Kogg


Когг, ког - 150-200 м² майдонга эга бўлган тўғридан-тўғри елкан билан жиҳозланган, баланд томонлари ва кучли корпусли ўрта асрлардаги бир устунли елканли кема . У Ганза шаҳарлари иттифоқининг асосий савдо ва ҳарбий кемаси сифатида ишлатилган.
Этимологияси
"Когг" сўзи немисча „кугел“ билан боғлиқ, инглизча: Кугел — шарсимон, шарсимон[1]. Шу маънода у қадимги франсуз, қадимги норвег ва бошқа Европа тилларига ўтди. Фриз лаҳжасида Когге „баррел“, „тўда“, „идиш“ деган маъноларни англатади.
Рус тилидаги манбалар, шунингдек, қадимги немис " кугг " дан " когг „ номининг келиб чиқишини кўрсатади[2].
Тарихи
Коггнинг келиб чиқиши баҳсли. Энг кенг тарқалган версияга кўра, тишли тишли фризлар Фризланд қирғоқлари яқинидаги Wадден денгизининг саёз сувларининг эҳтиёжлари ва шароитлари учун ихтиро қилинган.
Баъзи тарихчилар 9-асрдан бошлаб Викинг флотиллалари таркибидаги одатий нозик ва узун драккарлар тобора кўпроқ пайдо бўла бошлаганига эътибор қаратишади, улар катта елканли ва эшкак эшиш юклари “кноррлари" („Кноррен“) билан бирга келади.). Бироқ, Коггснинг Норрлар билан муносабатлари версияси исботланмаган деб тан олинган.
Идишнинг алоҳида қисмларининг энг қадимги археологик топилмалари 7-асрга тўғри келади . Англия қироли Буюк Алфреднинг ёзма далиллари ҳам маълум бўлиб, шундан келиб чиқадики, фриз кемалари дизайн жиҳатидан илгари маълум бўлган Скандинавия ва инглиз кемаларидан фарқ қилади.
Ког ҳақида биринчи ҳужжатли ёзма эслатма 948-йилга тегишли[3]. Х — ХВ асрларда тишли тишли конструксия доимий равишда такомиллаштирилди. ХИИ — ХИВ асрларда ва 200 йилдан ортиқ вақт давомида тишли Хансанинг асосий денгиз кемаси эди.
Ўша пайтда тишли қутиларнинг сиғими жуда катта эди ва 100 та қанотга, яъни 200 тоннадан ортиқ регистрга етди. 1206-йилда ливониялик йилномачи Латвиялик Генрихнинг хабар беришича, Рига фақат дон билан юкланган иккита тишли тишли келиши билан очликдан қутқарилган[4].
Ганза тишлари, қоида тариқасида, битта устунли эди, аммо 14-асрнинг иккинчи ярмида уч устунли тишли тишли тип пайдо бўлди — холк ёки ҳулк .
Техник хусусиятлари
- Узунлик : 15 дан 25 м гача.
- Кенглиги : 5—8 м
- Кенгаш баландлиги : 3-5 м
- устун баландлиги : ОК. 25 м
- Елкан майдони: тахминан. 200 м²
- Юк ташиш ҳажми : ОК. 150 м³
- юк кўтариш қобилияти : 100 тагача қанот (200 тонна)
- Қоралама (юкланган): тахминан. 2,25 м
- Экипаж: 10-18 киши.
Конструксиясининг хусусиятлари
Битта кемани йиғиш вақти ўртача уч йилни ташкил қилади. Асосий қурилиш материали — эман дарахти. Массив структуравий элементлар (нурлар) эман дарахтидан кесилган ва Викинг кемаларида бўлгани каби кесилмаган. Энг қалин нурлар учун паст навли ёғоч ишлатилган, бу умумий харажатларни сезиларли даражада пасайтирди ва шунга мос равишда ҳар бир кеманинг чидамлилиги.
Тишлиларнинг замонавий репликациялари (тўлиқ ўлчамли нусхалари).
Ганза тишлиларининг замонавий қурилиши ёки такрорланиши археологлар томонидан денгиз тубидан кўтарилган асл кемаларнинг қолдиқларини тиклаш ва реконструксия қилиш билан бошланган.
1990-2000-йиллар охирида Любекда қурилган „тишли“ уч устунли елканли „Лиза фон Любек“ аслида ганзалик каравелдир . Ўз параметрлари бўйича у Христофор Колумбнинг " Нина ", " Пинта " ва " Санта Мария " испан каравелларидан ошиб кетади.
Адабиёт
- Балакин С. А., Масляэв Ю. Л. Елканли кемалар. — М .: „Аванта +“, 2003. — 184 б.: касал. — (Энг чиройли ва машҳур). — ИСБН 5-94623-111-1 .
- Волковский Д. Н., Задоя И. А., Прокофев А. М. ва бошқалар. Дунё ҳарбий кемалари. Тасвирланган энсиклопедия. — Санкт-Петербург: Полигон, 1995. — 576 б.: касал. — (Россия флотининг 300 йиллигига бағишланган). — ИСБН 5-86617-014-0 .
- Гулаш Стефан. Елканли қайиқлар / Пер. Словакиядан В. Кошкин. — Минск: Лилт, 1996. — 224 п.: касал. — (Кичик энсиклопедия). — ИСБН 985-6301-01-7 .
- Жоржетти Франко. Энг машҳур елканли кемалар. Қадимги даврдан ҳозирги кунгача елканли қайиқлар тарихи. — М .: МЧЖ „АСТ“ нашриёти; Астрел, 2011. — 304 п.: касал. — (Фотосурат). — ИСБН 5-17-015241-8 .
- Дйгало В. А. Дунёнинг елканли қайиқлари. — М .: Шарқий уфқ, 2002. — 1-2 қисм. — 96+96 с. — ИСБН 5-93848-006-Х .
- Курти Оразио. Кема моделларини қуриш. Кема моделлаштириш энциклопедияси / Пер. италян тилидан. А. А. Чебана. — Л .: Кема қурилиши, 1977. — 544 б.: касал.
- Денгиз энциклопедик луғати / Эд. В. В. Дмитриэва. — Т. 2. „К-П“. — Санкт-Петербург: Кемасозлик, 1993. — 584 п. — ИСБН 5-7355-0281-6 .
Манбалар
- ↑ Дуден. Деуцчес Универсалwöртербуч. — Дуденверлаг, Библиогр. Ин-т Броcкҳаус АГ: Маннҳеим-Леипзиг-Wиэн-Зüрич, 6. Ауфл., 2007. — С. 975
- ↑ Морской энсиклопедический словар. Санкт-Петербург. Судостроэниэ. 1993. ИСБН 5-7355-0281-6
- ↑ А. Дудсзус, Э. Ҳенриот, А. Кöпcке, Ф. Крумрей. Дас гроßэ Буч дер Счиффстйпен. — Берлин 1987. ИСБН 3-613-50313-1
- ↑ Доллингер Филипп. Ганзейский союз. Торговая империя Средневековя от Лондона и Брюгге до Пскова и Новгорода. — М.: ЗАО „Центрполиграф“, 2020. — С. 170.
Ҳаволалар
- Когг музей веб-сайтида (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-06-21 санасида архивланган) Гамбург (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-06-21 санасида архивланган) (олм.) )
- Радио Бремен: Когг — махсус турдаги кема(олм.) )
- ЗДФ : Диэ Когге: Ҳандwерк унд Течник сичерн диэ Грундлаге дес Фернҳанделс(олм.) )
- Когг Шлезвиг-Голштейн тарихи жамияти веб-сайтида
- Шимолий сув ости археологияси веб-сайтидаги „Тҳе Cог“ мақоласи (китобга ҳавола: А.Дудсзус (ва бошқалар).): Дас гроßэ Буч дер Счиффстйпен. — Берлин, 1987)(ингл.) )
- Ҳарбий тарих. (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-06-23 санасида архивланган) Портал Х: Легио: Ҳансеатиc Cогг (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-06-23 санасида архивланган)
Яна қаранг
- Бремен тишли