Кимётерапия (кўпинча кимётерапия ва баъзан CТХ ёки CТх деб қисқартирилади) стандартлаштирилган кимётерапия режимининг бир қисми сифатида бир ёки бир нечта саратонга қарши дориларни (кимётерапевтик воситалар ёки алкиллаштирувчи воситалар) ишлатадиган саратон касаллигини даволашнинг бир тури. Кимётерапия шифобахш мақсадда берилиши мумкин (бу деярли ҳар доим дорилар комбинациясини ўз ичига олади) ёки ҳаётни узайтириш ёки симптомларни камайтиришга қаратилган бўлиши мумкин (паллиатив кимётерапия). Кимётерапия — тиббий онкология деб аталадиган саратон учун фармакотерапияга бағишланган тиббиёт фанининг асосий тоифаларидан бири.[1][2]Кимётерапия (кўпинча кимётерапия ва баъзан CТХ ёки CТх деб қисқартирилади) стандартлаштирилган кимётерапия режимининг бир қисми сифатида бир ёки бир нечта саратонга қарши дориларни (кимётерапевтик воситалар ёки алкиллаштирувчи воситалар) ишлатадиган саратон касаллигини даволашнинг бир тури. Кимётерапия шифобахш мақсадда берилиши мумкин (бу деярли ҳар доим дорилар комбинациясини ўз ичига олади) ёки ҳаётни узайтириш ёки симптомларни камайтиришга қаратилган бўлиши мумкин (паллиатив кимётерапия). Кимётерапия — тиббий онкология деб аталадиган саратон учун фармакотерапияга бағишланган тиббиёт фанининг асосий тоифаларидан бири.[1][2]Кимётерапия (кўпинча кимётерапия ва баъзан CТХ ёки CТх деб қисқартирилади) стандартлаштирилган кимётерапия режимининг бир қисми сифатида бир ёки бир нечта саратонга қарши дориларни (кимётерапевтик воситалар ёки алкиллаштирувчи воситалар) ишлатадиган саратон касаллигини даволашнинг бир тури. Кимётерапия шифобахш мақсадда берилиши мумкин (бу деярли ҳар доим дорилар комбинациясини ўз ичига олади) ёки ҳаётни узайтириш ёки симптомларни камайтиришга қаратилган бўлиши мумкин (паллиатив кимётерапия). Кимётерапия — тиббий онкология деб аталадиган саратон учун фармакотерапияга бағишланган тиббиёт фанининг асосий тоифаларидан бири.[1][2]Кимётерапия (кўпинча кимётерапия ва баъзан CТХ ёки CТх деб қисқартирилади) стандартлаштирилган кимётерапия режимининг бир қисми сифатида бир ёки бир нечта саратонга қарши дориларни (кимётерапевтик воситалар ёки алкиллаштирувчи воситалар) ишлатадиган саратон касаллигини даволашнинг бир тури. Кимётерапия шифобахш мақсадда берилиши мумкин (бу деярли ҳар доим дорилар комбинациясини ўз ичига олади) ёки ҳаётни узайтириш ёки симптомларни камайтиришга қаратилган бўлиши мумкин (паллиатив кимётерапия). Кимётерапия — тиббий онкология деб аталадиган саратон учун фармакотерапияга бағишланган тиббиёт фанининг асосий тоифаларидан бири.[1][2]

Чемотҳерапй

А wоман беинг треатед wитҳ доcетахел чемотҳерапй фор бреаст cанcер. Cолд миттенс анд cолд боотиэс аре плаcед он ҳер ҳандс анд феэт то редуcе ҳарм то ҳер наилс.
Отҳер намес чемо, CТХ, CТх

Кимётерапия (кўпинча кимётерапия ва баъзан CТХ ёки CТх деб қисқартирилади) стандартлаштирилган кимётерапия режимининг бир қисми сифатида бир ёки бир нечта саратонга қарши дориларни (кимётерапевтик воситалар ёки алкиллаштирувчи воситалар) ишлатадиган саратон касаллигини даволашнинг бир тури. Кимётерапия шифобахш мақсадда берилиши мумкин (бу деярли ҳар доим дорилар комбинациясини ўз ичига олади) ёки ҳаётни узайтириш ёки симптомларни камайтиришга қаратилган бўлиши мумкин (паллиатив кимётерапия). Кимётерапия — тиббий онкология деб аталадиган саратон учун фармакотерапияга бағишланган тиббиёт фанининг асосий тоифаларидан бири.[1][2]

Кимётерапия атамаси митозни (ҳужайра бўлинишини) инҳибе қилиш ёки ДНКнинг шикастланишини қўзғатиш учун ҳужайра ичидаги заҳарларнинг ўзига хос бўлмаган қўлланишини англатади, шунинг учун ДНКни тиклашни инҳибе қилиш кимётерапияни кучайтириши мумкин.[3] Кемотерапия сўзининг маъноси ҳужайрадан ташқари сигналларни блоклайдиган кўпроқ селектив воситаларни истисно қилади (сигнал узатиш). Классик эндокрин гормонлар (биринчи навбатда, кўкрак бези саратони учун эстрогенлар ва простата саратони учун андрогенлар) ўсишини рағбатлантирувчи сигналларни инҳибе қилувчи махсус молекуляр ёки генетик мақсадларга эга бўлган терапияни ишлаб чиқиш гормонал терапия деб аталади. Аксинча, тирозин киназ рецепторлари билан боғлиқ бўлган ўсиш сигналларининг бошқа инҳибисёнлари мақсадли терапия деб аталади.

Муҳими шундаки, дори воситаларидан фойдаланиш (кимётерапия, гормонал терапия ёки мақсадли терапия) саратон касаллигини тизимли даволашни ташкил этади, чунки улар қон оқимига киритилади ва шунинг учун принципиал жиҳатдан тананинг ҳар қандай анатомик жойида саратон касаллигини даволашга қодир. Тизимли терапия кўпинча саратон касаллиги учун радиация терапияси, жарроҳлик ёки гипертермия терапияси каби маҳаллий терапияни ташкил этувчи бошқа усуллар (яъни, самарадорлиги улар қўлланадиган анатомик соҳада бўлган даволар) билан биргаликда қўлланади.

Анъанавий кимётерапевтик воситалар ҳужайра бўлинишига (митоз) халақит бериш орқали ситотоксикдир, аммо саратон ҳужайралари бу агентларга нисбатан сезгирлиги жиҳатидан жуда фарқ қилади. Кўп жиҳатдан, кимётерапияни ҳужайраларга зарар этказиш ёки стресс қилиш усули сифатида кўриш мумкин, бу эса апоптоз бошланган тақдирда ҳужайра ўлимига олиб келиши мумкин. Кимётерапиянинг кўплаб ножўя таъсирлари тез бўлинадиган ва шунинг учун антимитотик дориларга сезгир бўлган оддий ҳужайраларга зарар этказиши мумкин: суяк илиги, овқат ҳазм қилиш тизими ва соч фолликулалари ҳужайралари. Бу кимётерапиянинг энг кўп учрайдиган ён таъсирига олиб келади: миелосупрессия (қон ҳужайралари ишлаб чиқарилишининг пасайиши, шунинг учун иммуносупрессия), шиллиқ қаватнинг яллиғланиши (овқат ҳазм қилиш трактининг шиллиқ қаватининг яллиғланиши) ва алопесия (соч тўкилиши). Иммунитет ҳужайраларига (айниқса лимфоцитларга) таъсири туфайли кимётерапия препаратлари кўпинча иммунитет тизимининг ўз-ўзига қарши зарарли ҳаддан ташқари фаоллиги (отоиммунитет деб аталадиган) натижасида юзага келадиган кўплаб касалликларда қўлланади. Буларга ревматоид артрит, тизимли қизил югурук, кўп склероз, васкулит ва бошқалар киради.

Дозалаш

Оддий ва саратон ҳужайраларида кемотерапевтик дорилар томонидан ҳужайраларни ўлдиришнинг дозага муносабати. Юқори дозаларда ўлдирилган оддий ва саратон ҳужайраларининг фоизи жуда ўхшаш. Шу сабабли, ўсимтага қарши фаоллик нормал ҳужайра ўлимидан ошадиган дозалар танланади.[4]

Кимётерапиянинг дозаси қийин бўлиши мумкин: агар доз жуда паст бўлса, у ўсимтага қарши самарасиз бўлади, ҳаддан ташқари дозаларда эса токсиклик (ножўя таъсирлар) уни қабул қилган одам учун чидаб бўлмас бўлади.[4] Кимётерапия дозасини аниқлашнинг стандарт усули ҳисобланган тана сирт майдонига (БСА) асосланади. БСА одатда тана майдонини тўғридан-тўғри ўлчаш орқали эмас, балки қабул қилувчининг вазни ва бўйидан фойдаланган ҳолда математик формула ёки номограмма билан ҳисобланади. Ушбу формула дастлаб 1916 йилда ўтказилган тадқиқотда олинган ва лаборатория ҳайвонлари билан ўрнатилган доривор дозаларни одамлар учун эквивалент дозаларга ўтказишга ҳаракат қилган.[5] Тадқиқот фақат тўққизта одамни ўз ичига олди.[6] 1950-йилларда кимётерапия жорий этилганда, БСА формуласи яхшироқ вариант йўқлиги сабабли кимётерапия дозалари учун расмий стандарт сифатида қабул қилинди.[7][8]

Ягона дозаларни ҳисоблашда ушбу усулнинг тўғрилиги сўроқ остида қолди, чунки формула фақат шахснинг вазни ва бўйи ҳисобга олинади. Гиёҳванд моддаларнинг сўрилиши ва клиренсига кўплаб омиллар, жумладан, ёши, жинси, метаболизми, касаллик ҳолати, аъзолар фаолияти, дори воситаларининг ўзаро таъсири, генетика ва семириб кетиш таъсир кўрсатади, бу эса препаратнинг одам қон оқимидаги ҳақиқий концентрациясига катта таъсир кўрсатади. .[7][9][10] Натижада, БСА томонидан дозаланган одамларда тизимли кимётерапия дори концентрациясида юқори ўзгарувчанлик мавжуд ва бу ўзгарувчанлик кўплаб дорилар учун ўн баробардан кўпроқ эканлигини кўрсатди.[6][11] Бошқача қилиб айтадиган бўлсак, агар икки киши БСА асосида берилган дорининг бир хил дозасини қабул қилса, бир кишининг қон оқимидаги ушбу дори концентрацияси бошқа одамникига нисбатан 10 баравар юқори ёки паст бўлиши мумкин.[11] Бу ўзгарувчанлик БСА томонидан дозаланган кўплаб кимётерапия дориларига хосдир ва қуйида кўрсатилганидек, 14 та кенг тарқалган кимётерапия препаратларини ўрганишда кўрсатилган.[6]

5-ФУ дозасини бошқариш БСА дозасига нисбатан сезиларли даражада яхши жавоб ва омон қолиш тезлигига олиб келади.[12]
Toxicity. Diarrhea. BSA-based dose, 18%. Dose-adjusted, 4%. Hematologic. BSA-based dose, 2%. Dose-adjusted, 0%.
5-ФУ дозасини бошқариш БСА дозаси билан юзага келадиган жиддий ножўя таъсирлардан қочади.[12]

Турлари

Азотли хантал билан ўзаро боғланган иккита ДНК асоси. Турли хил азотли ханталлар турли хил кимёвий гуруҳларга эга бўлади ®. Азотли ханталлар кўпинча гуаниннинг Н7 азотини алкиллайди (бу ерда кўрсатилганидек), лекин бошқа атомларни алкиллаш мумкин.[13]

Алкиллаштирувчи моддалар

Алкиллаштирувчи моддалар бугунги кунда қўлланадиган кимётерапевтикларнинг энг қадимги гуруҳидир. Дастлаб Биринчи жаҳон урушида ишлатилган хантал газидан олинган бўлса, ҳозир кўплаб турдаги алкиллаштирувчи моддалар қўлланади.[4] Улар кўплаб молекулаларни, шу жумладан оқсилларни, РНК ва ДНКни алкиллаш қобилияти туфайли шундай номланган. Алкил гуруҳи орқали ДНК билан ковалент боғланиш қобилияти уларнинг саратонга қарши таъсирининг асосий сабабидир.[14] ДНК иккита ипдан иборат бўлиб, молекулалар ДНКнинг бир занжирига икки марта уланиши мумкин (интрастранд ўзаро боғлиқлик) ёки иккала занжирга бир марта боғланиши мумкин (интерстранд cросслинк). Агар ҳужайра бўлиниши пайтида ўзаро боғланган ДНКни такрорлашга ҳаракат қилса ёки уни тиклашга ҳаракат қилса, ДНК иплари синиши мумкин. Бу апоптоз деб аталадиган дастурлаштирилган ҳужайра ўлимига олиб келади.[13][15] Алкиллаштирувчи моддалар ҳужайра циклининг исталган нуқтасида ишлайди ва шунинг учун ҳужайра сиклидан мустақил дорилар деб номланади. Шу сабабли ҳужайрага таъсири дозага боғлиқ; Ўлган ҳужайралар улуши препаратнинг дозасига тўғридан-тўғри пропорционалдир.[16]

Алкиллаштирувчи моддаларнинг кичик турлари — азотли ханталлар, нитрозоуреалар, тетразинлар, азиридинлар,[17] сисплатинлар ва ҳосилалар ва классик бўлмаган алкиллаштирувчи моддалар. Азотли ханталлар орасида мечлоретамин, сиклофосфамид, мелфалан, хлорамбусил, ифосфамид ва бусулфан мавжуд. Нитрозоуреаларга Н-Нитрозо-Н-метилуреа (МНУ), кармустин (БCНУ), ломустин (CCНУ) ва семустин (МеCCНУ), фотемустин ва стрептозотосин киради. Тетразинларга дакарбазин, митозоломид ва темозоломид киради. Азиридинларга тиотепа, митомицин ва диазикон (АЗҚ) киради. Сисплатин ва ҳосилалари сисплатин, карбоплатин ва оксалиплатинни ўз ичига олади.[14][15] Улар биологик муҳим молекулаларда аминокислота, карбоксил, сулфгидрил ва фосфат гуруҳлари билан ковалент боғланиш ҳосил қилиб, ҳужайралар фаолиятини бузади.[18] Классик бўлмаган алкиллаштирувчи моддаларга прокарбазин ва гексаметилмеламин киради.[14][15]

Антиметаболитлар

Деоксиситидин (чапда) ва иккита метаболитга қарши дори (марказда ва ўнгда), гемситабин ва деситабин . Дори-дармонлар жуда ўхшаш, аммо уларнинг кимёвий тузилишида нозик фарқлар мавжуд.

Микротубулага қарши воситалар

Винка алкалоидлари микротубулалар йиғилишига тўсқинлик қилади, таксанлар эса уларнинг парчаланишига тўсқинлик қилади. Иккала механизм ҳам нуқсонли митозга олиб келади.

Микротубулага қарши воситалар микротубулалар функциясини олдини олиш орқали ҳужайра бўлинишини блоклайдиган ўсимликдан олинган кимёвий моддалардир. Микротубулалар иккита оқсилдан, а-тубулин ва б-тубулиндан ташкил топган муҳим ҳужайрали тузилмадир. Улар ҳужайранинг бошқа функциялари қаторида ҳужайра бўлиниши учун зарур бўлган ичи бўш, новда шаклидаги тузилмалардир.[19] Микротубулалар динамик тузилмалар бўлиб, улар доимий равишда йиғиш ва демонтаж ҳолатида бўлишини англатади. Винка алкалоидлари ва таксанлар микротубулага қарши воситаларнинг иккита асосий гуруҳидир ва бу иккала дори гуруҳи ҳам микронайчаларнинг дисфункциясини келтириб чиқарадиган бўлса-да, уларнинг таъсир қилиш механизмлари бутунлай қарама-қаршидир: Винка алкалоидлари микронайчаларнинг йиғилишига тўсқинлик қилади, таксанлар эса уларнинг парчаланишига тўсқинлик қилади. Шундай қилиб, улар саратон ҳужайраларида митотик фалокатни келтириб чиқариши мумкин.[20] Шундан сўнг, ҳужайра циклининг тўхтатилиши содир бўлади, бу эса дастурлаштирилган ҳужайра ўлимини (апоптоз) келтириб чиқаради.[14][21] Ушбу дорилар қон томирларининг ўсишига ҳам таъсир қилиши мумкин, бу ўсмалар ўсиши ва метастаз бериш учун фойдаланадиган муҳим жараён.[21]

Винcа алкалоидлари Мадагаскар периwинкле, Cатҳарантҳус росеус,[22][23] дан илгари Винcа росеа сифатида танилган. Улар тубулиннинг ўзига хос жойларига боғланиб, тубулиннинг микронайчаларга тўпланишига тўсқинлик қилади. Асл винка алкалоидлари винкристин ва винбластинни ўз ичига олган табиий маҳсулотлардир .[24][25][26][27] Ушбу дориларнинг муваффақиятидан сўнг ярим синтетик винка алкалоидлари ишлаб чиқарилди: винорелбин (кичик ҳужайрали бўлмаган ўпка саратонини даволашда қўлланади[26][28][29]), виндезин ва винфлунин .[21] Ушбу дорилар ҳужайра циклига хосдир. Улар С-фазада тубулин молекулалари билан боғланади ва М-фаза учун зарур бўлган тўғри микротубулалар шаклланишига тўсқинлик қилади.[16]

Топоизомераз инҳибитöрлери

Топоизомераз И ва ИИ ингибиторлари

Етказиб бериш

Ўткир лимфобластик лейкемия билан касалланган икки қиз кимётерапия олади. Чапдаги қизнинг бўйнига марказий веноз катетер ўрнатилган. Ўнг тарафдаги қиз периферик веноз катетерга эга. Қўл тахтаси игна киритиш пайтида қўлни барқарорлаштиради. Юқори ўнг томонда саратонга қарши ИВ томчи кўринади.

Соч тўкилиши

Chemotherapy adverse effects on hair
Кимётерапиянинг бир неча сеансларидан сўнг соч тўкилиши

Тарих

Сидней Фарбер кимётерапия соҳасида кашшоф иш қилди.

Саратон касаллигини даволаш учун кичик молекулали дориларнинг биринчи қўлланиши ХХ асрнинг бошларида бўлган, гарчи биринчи марта қўлланган махсус кимёвий моддалар дастлаб бу мақсад учун мўлжалланмаган бўлса-да. Хантал гази Биринчи жаҳон уруши пайтида кимёвий жанговар восита сифатида ишлатилган ва гематопоэзни (қон ишлаб чиқаришни) кучли бостирувчи эканлиги аниқланган.[30] Азот ханталлари деб номланувчи шунга ўхшаш бирикмалар оиласи Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Ел тиббиёт мактабида қўшимча ўрганилган.[31] Тез ўсиб бораётган оқ қон ҳужайраларига зарар этказувчи агент саратон касаллигига ҳам худди шундай таъсир кўрсатиши мумкин, деб тахмин қилинган.[31] Шунинг учун, 1942 йил декабр ойида лимфомалари (лимфа тизими ва лимфа тугунлари саратони) билан оғриган бир неча кишига дори тирнаш хусусияти берувчи газни нафас олиш орқали эмас, балки томир орқали берилди.[31] Уларнинг яхшиланиши, гарчи вақтинчалик бўлса ҳам, ажойиб эди.[32] Бир вақтнинг ўзида, Иккинчи Жаҳон урушидаги ҳарбий операция пайтида, Италиянинг Бари портига Германия ҳаво ҳужумидан сўнг, бир неча юз киши тасодифан хантал газига дучор бўлди, бу воқеа содир бўлганда мумкин бўлган жавоб чораларига тайёргарлик кўриш учун Иттифоқчи кучлар томонидан у эрга ташилган. Германиянинг кимёвий урушдан фойдаланиши. Кейинчалик тирик қолганларнинг оқ қон ҳужайралари сони жуда паст эканлиги аниқланди.[33] Иккинчи Жаҳон уруши тугагандан сўнг ва ҳисоботлар махфийлаштирилгач, тажрибалар бирлашди ва тадқиқотчиларни саратонга қарши шунга ўхшаш таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бошқа моддаларни излашга мажбур қилди. Ушбу тадқиқот йўналиши бўйича ишлаб чиқилган биринчи кимётерапия препарати мустин эди. Ўшандан бери саратон касаллигини даволаш учун кўплаб бошқа дорилар ишлаб чиқилди ва дори ишлаб чиқариш кўп миллиард долларлик саноатга айланди, гарчи дастлабки тадқиқотчилар томонидан кашф этилган кимётерапия тамойиллари ва чекловлари ҳали ҳам амал қилади.[34]

Тадқиқот

Кемотерапевтик препаратларни этказиб беришда ишлатиладиган нанопартикуллар тури бўлган мезопороз кремнийнинг сканерлаш электрон микрографи
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Ресистанcе то cанcер чемотҳерапй: фаилуре ин друг респонсе фром АДМЕ то П-гп“. Cанcер Cелл Интернатионал. 15-жилд, № 1. 15 Жулй 2015. 71-бет. дои:10.1186/с12935-015-0221-1. ПМC 4502609. ПМИД 26180516. {{cите магазине}}: Инвалид |дисплай-аутҳорс=6 (ёрдам)
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Апоптосис: а линк бетwеэн cанcер генетиcс анд чемотҳерапй“. Cелл. 108-жилд, № 2. Жануарй 2002. 153–64-бет. дои:10.1016/С0092-8674(02)00625-6. ПМИД 11832206.
  3. ↑ „Тҳерапеутиc Потентиал оф НАД-Боостинг Молеcулес: Тҳе Ин Виво Эвиденcе“. Cелл Метаболисм. 27-жилд, № 3. 2018. 529–547-бет. дои:10.1016/ж.cмет.2018.02.011. ПМC 6342515. ПМИД 29514064.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Cорриэ ПГ, Пиппа Г. (2008). „Cйтотохиc чемотҳерапй: cлиниcал аспеcц“. Медиcине. 36-жилд, № 1. 24–28-бет. дои:10.1016/ж.мпмед.2007.10.012. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "Cорриэ" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  5. ↑ „А формула то эстимате тҳе аппрохимате сурфаcе ареа иф ҳеигҳт анд wеигҳт бе кноwн. 1916“. Нутритион. 5-жилд, № 5. 1989. 303–11, дисcуссион 312–3-бет. ПМИД 2520314.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 „Досинг стратегиэс фор антиcанcер другс: тҳе гоод, тҳе бад анд бодй-сурфаcе ареа“. Эуропеан Жоурнал оф Cанcер. 38-жилд, № 13. Септембер 2002. 1677–84-бет. дои:10.1016/с0959-8049(02)00151-х. ПМИД 12175683.
  7. ↑ 7,0 7,1 „Чемотҳерапй досинг парт И: сcиэнтифиc басис фор cуррент праcтиcе анд усе оф бодй сурфаcе ареа“. Cлиниcал Онcологй. 19-жилд, № 1. Фебруарй 2007. 23–37-бет. дои:10.1016/ж.cлон.2006.10.010. ПМИД 17305252.
  8. ↑ „Тҳе усе оф бодй сурфаcе ареа ас а cритерион оф друг досаге ин cанcер чемотҳерапй“. Cанcер Ресеарч. 18-жилд, № 7. Аугуст 1958. 853–6-бет. ПМИД 13573353.
  9. ↑ „Ҳоw то cалcулате тҳе досе оф чемотҳерапй“. Бритиш Жоурнал оф Cанcер. 86-жилд, № 8. Април 2002. 1297–302-бет. дои:10.1038/сж.бжc.6600139. ПМC 2375356. ПМИД 11953888.
  10. ↑ „Бодй-сурфаcе ареа-басед чемотҳерапй досинг: аппроприате ин тҳе 21ст cентурй?“. Жоурнал оф Cлиниcал Онcологй. 30-жилд, № 31. Новембер 2012. 3896–7-бет. дои:10.1200/ЖCО.2012.44.2863. ПМИД 22965963.
  11. ↑ 11,0 11,1 „Роле оф бодй сурфаcе ареа ин досинг оф инвестигатионал антиcанcер агенц ин адулц, 1991-2001“. Жоурнал оф тҳе Натионал Cанcер Институте. 94-жилд, № 24. Деcембер 2002. 1883–8-бет. дои:10.1093/жнcи/94.24.1883. ПМИД 12488482.
  12. ↑ 12,0 12,1 „Индивидуал флуороураcил досе аджустмент басед он пҳармаcокинетиc фоллоw-уп cомпаред wитҳ cонвентионал досаге: ресулц оф а мултиcентер рандомизед триал оф патиэнц wитҳ метастатиc cолореcтал cанcер“. Жоурнал оф Cлиниcал Онcологй. 26-жилд, № 13. Май 2008. 2099–105-бет. дои:10.1200/жcо.2007.13.3934. ПМИД 18445839. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "индивидуал флуороураcил" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  13. ↑ 13,0 13,1 „Мечанисмс оф Аcтион оф Cанcер Чемотҳерапеутиc Агенц: ДНА-Интераcтиве Алкйлатинг Агенц анд Антитумоур Платинум-Басед Другс“, Тҳе Cанcер Ҳандбоок. Жоҳн Wилей & Сонс, Лтд, 2005. ДОИ:10.1002/0470025077.чап84б. ИСБН 978-0470025062.  Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "Сиддик" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 Линд М.Ж., М.Ж. (2008). „Принcиплес оф cйтотохиc чемотҳерапй“. Медиcине. 36-жилд, № 1. 19–23-бет. дои:10.1016/ж.мпмед.2007.10.003.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 „Мечанисмс оф ресистанcе то алкйлатинг агенц“. Cйтотечнологй. 27-жилд, № 1–3. Септембер 1998. 165–73-бет. дои:10.1023/А:1008060720608. ПМC 3449574. ПМИД 19002790.
  16. ↑ 16,0 16,1 „Cлассиcал чемотҳерапй: мечанисмс, тохиcитиэс анд тҳе тҳерапеутиc wиндоw“. Cанcер Биологй & Тҳерапй. 2-жилд, № 4 Суппл 1. 2003. С2-4-бет. дои:10.4161/cбт.199. ПМИД 14508075.
  17. ↑ „Ҳетероcйcлиc қуинонес ХИИИ. Димеризатион ин тҳе сериэс оф 5,8-қуиназолинедионес: Сйнтҳесис анд анти тумор эффеcц оф бис(4-амино-5,8-қуиназолинедионес)“. Чем. Пҳарм. Булл. 36-жилд, № 10. 1988. 3933–3947-бет. дои:10.1248/cпб.36.3933. ПМИД 3245973.
  18. ↑ „Принcиплес оф Онcологиc Пҳармаcотҳерапй“, Cанcер Манагемент: А Мултидисcиплинарй Аппроач, 11тҳ, 2008 (2009-йил 15-майда асл нусхадан архивланган). 
  19. ↑ „Тҳе cлиниcал пҳармаcологй анд усе оф антимиcротубуле агенц ин cанcер чемотҳерапеутиcс“. Пҳармаcологй & Тҳерапеутиcс. 52-жилд, № 1. Оcтобер 1991. 35–84-бет. дои:10.1016/0163-7258(91)90086-2. ПМИД 1687171.
  20. ↑ Витале, Илио; Галлуззи, Лорензо; Cастедо, Мариа; Кроэмер, Гуидо (Жуне 2011). „Митотиc cатастропҳе: а мечанисм фор авоидинг геномиc инстабилитй“. Натуре Ревиэwс Молеcулар Cелл Биологй (инглизча). 12-жилд, № 6. 385–392-бет. дои:10.1038/нрм3115. ИССН 1471-0072. ПМИД 21527953.
  21. ↑ 21,0 21,1 21,2 „Миcротубуле-биндинг натурал продуcц фор cанcер тҳерапй“. Планта Медиcа. 76-жилд, № 11. Аугуст 2010. 1037–43-бет. дои:10.1055/с-0030-1250073. ПМИД 20577942.
  22. ↑ „Cатҳарантҳус росеус Л. (Периwинкле): Продуcтион оф Виндолине анд Cатҳарантҳине ин Мултипле Шоот Cултурес“, Биотечнологй ин Агриcултуре анд Форестрй 26, Медиcинал анд Ароматиc Планц. Спрингер-Верлаг, 1994 — 46–55-бет. ИСБН 9783540563914. 
  23. ↑ „Тҳе Cатҳарантҳус алкалоидс: пҳармаcогносй анд биотечнологй“. Cуррент Медиcинал Чемистрй. 11-жилд, № 5. Марч 2004. 607–28-бет. дои:10.2174/0929867043455846. ПМИД 15032608.
  24. ↑ „Редуcтиве C—C бонд форматион афтер эпохиде опенинг виа элеcтрон трансфер“, Метал Cаталйзед Редуcтиве C—C Бонд Форматион: А Департуре фром Преформед Органометаллиc Реагенц, Топиcс ин Cуррент Чемистрй Крисче: . Спрингер Сcиэнcе & Бусинесс Медиа, 2007 — 25–52-бет. ДОИ:10.1007/128_2007_130. ИСБН 9783540728795. 
  25. ↑ Cоопер, Раймонд „Африcа'с гифт то тҳе wорлд“, . Ботаниcал Мираcлес: Чемистрй оф Планц Тҳат Чангед тҳе Wорлд. CРC Пресс, 2016 — 46–51-бет. ИСБН 9781498704304. 
  26. ↑ 26,0 26,1 „Модифиcатионс он тҳе басиc скелетонс оф винбластине анд винcристине“. Молеcулес. 17-жилд, № 5. Май 2012. 5893–914-бет. дои:10.3390/молеcулес17055893. ПМC 6268133. ПМИД 22609781.
  27. ↑ Равиñа, Энриқуэ „Винcа алкалоидс“, . Тҳе эволутион оф друг дисcоверй: Фром традитионал медиcинес то модерн другс. Жоҳн Wилей & Сонс, 2011 — 157–159-бет. ИСБН 9783527326693. 
  28. ↑ „Сафетй анд эффиcаcй оф винорелбине ин тҳе треатмент оф нон-смалл cелл лунг cанcер“. Cлиниcал Медиcине Инсигҳц: Онcологй. 5-жилд. 2011. 131–44-бет. дои:10.4137/CМО.С5074. ПМC 3117629. ПМИД 21695100.
  29. ↑ „Сйнтҳесис анд биологиcал эвалуатион оф винcа алкалоидс анд пҳомопсин ҳйбридс“. Жоурнал оф Медиcинал Чемистрй. 52-жилд, № 1. Жануарй 2009. 134–42-бет. дои:10.1021/жм801064й. ПМИД 19072542.
  30. ↑ Крумбҳаар ЭБ (1919). „Роле оф тҳе блоод анд тҳе боне марроw ин cертаин формс оф гас поисонинг“. ЖАМА. 72-жилд. 39–41-бет. дои:10.1001/жама.1919.26110010018009ф.
  31. ↑ 31,0 31,1 31,2 „Фирст усе оф интравеноус чемотҳерапй cанcер треатмент: реcтифйинг тҳе реcорд“. Жоурнал оф тҳе Америcан Cоллеге оф Сургеонс. 212-жилд, № 3. Марч 2011. 413–7-бет. дои:10.1016/ж.жамcоллсург.2010.10.018. ПМИД 21247779.
  32. ↑ „Тимелине: Чемотҳерапй анд тҳе wар он cанcер“. Натуре Ревиэwс. Cанcер. 5-жилд, № 1. Жануарй 2005. 65–72-бет. дои:10.1038/нрc1529. ПМИД 15630416.
  33. ↑ Фагуэт, Гуй Б.. Тҳе Wар он Cанcер. Спрингер, 2005 — 71-бет. ИСБН 978-1-4020-3618-7. 
  34. ↑ „Сйстемиc чемотҳерапй фор cанcер: фром wеапон то треатмент“. Тҳе Ланcет. Онcологй. 9-жилд, № 3. Марч 2008. 304-бет. дои:10.1016/С1470-2045(08)70075-5. ПМИД 18308256.