Kevin Carter

Кевин Cартер (талаффузи: Кевин Картер; 1960-йил 13-сентабр — 1994-йил 27-июл) — жанубий африкалик фотожурналист, „Банг-Банг Cлуб“ аъзоси.

Cартер Жанубий Африканинг Ёханнесбург шаҳрида туғилган ва ўрта синф, фақат оқ танлилар яшайдиган маҳаллада ўсган.

Биографияси

Болалигида у вақти-вақти билан бу ҳудудда ноқонуний яшаётган қора танлиларни ҳибсга олиш учун полиция рейдларини кўрган. Кейинроқ у католик, „либерал“ оила бўлган ота-онаси апартеидга қарши курашда қандай қилиб „бечора“ бўлиши мумкинлигига шубҳа қилганини айтди.

Ўрта мактабни тугатгандан сўнг, Cартер фармацевт бўлиш учун ўқишни ташлаб, армияга чақирилди. Пиёда аскарларидан қочиш учун у тўрт йил хизмат қилган ҳаво кучларига кирди. 1980-йилда у қора танли официантнинг ҳақоратланганига гувоҳ бўлди. Cартер эркакни ҳимоя қилди, натижада уни бошқа ҳарбий хизматчилар қаттиқ калтаклади. Кейин у „Давид“ исмли радио диск-жокей сифатида янги ҳаёт бошлашга ҳаракат қилиб, бедарак йўқолди. Бироқ, бу у кутганидан ҳам қийинроқ бўлди. Кўп ўтмай, у ҳарбий хизматнинг қолган қисмини ўташга қарор қилди. 1983-йилда Преториядаги Черков кўчасидаги портлаш гувоҳи бўлгач, у янгиликлар фотографи ва журналисти бўлишга қарор қилди.Cартер 1983-йилда дам олиш кунлари спорт фотографи сифатида ишлай бошлаган. 1984-йилда у Ёханнесбург Стар газетасида ишлашни давом эттирди ва апартеид шафқацизлигини фош қилишда давом этди.

Ижоди

Cартер биринчи бўлиб 1980-йилларнинг ўрталарида Жанубий Африкада қора танли африкаликлар томонидан оммавий равишда „бўйинбоғ билан“ қатл этилганини суратга олди. Кейинроқ Cартер тасвирлар ҳақида гапирди: „Уларнинг қилаётган ишларидан даҳшатга тушдим. Лекин кейин одамлар ўша суратлар ҳақида гапира бошлашди… кейин ўзимнинг хатти-ҳаракатларим унчалик ёмон бўлмаганини ҳис қилдим. Бундай даҳшатли нарсанинг гувоҳи бўлиш бу жуда ёмон иш бўлиши мумкин эмас эди.“

Камера олдидаги ўлим

Cартер 1993-йил 25 мартда Суданда очликдан ўлаётган қизнинг сурати билан машҳур бўлди, унинг ўлимини кутаётган калхат унинг ёнига қўнди. Кевин Cартер ушбу сурат учун Пулицер мукофотига сазовор бўлди. Расм Тҳе Неw Ёрк Тимес томонидан сотиб олинди ва жамоатчиликни ҳайратда қолдирди . Cартернинг ўзи оммавий ахборот воситаларининг ҳужумлари нишонига айланиб, уни шафқацизлик ва ғайриинсонийликда айблади. Шундай қилиб,Ст.Петерсбург Тимес газетаси шундай ёзган:

„Қиёмат чекаётган болани яхши суратга олиш учун об’эктивини мослаштирган одам йиртқичга ўхшайди, шунчаки  бу бошқача калхат“.

Хуан Силванинг сўзларига кўра   Банг-Банг клубининг аъзоси бўлган уруш фотографи, Cартер Суданга қилган сафари чоғида биринчи марта катта очарчиликка гувоҳ бўлган ва улар олдида тақдим этилган расмлардан қаттиқ ҳайратда қолган. Суратга тушган қизнинг ота-онаси ўша пайтда инсонпарварлик ёрдами солинган самолётни тушириш билан банд бўлиб, озиб кетган болани қисқа муддатга ёлғиз қолдиришган бу вақтда қизнинг ёнига калхат келади. Болани ҳам, калхатни ҳам диққат марказида ушлаб туриш учун Cартер қушни қўрқитмасликка уриниб, секин қизга яқинлашди ва тахминан 10 метр масофадан кетма-кет икки марта расм олади. Кейин калхатни қувиб юборди.

Испаниялик икки фотосуратчи Хосе Мария Луис Арензана ва Луис Давилла Cартернинг суратидан бехабар, ҳудудда худди шундай суратга олишган. Уларнинг сўзларига кўра, бу қийин эмас эди, чунки у ерда ўлаксахўр калхатлар жуда кенг тарқалган ва болалар очликдан шунчалик чарчаганки, агар улар ҳаракат қилишни тўхтаца, уларни ўликдан ажратиб бўлмайди.

"Шундай қилиб, сиз телефото об’эктивни олиб, болани калхат олдида отиб ташлайсиз. Гарчи, аслида, биридан иккинчисигача бўлган масофа 20 метр бўлиши мумкин бўлса-да, расмда калхат болани эйишни бошлаганга ўхшайди.

Маълум бўлишича, қиз аслида Конг Нёнг исмли ўғил бўлиб, у БМТнинг озиқ-овқат ёрдами стансиясида парваришланган. Конг Нёнг оиласининг айтишига кўра, 2008-йилда вафот этган. Кевин Cартер 1993-йилда Судандаги очарчиликни акс эттирган сурати учун 1994-йилда Пулицер мукофотига сазовор бўлган .

Мукофотни олганидан уч ой ўтгач, 33 ёшида Cартер ўз жонига қасд қилди . 1994-йил 27 июлда у юк машинасини дарё қирғоғига олиб борди ва у ерда шлангнинг бир учини эгзоз трубасига ёпишқоқ лента билан ёпиштириб олди, иккинчисини эса ён ойнадан йўловчи бўлимига олиб кирди ва двигателни ишга туширди. Cартер углерод оксиди заҳарланишидан вафот этди . Унинг ўз жонига қасд қилиш ҳақидаги эслатмасидан парча:

"Мен тушкунликка тушдим… Телефон ўчирилди… Ижара учун пул йўқ… Болалар учун пул йўқ… Тўловларни тўлаш учун ҳеч нарса йўқ… Пул!!! Мени қотилликлар, жасадлар, ғазаб ва оғриқлар ҳақидаги ёрқин хотиралар… очлик ёки жароҳатланган болалар суратлари, қўл бармоқлари қичийдиган ақлдан озганлар, уларнинг аксарияти полициячилар ёки жаллодлар… Насиб қилса, Кен(фотографнинг дўсти) билан учрашаман…