Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Kiberhujum

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Киберҳужум – компютер ахборот тизимлари, компютер тармоқлари, инфратузилмалар ёки шахсий компютер қурилмаларига қаратилган ҳар қандай ҳужумкор манёвр[1]. Ҳужумни амалга оширувчи шахс маълумотларга, функсияларга ёки тизимнинг бошқа кириш чекланган жойларига рухсациз, потенсиал равишда ёмон ниятда киришга ҳаракат қилади[2]. Контекстга қараб, киберҳужумлар киберуруш ёки кибертерроризмнинг бир қисми сифатида тавсифланиши мумкин. Киберҳужум суверен давлатлар, шахслар, гуруҳлар, жамиятлар ёки ташкилотлар томонидан қўллаб-қувватланиши ёки аноним манба асосида юзага чиқиши мумкин. Киберҳужум пайтида фойдаланилувчи қурол-асбоблар киберқуроллар деб аталади. Сўнгги бир неча йил ичида киберҳужумлар сони юқори ҳажмда ташкил этилмоқда.

Киберҳужум тизимга рухсациз, бузиб кириш орқали мўлжалланган нишонни ўғирлаши, ўзгартириши ёки йўқ қилиши мумкин[3]. Бу турдаги ҳужумлар шахсий компютерга жосуслик дастурларини ўрнатишдан тортиб, бирор давлат инфратузилмасини буткул йўқ қилишга уриниш каби мақсадларда содир этилиши мумкин. Юридик экспертлар атамани жисмоний шикастланиш ҳодисалари билан чеклаб қўйишга мойил бўлиб, одатий маълумотлар бузилишива кенгроқ хакерлик ҳаракатларидан ажратишга интилишади[4].

Киберҳужумлар, ҳозир, тобора мураккаб ва хавфли тусга эгадир[5].

Ушбу ҳужумларнинг олдини олиш учун фойдаланувчи хатти-ҳаракатлари таҳлили ва Хавфсизлик ма'лумотлари ва ҳодисаларни бошқариш (ХМҲБ)дан фойдаланиш мумкин. ХХ асрнинг 80-йилларнинг охиридан бошлаб киберҳужумлар ахборот технологияларидаги инновациялардан кибержиноят вектори сифатида фойдаланиш мақсадида анчагина ўсган. Сўнгги йилларда эса киберҳужумларнинг кўлами ва чидамлилиги тез сур’атлар билан ошиб келди. Жаҳон Иқтисодий Форуми 2018-йилги ҳисоботида таъкидлаганидек: "Киберҳужумлар сони биз уларга қарши курашиш қобилиятимизга қараганда тезроқ ривожланмоқда"[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Cйбер Аттаcк - Глоссарй“ (инглизча). cсрc.нист.гов. Қаралди: 5-сентабр 2021-йил.
  2. ↑ „ИСТҚБ Стандард глоссарй оф термс усед ин Софтwаре Тестинг“. 5-ноябр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-март 2019-йил.
  3. ↑ Лин, Том C. W. (14-апрел 2016-йил). „Финанcиал Wеапонс оф Wар“. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)CС1 маинт: дате формат ()
  4. ↑ Саттер, Рапҳаэл. „Wҳат макес а cйбераттаcк? Эхперц лоббй то рестриcт тҳе терм“ (28-март 2017-йил). Қаралди: 7-июл 2017-йил.
  5. ↑ С. Карноускос: Стухнет Wорм Импаcт он Индустриал Cйбер-Пҳйсиcал Сйстем Сеcуритй. Ин:37тҳ Аннуал Cонференcе оф тҳе ИЭЭЭ Индустриал Элеcтрониcс Соcиэтй (ИЭCОН 2011), Мелбоурне, Аустралиа, 7-10 Нов 2011. Ретриэвед 20 Април 2014.
  6. ↑ „Тҳе Глобал Рискс Репорт 2018 13тҳ Эдитион“. Wорлд Эcономиc Форум. Wорлд Эcономиc Форум (2018). 19-июн 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Алт УРЛ[сайт ишламайди])

Адабиётлар

Ҳаволалар