Кирчҳофф қоидалари — тармоқланган занжирнинг исталган қисмидаги ток кучини шу қисмлардаги берилган қаршиликлар ва қўйилган ЭЙУК(электр юритувчи куч)лар бўйича аниқлашга имкон берувчи қоидалар. Ўтказгичларнинг тармоқланган электр занжиридаги ўзгармас ток ёки квазистационар ток (секин ўзгарадиган ўзгарувчи ток)лар ва кучланишлар орасидаги муносабатларни ифодалайди. 1847-йилда Густав Кирчҳофф аниқлаган.

Тармоқланган занжирда камида уҳўтказгич туташадиган ҳар қандай нуқта тугун деб аталади. Кирчҳоффнинг биринчи қоидасига кўра, ўтказгичларнинг учлари туташган нуқта (тугун) да учрашувчи ток кучлари 1к нинг алгебраик йиғиндиси нолга тенг: £ Ик = 0, бунда к — тугунга келиб қўшилаётган ўтказгичлар сони. Тугунга келаётган токлар мусбат, ундан чиқаётганлари манфий деб ҳисобланади. Бу қоида электр зарядининг сақланиш қонунини акс эттиради. Кирчҳоффнинг иккинчи қоидасига кўра, ўтказгичларнинг тармоқланган электр занжиридаги ихтиёрий танланган ҳар қандай берк контурда занжирнинг тегишли қисмларидаги ток кучлари 1К нинг шу қисмлар қаршиликлари Р га кўпайтмалари йиғиндиси мазкур контурдаги ЭЙУКлари йиғиндисига тенг, яъни Х/тРк = Х эк, бунда я-контурнинг тегишли қисмлари. Токнинг йўналиши билан контурнинг йўналиши соат мили йўналиши бўйича бўлса ва ЭЙУК контур йўналишида ток ҳосил қилса, ток ва ЭЙУК мусбат, акс ҳолда эса улар манфий қийматга эга бўлади[1].

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил