Кимвал (юнонча: κύμβαλον, лотинча: cймбалум), асосан кўпликда қўлланади, жинлар (юнонча: κύμβαλα, лотинча: cймбала, инглизча: cймбала, олмонча: Кймбала ) — жуфт зарбли чолғу асбоби, замонавий тарелканинг аждоди. Қадим замонлардан бери маълум.

Кимвал

Қисқача тавсифи

Кимвал кичик (5 дан 18 см гача) бронза тарелка бўлиб, унинг ўртасига ўнг қўлга кийиш учун камар (ёки чилвир) боғланган. Кимвални чап қўлга тақиладиган бошқа кимвал билан урилган.

Антик даврда кимваллар Дионис ва Кибел култларида айш-ишрат маросимларига тегишли эди. Айнан шу нуқтаи назардан, кимвал қадимги юнон (Пиндар, Менандр, Ксенофонт ва бошқалар) ва қадимги Рим (Проперсий, Вергилий, Катулл ва бошқалар) адабий асарларида кўп тилга олинади. Қўлида кимвал тутган Дионисий култига хизмат қилувчи мусиқачилар ва мифологик персонажлар (сатиралар, менадалар ва бошқалар) акс этган кўплаб тасвирлар (ҳайкаллар, ваза расмлари, фрескалар) сақланиб қолган. Римда Шарқдаги истилолар муносабати билан зарбли чолғу асбоблари (одатда тимпан, кротал ва кимвал) ва пуфлама (одатда авлос) чолғу асбоблари кўчада ва тамаддихоналарда (қаранг: қадимги Рим мозаикасининг намунаси) омма вақтичоғлик қилиши учун ўзига хос „шарқий экзотика“ сифатида кенг тарқалди. Археологлар томонидан топилган кимвалнинг асл намуналари Британия музейи[1], Метрополитен музейи[2] ва Неапол Миллий археология музейида сақланади.

Помпейдаги мозаика (Сицерон вилласи деб аталади). Милоддан аввалги 150-125 йиллар Неапол миллий археология музейи. Сурат муаллифи С. ВА. Сосновский. Мусиқачилар (ўнгдан чапга) тимпан, кимвал, аёл қўшалоқ авлос чалади.

Черков славянча ва рус тилидаги ҳамд-саноларнинг таржималаридаги „кимвал“ сўзи (бу Септуагинтадан олинган) тахминан қадимги яҳудийча култ идиофон — „селселим“ тарелкаларини англатади.

Кимвални Белоруссия, Украина, Молдова ва Болқонда кенг тарқалган кўп торли чолғу билан чалкаштирмаслик керак.

Бундан ташқари, (қадимги) кимвални симфоник оркестрнинг Гектор Берлиоз томонидан киритилган „антик тарелкалар“ [3] чолғуси билан чалкаштирмаслик керак.

Манбалар

Адабиётлар

  • Кймбала // Риэманн Мусиклехикон. Сачтеил. 12те Ауфл. Майнс, 1967, СС. 499-500.
  • Коляда Э. А. Библиядаги мусиқа асбоблари. Москва, 2003-йил.

Ҳаволалар


  • Н. С. Кимвал // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1895. — Т. ХВ. — С. 60.