Kislota sahifasining manbasini koʻrish

[[Tasvir:Zn reaction with HCl.JPG|thumb|[[Rux]], tipik [[metall]], [[xlorid kislota]], tipik kislota bilan [[kimyoviy reaksiya|reaksiyaga]] kirishmoqda.]]
'''Kislota''' ([[rus tili|rus.]] ''кислота'' - "nordonlik") [[asos (kimyo)|asos]] bilan reaksiyaga kirishadigan moddadir. Kislota [[vodorod]] va [[kislota qoldigʻi]]dan iborat boʻladi. Kislota [[kalsiy]] kabi metallar va [[natriy karbonat]] kabi asoslar bilan reaksiyaga kirishadi. Suvli kislotalar [[pH]] koʻrsatkichi 7 dan kam, bunda qancha kichik pH boʻlsa, kislota shunchalik kuchlidir.

Keng tarqalgan kislotalar sirasiga [[sirka kislota]]si ([[sirka]]da), [[sulfat kislota]]si ([[akkumulator]]larda) va [[vino kislotasi]] ([[meva]]larda) kiradi. Kislotalar [[eritma]], [[suyuqlik|suyuq]], [[qattiq]] yoki [[gaz]] holatlarda boʻladi. Kuchli va baʼzi kuchsiz konsentratsiyalangan kislotalar yemirish xususiyatiga ega, biroq [[karboran kislotasi|karboran]] va [[bor kislotasi]] kabilarda bu xususiyat mavjud emas.

Kislotalar uchun keng tarqalgan uchta taʼrif bor: Arrhenius ({{talaffuz|Arrenius}}), Brønsted-Lowry ({{talaffuz|Broʻnsted-Louri}}) va Lewis ({{talaffuz|Luis}}) taʼriflari. Arrhenius taʼrifi kislota eritmada [[gidroksoniy]] ionlari (H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>) konsentratsiyasini oshiradigan moddadir, deydi. Brønsted-Lowry taʼrifi qoʻshimcha qiladi: kislota [[proton]] donori boʻla oladigan moddadir. Kundalik hayotda duch keladigan aksariyat kislotalar [[suvli eritma]] yoxud suvda eriydi, shuning uchun ushbu ikki taʼrif koʻproq qaraladi. Kislota pHi 7 dan kamligi sababi gidroksoniy ionlari konsentratsiyasi 10<sup>-7</sup> [[Mol (oʻlchov birligi)|mol]]/[[litr|l]] dan oshiqligidadir. pH gidroksoniy ionlari konsentratsiyasi manfiy logarifmi, deb taʼriflangani uchun kislota pHi 7 dan kichikdir. Brønsted-Lowry taʼrifiga koʻra osonlikcha protonsizlasha oladigan har qanday birikma kislota, deb hisoblanishi mumkin. Misol qilib O-H yoki N-H qismlarini oʻz ichiga oladigan [[spirt]] yoki [[aminlar]]ni olish mumkin.

Lewis taʼrifi esa [[kimyo]]da kam ishlatiladi. Lewis kislotalari [[elektron]] juftlari akseptorlaridir. Lewis kislotalariga metall kationlari hamda [[bor triftoridi]] va [[aluminiy trixloridi]] kabi elektroni kam molekulalar kiradi. Gidroksoniy ionlari keltirilgan uch taʼrifga binoan kislotalardir. Qiziqarlisi shundaki, spirt va aminlar ularning [[kislorod]] va [[azot]] atomlaridagi yolgʻiz elektronlar tufayli Brønsted-Lowry taʼrifiga koʻra kislota, Lewis taʼrifiga koʻra esa asos, deb qaraladi.

== Havolalar ==
* [http://utube.uz/video/3dc7fe883fe1ea8/Kislotalar-haqida Kislotalar haqida] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120526052123/http://utube.uz/video/3dc7fe883fe1ea8/Kislotalar-haqida |date=2012-05-26 }}, ''utube.uz''

{{chem-stub}}