Kleobiz va Biton
Клеобис ва Битон (қадимги юнонча: Κλέοβις και Βίτων қадимги юнонча: Κλέοβις και Βίτων) ― Аргив ака-ука, Аргос Тоғларининг сигиниши билан боғлиқ юнон мифологиясининг қаҳрамонлари. Улар оналарини маъбадга олиб бориш учун аравага ўтиришади ва мукофот сифатида маъбудадан энг олий неъмат — тушдаги ўлимни олишади. Делфидаги Аполлон зиёратгоҳида турган Клеобис ва Битон ҳайкаллари бугунги кунгача сақланиб қолган.
Мифологияда
Клеобис ва Битон ҳақидаги ҳикоянинг манбаи Геродотнинг (милоддан аввалги В-аср) „Тарихи“ дир. Бу муаллиф Лидия Крез шоҳи билан гаплашаётган Солоннинг оғзига Аргос Гера руҳонийси Кидиппанинг ўғиллари бўлган икки ака-ука ҳақида ҳикоя қилади. Клеобис ва Битон бадавлат одамлар бўлиб, жисмоний кучи билан ажралиб турадиган ва спорт мусобақаларида ғолиб чиқишган. Бир куни уларнинг онаси ўзи билан муқаддас идишларни олиб, маъбуда шарафига байрамга бориши керак эди, аммо аравага боғлайдиган ҳеч ким йўқ эди, чунки буқалар ҳали даладан қайтмаган эди. Айни пайтда, маросимга кеч қолгани учун руҳоний қатл билан таҳдид қилинади[1]. Кейин Клеобис ва Битон бўйинтуруғига боғланиб, аравани қирқ беш стадия (тахминан саккиз километр) узоқликдаги маъбадга судраб боришади. Раҳматли она маъбудадан ўзларининг фарзандлик севгиси ва тақвоси учун мукофот сифатида „одамлар учун мавжуд бўлган энг олий яхшилик“ ни сўрайди ва хоҳлаган нарсасини олади: қурбонлик ва овқатланишдан кейин ўғиллари маъбадда ухлаб қолишади ва ўз уйларида вафот этдилар. Солон бу ака-укаларни Афина Теллусидан кейин энг бахтли одамлар деб атаган[2][3].
Хотира
Аргосда, тарихий даврда, Клеобис ва Битон ўз оналарига ва худоларга бўлган муҳаббатлари учун ҳурматга сазовор бўлган. Ҳеч бўлмаганда эрамизнинг ИИ-асрига қадар бу шаҳарда мармар релеф бўлиб, унда арава чизаётган қаҳрамонлар тасвирланган[4]. Аргивлар ака-ука тасвирлари туширилган тангалар зарб қилганлар[4]. Делфидаги Аполлон маъбадида Клеобис ва Битон ҳайкаллари турарди; Геродот уларни кўрган ва, эҳтимол, ўша ерда тарихчига бу қаҳрамонлар нима билан машҳур бўлгани ҳақида айтилган. Ҳайкаллар бизнинг давримизгача сақланиб қолган (улар пойдевордаги сақланиб қолган ёзувлар туфайли аниқланган)[5]. Наукратисдан ака-ука ва уларнинг оналари тасвирланган қизил фигурали расмли амфора парчалари ҳам сақланиб қолган. Бу парчалар Британия музейида сақланади[6].
Геродотдан кейин бошқа кўплаб қадимги муаллифлар Клеобис ва Битон ҳақида ёзганлар: Полибий, Марк Туллиус Цицерон, Псеудо-Ҳйгинус, Плутарх, Паусаниас, Диогенес Лаэрцкий, Луcиан, Сервиус. Бу афсона Трофоний ва Агамеднинг ҳикояси билан жуда кўп ўхшашликларга эга, Аполлон уларни уйқусида ўлим билан тақдирлаган. Ҳар иккала афсона ҳам „оғриқ ва қайғусиз“ сокин ва сезилмас ўлим[7] энг олий яхшилик эканлиги ҳақидаги ишончга асосланади[3].