Шахсий ЭҲЕМ қурулмаси:
1. Манитор
2. Она плата
3. Процессор
4. Порт АТА
5. Тезкор хотира
6. Кенгайтирувчи карталар
7. Қувват блоки
8. Дисковод
9. Қаттиқ диск
10. Клавиатура
11. Сичқон

Компютер (инглизча: cомпутер – комютер) – олдиндан берилган дастур (программа) бўйича ишлайдиган автоматик қурилма. Электрон ҳисоблаш машинаси (ЭҲМ) билан бир хилдаги атама. Бироқ, компютер ҳисоблаш ишларини бажаришдан ташқари унинг функсияси анча кенг. ЭҲМларнинг ривожланишида компютернинг бир неча авлодларини кўрсатиш мумкин. Бу авлодлар элемент турлари, конструктив-технологик хусусиятлари, мантиқий тузилиши, дастур таъминоти, техник тафсилотлари, техникадан фойдаланишнинг қулайлик даражаси билан бир-биридан фарқ қилади. Компютернинг дастлабки авлодида (Урал-1, Минск-2, БСЕМ-2) асосий элемент электрон лампа бўлгани учун у жуда катта жойни эгаллаган эди. Сўнгра бу лампа ўрнида транзисторлар ишлатилган компютер (Раздан-2, М-220, Минск-22 ва б.), интеграл микросхемалар ишлатилган компютер (ИБМ-360, 1БМ-370, (АҚСҲ), ЕСЕВМ (Россия) ва бошқалар, интеграция даражаси катта бўлган интеграл схемалар урнатилган шахсий компютерлар пайдо бўлди. Шахсий компютер (микро ва -микро ЭҲМ) тушунчаси 20-а. 70-й.лар охиридан бошлаб кенг тарқала бошлади. Шахсий компютернинг кейинги авлодларида микроэлектрон ва биосхемалардан фойдаланилди; уларнинг ҳажми китоб катталигидек ҳажмтача кичрайди, массаси эса 3,5 кг гача камайди. 1981 й. ИБМ (Ай-Би-Эм) фирмаси шахсий компютернинг янада такомиллашган моделларини ишлаб чиқара бошлади. Кейинчалик бошка фирмалар ИБМ билан ПC бириктирилган компютерни, Аппле фирмаси эса Маcинтош („Макинтош“) ёки оддийгина „имак“ деб аталадиган компютерни яратишди. ХХИ аср бошларида дунёда ўнлаб млн. шахсий компютерлар, 1 миллионга яқин ЭҲМ (шу жумладан, бир неча ўн супереВМ) бўлган. Компютерлар масалаларни ечишда фойдаланиладиган компонентлар (таркибий қисмлар) таркиби ва тавсифи жиҳатдан бир-биридан фарқ қилади. Мураккаб масалаларни ечишда кучли қурилмалар урнатилган компютердан, қужжатларни босишда ҳарф босиш қурилмаси бўлган компютердан фойдаланилади. Исталган компютер тизимлар блоки, монитор ва клавиатурадан иборат бўлади. Керак бўлганда бўлардан ташқари бошқа қурилмалар ҳам уланади. Тизимлар блокида компютернинг ишлаши учун зарур муҳим қисмлар (дискни юриткич, винчестер – қаттиқ диск, мантиқий амалларни бажарувчи микросхемалар) бўлиб, унга қолган қурилмалар уланади. Монитор {дисплай, экран) матн ва турли тасвир ко'ринишидаги ахборотларни экранда акс эттиради. Клавиатура компютерга буйруқ ва турли ахборотларни киритади. Кўпинча, компютер таркибига „сичқон“ манипулятори ва принтер киритилади. „Сичқон“ икки ёки учта кнопкаси (тугмаси) бўлган қурилма бўлиб, унинг ёрдамида компютер ишини осонлаштиради. Принтер эса ахборотларни қоғозга тушириш учун хизмат қилади. Замонавий компютерлар, асосан, тўрт қурилма: бошқариш, процессор, хотира ва киритиш-чиқариш қурилмаларидан иборат. Бошқариш қурилмаси компютернинг барча қурилмалари ишини мувофиклаштиради ва бошқаради. Процессор компютернинг асосий қурилмаси бўлиб, ахборотларга ишлов беради, яъни ҳисоблаш амаллари, солиштириш ва узатиш каби арифметик , мантиқий амалларни бажаради. Бу қурилма бажарадиган амаллар дастурлар орқали белгиланади. Хотира қурилмаси ахборотларга ишлов бериш вақтида уни сақлаш учун хизмат қилади. Фойдаланаётган дастурлар ички хотирада, узоқ, муддат сақланадиган ахборотлар ташқи хотира (дискетлар)да сақланади. Ички ва ташқи хотираларда ахборот алмашинуви киритиш – чиқариш қурилмалари ёрдамида амалга оширилади.

Компютер ўйинлари ҳам кенг тарқалган. Уларнинг мингдан ортиқ хили мавжуд; улар ёрдамида кўп нарсаларни амалий билиб олиш ва амалий тажрибаларни орттириш мумкин. Компютернинг универсаллиги ахборотни аниқ мақсад йўлида қайта ишлай олишига, инсон фаолиятининг турли соҳаларида и.ч.ни тубдан ўзгартиришга, кишиларнинг ишини осонлаштиришга имкон беради.об-ҳаво олдиндан айтиб беришда метеостялар ва сунъий йўлдошлардан келадиган ахборотларни йиғиб ва таҳлил қилиб, жуда катта ҳисоблаш ишларини бажаради ва инсон учун қулай бўлган шаклда ифодалайди[1].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Файл:Натионал Энcйcлопедиа оф Узбекистан лого.пнг „Компютер“, Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (К-ҳарфи). Тошкент: „Ўзбекистон миллий энсиклопедияси“ Давлат илмий нашриёти, 2000–2006-йиллар.

Адабиётлар

  • Холматов Т., Тайлақов Н.; Информатика ва ҳисоблаш техникаси Тошкент, 2001-йил.

Ҳаволалар