Koʻk kit sahifasining manbasini koʻrish

{{Taxobox
| color = 
| name = Koʻk kit
| image =
| image_width = 240px
| image_caption = 
| regnum = [[Hayvonlar]]
| divisio = 
| classis = 
| ordo = 
| familia = 
| subfamilia = 
| genus = 
| species = 
| binomial = Balaenoptera musculus
| binomial_authority = 
}}
l'''Koʻk kit''', byuval ({{lang|la|''Balaenoptera musculus''}}) — [[yoʻl-yoʻl kitlar|yoʻl-]][[sut emizuvchilar|izuvchi hayvon]]. Dunyodagi eng yirik hayvonlardan biri, [[tana]]sining uzunligi 33 m gacha, ogʻirligi 150 t gacha, usti koʻkimtir, qorni va biqinlari zangori. Qornida oqish yoʻllari bor. [[Plankton]] organizmlar bilan oziqlanadi. 2–3 yilda bitta bola tugʻadi, [[bola]]sini 7–8 oy emizadi. Bitta kit 15–20 t yogʻ va 35–40 t goʻsht beradi. Planktonlar bilan oziqlanadi{{OʻzME-K}}. Maksimal uzunligi 30 m va ogʻirligi 199 tonna bu mavjud boʻlgan eng katta hayvondir<ref name="NYT-20240229">{{Yangiliklar manbasi |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |date=29 February 2024 |title=Researchers Dispute Claim That Ancient Whale Was Heaviest Animal Ever - A new study argues that Perucetus, an ancient whale species, was certainly big, but not as big as today’s blue whales. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2024/02/29/science/giant-whale-perucetus.html |url-status=live |access-date=1 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/20240229131654/https://www.nytimes.com/2024/02/29/science/giant-whale-perucetus.html |archive-date=29 February 2024}}</ref>. Koʻk kit uzun va ingichka tanasi turli xil kulrang-koʻk rangga ega va pastki qismi biroz ochroq boʻladi. Koʻk kitlar uchun maʼlum boʻlgan yagona tabiiy yirtqich bu [[Kosatka|orkadir]], ammo orkalarning halokatli hujumlari darajasi nomaʼlum. Koʻk kitlarning fotosuratlarini aniqlash boʻyicha tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, [[Kaliforniya qoʻltigʻi|Kaliforniya koʻrfazidagi]] odamlarning koʻp qismi orkalar bilan uchrashganidan dalolat beruvchi chandiqlarga ega<ref name="Sears_1990">{{Jurnal manbasi|last=Sears, R.|title=The Cortez blues|journal=Whalewatcher|volume=24|pages=12–15|date=1990}}</ref>. [[Avstraliya]]ning janubi-sharqida suratga olingan koʻk kitlarning 3,7 foizida, Gʻarbiy [[Avstraliya]] yaqinidagi suratga olingan koʻk kitlarning 42,1 foizida chandiq izlari bor edi<ref name="Mehta_etal_2007">{{Jurnal manbasi|last=Mehta, A. V.|last2=Allen, J. M.|last3=Constantine, R.|last4=Garrigue, C.|last5=Jann, B.|last6=Jenner, C.|last7=Marx, M. K.|last8=Matkin, C. O.|last9=Mattila, D. K.|title=Baleen whales are not important as prey for orcas (''Orcinus orca'') in high latitudes|journal=Marine Ecology Progress Series|volume=348|pages=297–307|date=2007|doi=10.3354/meps07015 |issn = 0171-8630}}</ref>. 1982-yildan 2003-yilgacha yana toʻrtta koʻk kit bir guruh orka tomonidan taʼqib qilingani aniqlangan<ref name="Ford_Reeves_2008">{{Jurnal manbasi|last=Ford, J. K. B.|last2=Reeves, R.|title=Fight or flight: antipredator strategies of baleen whales|journal=[[Mammal Review]]|volume=38|issue=1|pages=50–86|date=2008|doi=10.1111/j.1365-2907.2008.00118.x}}</ref>. Orkalarning birinchi hujjatlashtirilgan yirtqich hodisasi 2003-yil sentabr oyida, Sharqiy tropik Tinch okeanida bir guruh orka yaqinda oʻldirilgan koʻk kit buzoqlari bilan oziqlanayotganiga duch kelganida sodir boʻlgan<ref name="Pitman_etal_2007">{{Jurnal manbasi|last=Pitman, R.|last2=Fearnbach, H.|last3=LeDuc, R.|last4=Gilpatrick, J. W.|last5=Ford, J. K. B.|last6=Balance, L. T.|title=Killer whales preying on a blue whale calf on the Costa Rica Dome: Genetics, morphometrics, vocalizations and composition of the group|journal=Journal of Cetacean Research and Management|volume=9|pages=151–158|date=2023|issue=2|doi=10.47536/jcrm.v9i2.683}}</ref>. [[yoʻl-yoʻl kitlar|yoʻl kitlar]] [[oila (biologiya)|oila]]siga mansub [[sut emizuvchilar|sutem]]Moviy kitlarning kattaligi va tezligi tufayli dastlab ov qilish qiyin edi<ref name="NOAA">{{Cite report|first1=Chris W.|last=Oliver|date=November 2020|title=Recovery Plan for the Blue Whale (''Balaenoptera musculus'')|publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration|url=https://www.fisheries.noaa.gov/resource/document/recovery-plan-blue-whale-balaenoptera-musculus-0|access-date=12 April 2022}}</ref>. Bu XIX asrning oʻrtalarida snaryad sifatida otilishi mumkin boʻlgan garpunlarning rivojlanishi bilan oʻzgara boshladi<ref>{{Kitob manbasi |last=Darby, Andrew |url=https://archive.org/details/harpoonintoheart00darb/page/38/mode/2up |title=Harpoon Into the Heart of Whaling |publisher=Hachette Books |year=2009 |isbn=9780786732005 |pages=38–39}}</ref>. Moviy kit ovlash 1930-1931-yillar orasida eng yuqori choʻqqisiga chiqdi va 30 000 hayvonlar olib ketildi. Turlarning hosili ayniqsa Antarktidada yuqori boʻlgan, XX asrning birinchi yarmida 350 000–360 000 kit ovlangan. Bundan tashqari, xuddi shu davrda 11000 Shimoliy [[Atlantika okeani|Atlantika]] kiti va 9500 Shimoliy [[Tinch okeani|Tinch okean]] kiti oʻldirilgan<ref name="Sears_Perrin_2018">{{Kitob manbasi |last=Sears, R. |title=Encyclopedia of marine mammals |chapter=Blue Whale: "Balaenoptera musculus" |publisher=Academic Press |location=London, UK |editor=Würsig |pages=110–114 |date=2018}}</ref>. Xalqaro kit ovlash komissiyasi 1966-yilda koʻk kitlarni ovlashni taqiqladi va ularni butun dunyo boʻylab himoya ostiga oldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Blue whale – ''Balaenoptera musculus'' |nashriyot=International Whaling Commission |qaralgan sana=25 February 2022 |url=https://iwc.int/blue-whale}}</ref>. Biroq, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] 1970-yillargacha koʻk kit va boshqa turlarni noqonuniy ovlashni davom ettirdi<ref>{{Jurnal manbasi|last=Ivashchenko, Y.|last2=Clapham, P. J.|last3=Brownell, R.|year=2011|title=Soviet Illegal Whaling: The Devil and the Details|journal=Marine Fisheries Review|volume=73|issue=1|pages=1–19|url=https://aquadocs.org/bitstream/handle/1834/26267/mfr7331.pdf?sequence=1&isAllowed=y|access-date=26 January 2023|archivedate=22 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220322075344/https://aquadocs.org/bitstream/handle/1834/26267/mfr7331.pdf?sequence=1&isAllowed=y}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

{{DEFAULTSORT:Kok kit}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar]]


{{animal-stub}}