалликлардан истисно қилиш керак бўлади: #диабетес меллитус, #сил, #иммунитет танқислиги ҳолатлари ва бошқалар.3 Кератомикозни даволаш мутахассис-Дерматолог томонидан амалга оширилади. Тери қўзиқоринларини даволашда ишлатиладиган воситалар орасида замбуруғга қарши воситаларнинг кремли кўринишда воситалар турли локализациядаги терининг замбуруғли лезёнлари билан курашишга ёрдам берадиган дори сифатида ажратиб кўрсатиш мумкин. Ташқи томондан қўлланилганда, у терининг турли қатламларга яхши сингиб боради ва унинг таркибида барқарор антифунгал концентрациялар ҳосил қилади[4].
Профилактикаси
Кератомикознинг олдини олиш қаттиқлашув процедураларини ўтказиш, ортиқча терлашни олдини олиш, санитария ва гигиэнанинг оддий қоидаларига риоя қилишдан иборат бўлади.
Манбалар
- ↑ „Кератомикозы“. www.доcторс.ге. Доcторс.ге расмий сайити. Қаралди: 30-октабр 2022-йил.
- ↑ А.М. Маннонов, Қ.Н.Хаитов. Тери ва таносил касалликлари, 2016, Тошкент: ©«ИҚТИСОД-МОЛИЙА» — 135-136-бет. ИСБН 978-9943-13-601-4.
- ↑ „Кератомикозы, клиника и лечение“. www.ру.эходерил.cом. .эходерил.cом расмий сайити. Қаралди: 30-октабр 2022-йил.
- ↑ „Кератомикоз“. www.ру.эходерил.cом. .эходерил.cом расмий сайити. Қаралди: 30-октабр 2022-йил.