Kulchatoy

Кулчатой - қ. Шилпилдоқ. КУЛМИВАТСИЙА (лот. cулмен -юқори нуқта, чўққи) (адабиёцҳу-носликда) — бадиий асар конфликтининг энг кескинлашган нуқтаси; қахрамонларнинг тўқвашуви ва ўзаро муносабатлари ҳал қилинадиган жара-ён, тугуннинг ечими бошланадиган лаҳза. Мазмун жиҳатидан К. ҳаёт синовларининг энг юқори чўққисидир. Уасардаги муаммоларни явада кескинлаштиради ва қахрамоннинг қандайли-гини, нималарга қодирлигини аниқ-лашга хизмат қилади. Мас, Абдулла Қодирийнинг "Меҳробдан чаён" рома-нида Мирзо Анварнинг Худоёрхон билан мунозараси ва унинг жаллод қўлига топширилиш жараёни ёки "Ўтган кунлар"даги Отабекнинг Кумуш уйининг ортида уч вафар душмани билан яккамаякка олишуви ҳолати шу асарларнинг К.. нуқталари ҳисобланади. К. баъзан асарнинг бошида, ўртасида, охирида ҳам келиши мумкин. КУЛМИВАТСИЙА (астрономия-да) — осмон сферасининг суткалик ҳаракати туфайли ёритқичнинг осмон меридианидан ўтиши. Юқори ва қуйи К. бўлади. Ёритқич зенитни ўз ичига олувчи меридианнинг ярмини кесиб ўца, юқори К., қарама-қарши томондагиси эса қуйи К. дейилади. Юқори К. пайтида ёритқичнинг уфқсан баландлиги энг катта қийматга эга бўлади.