Ku isitma

Ку иситма, Ку риккециоз, Австралия касаллиги, Ўрта Осиё иситмаси, Термиз иситмаси — риккеция микроорганизмлари қўзғатадиган юқумли иситмали касаллик.

Тарихи

Касаллик биринчи марта 1933 — 1935-йилларда Австралиянинг Қуээнсланд штатида аниқланган (номи шундан олинган). Қорамол, қўй, ит, от, туя, чўчқа ва ёввойи паррандалар, ёввойи ҳайвонлар, кемирувчилар ва одам касалланади.

Симптомлари

Бунда, асосан, ўпка зарарланиб, иситма чиқади. Клиник белгилари: касалликнинг яширин даври 8 кундан 4 ҳафтагача давом этади. Қисқа муддатли иситма кўтарилиши, иштаҳа йўқолиши, шиллиқ пардалар қизариши, бўғоз ҳайвонларда мастит, вагинит ва бола ташлаш, эркак ҳайвонларда орхит кузатилади. Ташхис клиник, эпизоотологик, эпидемиологик ҳолатга қараб қўйилади ва қон зардобини текшириш билан тасдиқланади.

Юқиш усуллари

Касаллик қўзғатувчиси (Риcкетциа бурнети) кокк ёки таёқча шаклидаги риккеция. Табиатда бу касаллик чақирувчиси каналар, кемирувчилар организмида сақланиб, касаллик улар озуқаларни ифлослаши ёки қон сўриши пайтида юқади. Касал ҳайвондан риккеция сут, сийдик, ахлат орқали ташқи муҳитга чиқади. Одамга касал ҳайвон сутини қайнатмай истеъмол қилганда, гўшт маҳсулотлари орқали ёки кана чаққанда юқади. Касаллик кўпроқ чорвадорларда, ферма ва кушхона ходимларида учрайди.

Даволаш усуллари

Даволашда антибиотиклар (хлортетрациклин, террамицин, тетрациклин, левомицетин) берилади.

Касалликнинг олдини олиш учун яйлов даври пайтида қайвонлар каналарга қарши ва молхоналар кемирувчиларга қарши дезинфексия қилинади. Касалликка гумон қилинган ҳайвонларни тана ҳапорати ўлчанади. Қони текширилади, касаллик аниқланса, тегишли тадбирлар ўтказилади.

Адабиётлар

• „Ку иситма“, Файл:Натионал Энcйcлопедиа оф Узбекистан лого.пнг Ўзбекистон миллий энсиклопедияси: 5-жилд (Конимех — Мирзоқуш). Тошкент: „Ўзбекистон миллий энсиклопедияси“ Давлат илмий нашриёти, 2003 — 704-бет.